Gyakorlat 38

A) Írja be a következő mondatokba a zárójelben megadott szavak megfelelő alakját, és fordítsa le őket:

१. राज्ञि (vagy: राजनि) धर्मं रक्षत्यभया जनाः ॥ १ ॥ (राजन्)
Ha a király megőrzi az igazságot és a szokásokat, az emberek félelem nélkül élnek.

२. आसीद्राजपुत्रो गौतमो नाम सुकृतकर्मोपपन्नो बुद्ध्या रूप्यमितबलः ॥ २ ॥ (नामन्)
Volt egyszer egy királyfi — Gautama volt a neve — jól ellátta feladatait, teljes bölcsességgel bírt, szép volt és mérhetetlen erővel.

३. राज्यस्य सीमस्वरयो राजानं योद्धुं तिष्ठन्ति ॥ ३ ॥ (सीमन् — सप्तमी बहुवचन)
A birodalom határán ellenségek állnak, hogy harcoljanak a király ellen.

४. वैश्यानां कानि नामानि ॥ ४ ॥ (नामन्)
Milyen neveik vannak a Vaiśyáknak?

५. वैश्याः किंनामानः ॥ ५ ॥ (किंनामन्)
Milyen neveket viselnek a Vaiśyák?

६. कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्त इति भगवद्गीतायाम् ॥ ६ ॥ (कर्मन् — सप्तमी एकवचन)
„Aki a cselekvésben nemcselekvést lát, és a nemcselekvésben cselekvést, az bölcs az emberek között, ő egy jóga” — így szól a Bhagavadgītā.

७. किं कर्म किमकर्मेति कवयो ऽप्यत्र मोहिताः ॥ ७ ॥ (कर्मन्)
Még a költők is zavarban vannak e tekintetben, mi a cselekvés és mi a nemcselekvés.

८. ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न लुभ्यति ॥ ८ ॥ (प्रसन्नात्मन् — प्रथमा एकवचन)
Aki az Abszolúttá vált, és akinek a lelke lecsendesedett, az nem gyászol és nem kíván.

९. कर्मणः सुकृतस्य सुफलमाहुः ॥ ९ ॥ (कर्मन् — षष्ठी एकवचन)
Azt mondják, hogy egy jól elvégzett cselekedet jó gyümölcsöt hoz.

१०. महीभोगो राज्ञां धर्मः ॥ १० ॥ (राजन् — षष्ठी बहुवचन)
A világ élvezete a királyok kötelessége.

११. राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन् ॥ ११ ॥ (बलिन्, हस्तिन्)
Erős elefántokat kell adni a királynak.

१२. ब्रह्मणा लोका असृज्यन्त ॥ १२ ॥ (ब्रह्मन् — तृतीया एकवचन)
Brahmā megteremtette a világokat.

१३. आत्मना कृतं पापमात्मनाकृतं पापम् ॥ १३ ॥ (आत्मन् — तृतीया एकवचन)
Magunk követünk el rosszat, magunk tartózkodunk a rossztól.

१४. सद्भी राजभिर्जनेभ्यो ऽभयं दीयते ॥ १४ ॥ (राजन्)
A jó királyok félelemmentességet ajándékoznak az embereknek.

१५. राजसु धर्मं न रक्षत्सु सभया जनाः ॥ १५ ॥ (राजन्)
Ha a királyok nem őrzik az igazságot és a szokásokat, az emberek tele vannak félelemmel.

Ábr.: राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन्
(Képmegjelenítés: Részletek)

---

Mesélés: Tíz bolond (दश मूढाः)

मूढानां चेष्टितानि प्रायेण विनोदावहानि । यथा हि — एकदा दश मूढा देशाटनाय प्रस्थिताः । किञ्चिद्दूरं गतानां तेषामुपस्थिता काचिदगाधा नदी । बाहुभ्यां तरन्तस्ते कथमपि नदीं तीर्त्वा पारं गताः ॥

आसीत्तेषां मध्ये कश्चन वृद्धः । स किं सर्वे तीरमनुप्राप्ता ईति जिज्ञासमानस्तानेकैकशो गणयामास । परं नवैव परिगणितास्तेन । ततः स आक्रोशत् । अहो वयम् दश प्रस्थिताः । इदानीं नवैव स्मः । नूनमस्माकमेको नद्यां निमग्नः । गवेषयत तमिति । ततस्तेषामेकैको ऽपि गणनां चकार । परं नवैव दृश्यन्ते । ततस्तेषां व्याकुलीभूतानां महान्कोलाहलः समजनि । तत्रैव नातिदूरे कस्यचिदृषेराश्रमो ऽवर्तत । तत्र वसन्नृषिस्तेषां विवेष्टितमवलोक्योच्चैर्जहास । तस्य हासशब्दं श्रुत्वा मूढास्तरसा समुपसृत्य हासकारणमपृच्छन् । ऋषिराह । अहो । अनात्मज्ञा यूयम् । युष्माकमेकैको ऽपि नात्मानमगणयत् । तेनायं व्यामोहः संजात इति । तदाकर्ण्य ते मूढाः सलज्जमधोमुखाः प्रययुः ॥ (संस्कृतप्रथमादर्शः)

Fordítás:
Tíz bolond. A buták viselkedése általában szórakoztató. Például: Tíz bolond útnak indult, hogy kóboroljanak az országban. Miután egy darabig mentek, mély folyó állta útjukat. Karmolva az úszással átkeltek valahogy a folyón, és megérkeztek a másik partra.

Közöttük volt egy idős ember. Ő akarta tudni, hogy mindenki megérkezett-e a partra, ezért megszámolta őket. De csak kilencet számolt meg. Ekkor kiáltotta: "Hé! Tíz főként indultunk, most csak kilencen vagyunk! Biztosan egy valaki a folyóban fulladt meg! Keressétek őt!" Ezután mindenki megszámolta magát. De mindig csak kilencen voltak! Ekkor felháborodtak, és nagy kiáltkozás támadt. Nem messze tőlük egy Ṛṣi remetelakása volt. A helyi bölcs megfigyelte viselkedésüket, és hangosan nevetett. A bolondok meghallották a nevetséget, siettek hozzá, és megkérdezték az okot. A Ṛṣi azt mondta: "Haha! Nem ismeritek önmagatokat. Mindenki elfelejtette megszámolni magát. Ezért keletkezett ez a zavar." Amikor ezt hallották, szégyenletesen és levert fejjel távoztak a bolondok.