Gyakorlat 24

A) Alakítsa ki az egyes számú és a többes számú (illetve elv.) datívuszt, valamint adja meg a névi alap jelentését:

Szó	Jelentés	Dat. egysz.	Dat. többes
१. श्रव	Hallás	श्रवणाय	श्रवणेभ्यः
२. भवन	Lét, keletkezés	भवाय	भवनेभ्यः
३. गति (n.)	Út, cél	गतये / गत्यै	गतिभ्यः
४. ऋषि	védikus bölcs	ऋषये	ऋषिभ्यः
५. सुख	Boldogság	सुखाय	सुखेभ्यः
६. गमन	Járás, menés	गमनाय	गमनेभ्यः
७. जय	Győzelem	जयाय	जयेभ्यः
८. साधु	jó	साधवे (m.) / साध्व्यै (n.)	साधुभ्यः / साध्वीभ्यः
९. धेनु (n.)	Tehén, tejes tehén	धेनवे / धेन्वै	धेनुभ्यः
१०. शूद्रा	Śūdra-asszony	शूद्रायै	शूद्राभ्यः
११. ब्राह्मणी	Bráhmaní (bráhmana-asszony)	ब्राह्मण्यै	ब्राह्मणीभ्यः
१२. अग्नि	Tűz	अग्नye	अग्निभ्यः
१३. एतद्	ez	एतस्मै (m/n) / एतस्यै (n.)	एतेभ्यः / एताभ्यः
१४. सन्त्	létező, igaz	सते (m/n) / सत्यै (n.)	सद्भ्यः / सतीभ्यः
१५. बुद्धिमन्त्	bölcs, megértő	बुद्धिमते (m/n) / बुद्धिमत्यै (n.)	बुद्धिमद्भ्यः / बुद्धिमतीभ्यः
१६. यज्ञ	Áldozat, áldozati cselekmény	यज्ञाय	यज्ञेभ्यः
१७. वचन	Beszéd, szólás	वचनाय	वचनेभ्यः
१८. सत्यवन्त्	igazmondó, hiteles	सत्यवते	सत्यवद्भ्यः
१९. स्मृति (n.)	Hagyomány, átadás	स्मृतये / स्मृत्यै	स्मृतिभ्यः
२०. सर्ग	Teremtés, alkotás	सर्गाय	सर्गेभ्यः
२१. स्वर्ग	Ég, mennyország	स्वर्गाय	स्वर्गेभ्यः
२२. दर्शन	Látás, látogató	दर्शनाय	दर्शनेभ्यः
२३. सृष्टि (n.)	Teremtés, alkotás	सृष्टये / सृष्ट्यै	सृष्टिभ्यः
२४. अर्हन्त्	méltó, érdemes	अर्हते	अर्हद्भ्यः
२५. भक्ति (n.)	Elköteleződés, odaadás	भक्तये / भक्त्यै	भक्तिभ्यः
२६. दोष	Hiba, mulasztás	दोषाय	दोषेभ्यः
२७. पूजा	Tisztelet, imádás	पूजायै	पूजाभ्यः
२८. दासी	Szolga, szolgaleány	दास्यै	दासीभ्यः
२९. गुरु	Mester, tanító	गुरवे (m) / गुर्व्यै (n.)	गुरुभ्यः / गुर्वीभ्यः

B) Fordítsa le, és bontsa fel a szanszkrit összetételeket:

१. ब्राह्मणो देवप्रतिमादर्शनाय गर्भगृहं विशati ॥१॥
(देवस्य प्रतिमाया दर्शनाय । गर्भ एव गृहम्)
A bráhmana belép a belső szentélybe, hogy lássa az istenképet.

२. नरा धनलाभाय व्रतानि चरन्ति ॥२॥
(धनस्य लाभाय)
Az emberek fogadalmat tesznek, hogy gazdagok legyenek.

३. गुरुर्धर्मोपदेशाय नगरं गतः ॥३॥
(धर्मस्योपदेशाय)
A mester a városba ment, hogy tanítsa a dharmát.

४. बाला अपि गुरुवचनश्रुत्यै नगरं गताः ॥४॥
(गुरोर्वचनस्य श्रुत्यै)
A gyerekek is a városba mentek, hogy meghallgassák a mester beszédét.

५. देवप्रतिमायै गृहं गर्भगृहम् ॥५॥
(देवस्य प्रतिमायै । गर्भ एव गृहम्)
A belső szentély egy istenképet tartalmazó épület.

६. स्वर्गेभ्यो नराः पुण्यं कर्तुमिच्छन्ति ॥६॥
Az emberek a mennyország kedvéért akarnak érdemteljes cselekedeteket végrehajtani.

७. मोक्षार्थं बुद्धगता बुद्ध्याप्तिमिच्छन्ति ॥७॥
(मोक्षस्यार्थम् । बुद्धं गताः । बुद्धेराप्तिम्)
A megértők megszabadulni akarnak, ezért megszabadító bölcsességet szeretnének elérni.

८. देवास्तेभ्यो ऽकृतपुजाब्रामणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥८॥
(न कृता पूजा यैस्तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यः)
Az isten dühöngnek ezekre a bráhmanákra, akik nem tartottak feléjük tiszteletet.

९. मरणाय जना जायन्ते ॥९॥
A halálhoz születnek meg a lények.

Kép: मरणाय जना जायन्ते
(Képmegjelölés: Részletek)

---

Szintaktikai variációk

C) Helyettesítse a B) 1–4. mondatokban az aditivusokat infinitívumokkal (तुमुन्):

१. ब्राह्मणो देवप्रतिमां द्रष्टुं गर्भगृहं विशति ॥

२. नरा धनं लब्धुं व्रतानि चरन्ति ॥

३. गुरुर्धर्ममुपदेष्टुं नगरं गतः ॥

४. बाला अपि गुरुवचनं श्रोतुं नगरं गताः ॥

D) Helyettesítse a B) 7. mondatban a -अर्थ szerkezetet aditivussal:
मोक्षाय बुद्धगता बुद्ध्याप्तिमिच्छन्ति ॥

E) Helyettesítse a B) 6. mondatban az aditivust egy -अर्थ szerkezettel:
स्वर्गार्थं (vagy: स्वर्गार्थाय / स्वर्गार्थेन) नराः पुण्यं कर्तुमिच्छन्ति ॥

---

További fordítási gyakorlatok

1. Az istennő, akinek nem áldoztak, dühöng az emberek ellen.
   अनिष्टदेवी नरेभ्यः क्रुध्यति । (vagy: कुप्यति ॥)

2. Kiengedi a tehenet a faluba.
   ग्रामाय धेनुं मुञ्चति ॥

3. Most már elég! (Elég a türelemből!)
   अलं क्षमया ॥

4. Ez jó egy bráhmanának.
   एतद्ब्राह्मणाय सुखम् । (vagy: हितम् ॥)

5. Tisztelet Śivának! Tisztelet Śrī Gaṇeśának!
   शिवाय नमः । श्रीगणेशाय नमः ॥

6. Viszlát! (Legyen Önnek jól!)
   स्वस्ति भवते । (vagy: भवद्भ्यः / भवत्यै / भवतीभ्यः ॥)

7. Ez a gyümölcs eledelre elég.
   इदं फलं अलं खादनाय ॥

8. Egy harcos felülmúlja (a másik) harcost.
   शक्तो योधो योधाय ॥

9. Még Viṣṇu sem múlja felül Śivát.
   विष्णुरपि शिवाय न प्रभवति ॥

10. Miután meghajoltam a három bölcs előtt... Meghajol Narasiṃha előtt.
    मुनित्रयं नमस्कृत्य... । नरसिंहाय नमस्करोति ॥

11. Üdvözlet Önnek! Üdvözlet a királynőnek!
    स्वागतं भवद्भ्यः । स्वागतं देव्यै ॥

12. Jót kívánok Önnek!
    भवद्भ्यः कुशलम् ॥

13. Nem tekint rá mint zsenge fűszálra.
    न तं तृणाय मन्यते ॥

14. Egy gyümölcs eledelre és víz ivásra elég.
    अलं फलं खादनाय पानाय जलम् ॥

15. Viszlát! (Újsanskrit)
    पुनर्दर्शनाय ॥

Kép: इदं फलं अलं खादनाय
(Képmegjelölés: Részletek)