Oefening 24

A) Vorm de datief enkelvoud en de datief (resp. ablatief) meervoud, en geef de betekenis van de nominale stam aan:

Woord	Betekenis	Datief ev.	Datief mv.
१. श्रव	Horen	श्रवणाय	श्रवणेभ्यः
२. भवन	Worden	भवाय	भवनेभ्यः
३. गति (v.)	Weg, doel	गतये / गत्यै	गतिभ्यः
४. ऋषि	vedisch wijze	ऋषये	ऋषिभ्यः
५. सुख	Geluk	सुखाय	सुखेभ्यः
६. गमन	Gaan	गमनाय	गमनेभ्यः
७. जय	Overwinning	जयाय	जयेभ्यः
८. साधु	goed	साधवे (m.) / साध्व्यै (v.)	साधुभ्यः / साध्वीभ्यः
९. धेनु (v.)	Melkkoe	धेनवे / धेन्वै	धेनुभ्यः
१०. शूद्रा	Śūdra-vrouw	शूद्रायै	शूद्राभ्यः
११. ब्राह्मणी	Brahmanus	ब्राह्मण्यै	ब्राह्मणीभ्यः
१२. अग्नि	Vuur	अग्नye	अग्निभ्यः
१३. एतद्	deze	एतस्मै (m/n) / एतस्यै (v.)	एतेभ्यः / एताभ्यः
१४. सन्त्	zijnde, waar	सते (m/n) / सत्यै (v.)	सद्भ्यः / सतीभ्यः
१५. बुद्धिमन्त्	inzichtelijk	बुद्धिमते (m/n) / बुद्धिमत्यै (v.)	बुद्धिमद्भ्यः / बुद्धिमतीभ्यः
१६. यज्ञ	Offer	यज्ञाय	यज्ञेभ्यः
१७. वचन	Spreken	वचनाय	वचनेभ्यः
१८. सत्यवन्त्	waarachtig	सत्यवते	सत्यवद्भ्यः
१९. स्मृति (v.)	Overlevering	स्मृतये / स्मृत्यै	स्मृतिभ्यः
२०. सर्ग	Schepping	सर्गाय	सर्गेभ्यः
२१. स्वर्ग	Hemel	स्वर्गाय	स्वर्गेभ्यः
२२. दर्शन	Zien	दर्शनाय	दर्शनेभ्यः
२३. सृष्टि (v.)	Schepping	सृष्टये / सृष्ट्यै	सृष्टिभ्यः
२४. अर्हन्त्	waardig	अर्हते	अर्हद्भ्यः
२५. भक्ति (v.)	Toewijding	भक्तये / भक्त्यै	भक्तिभ्यः
२६. दोष	Fout	दोषाय	दोषेभ्यः
२७. पूजा	Verering	पूजायै	पूजाभ्यः
२८. दासी	Dienares	दास्यै	दासीभ्यः
२९. गुरु	Meester	गुरवे (m.) / गुर्व्यै (v.)	गुरुभ्यः / गुर्वीभ्यः

B) Vertaal en ontled de composieten in het Sanskriet:

१. ब्राह्मणो देवप्रतिमादर्शनाय गर्भगृहं विशati ॥१॥
(देवस्य प्रतिमाया दर्शनाय । गर्भ एव गृहम्)
De brahmaan betreedt het binnenste heiligdom, om het godenbeeld te zien.

२. नरा धनलाभाय व्रतानि चरन्ति ॥२॥
(धनस्य लाभाय)
Mensen houden geloften, om rijk te worden.

३. गुरुर्धर्मोपदेशाय नगरं गतः ॥३॥
(धर्मस्योपदेशाय)
De meester is naar de stad gegaan, om Dharma te onderwijzen.

४. बाला अपि गुरुवचनश्रुत्यै नगरं गताः ॥४॥
(गुरोर्वचनस्य श्रुत्यै)
Ook de kinderen zijn naar de stad gegaan, om de redevoering van de meester te horen.

५. देवप्रतिमायै गृहं गर्भगृहम् ॥५॥
(देवस्य प्रतिमायै । गर्भ एव गृहम्)
Het binnenste heiligdom is een gebouw voor het godenbeeld.

६. स्वर्गेभ्यो नराः पुण्यं कर्तुमिच्छन्ति ॥६॥
Mensen willen omwille van de hemel verdienstelijke dingen doen.

७. मोक्षार्थं बुद्धगता बुद्ध्याप्तिमिच्छन्ति ॥७॥
(मोक्षस्यार्थम् । बुद्धं गताः । बुद्धेराप्तिम्)
Om bevrijd te worden, willen de wijzen bevrijdend inzicht verwerven.

८. देवास्तेभ्यो ऽकृतपुजाब्रामणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥८॥
(न कृता पूजा यैस्तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यः)
De goden toornen tegen deze brahmanen, die hun geen verering betoonden.

९. मरणाय जना जायन्ते ॥९॥
Om te sterven, worden levende wezens geboren.

Afb.: मरणाय जना जायन्ते
(Afbeeldingsbron: Details)

---

Syntactische variaties

C) Vervang in de zinnen B) 1–4 de datiefvormen door infinitieven (तुमुन्):

१. ब्राह्मणो देवप्रतिमां द्रष्टुं गर्भगृहं विशति ॥ २. नरा धनं लब्धुं व्रतानि चरन्ति ॥ ३. गुरुर्धर्ममुपदेष्टुं नगरं गतः ॥ ४. बाला अपि गुरुवचनं श्रोतुं नगरं गताः ॥

D) Vervang in zin B) 7 de constructie met -अर्थ door een datief:
मोक्षाय बुद्धगता बुद्ध्याप्तिमिच्छन्ति ॥

E) Vervang in zin B) 6 de datief door een constructie met -अर्थ:
स्वर्गार्थं (of: स्वर्गार्थाय / स्वर्गार्थेन) नराः पुण्यं कर्तुमिच्छन्ति ॥

---

Aanvullende vertaalopdrachten

1. De godin aan wie geen offers zijn gebracht, is boos op de mensen.
अनिष्टदेवी नरेभ्यः क्रुध्यति । (of: कुप्यति ॥)

2. Hij laat de koe los in het dorp.
ग्रामाय धेनुं मुञ्चति ॥

3. Nu is het genoeg! (Genoeg geduld!)
अलं क्षमया ॥

4. Dat is goed voor een brahmaan.
एतद्ब्राह्मणाय सुखम् । (of: हितम् ॥)

5. Eer aan Śiva! Eer aan Śrī Gaṇeśa!
शिवाय नमः । श्रीगणेशाय नमः ॥

6. Tot ziens! (Het ga u goed!)
स्वस्ति भवते । (of: भवद्भ्यः / भवत्यै / भवतीभ्यः ॥)

7. Deze vrucht is genoeg om te eten.
इदं फलं अलं खादनाय ॥

8. De ene strijder is de (andere) strijder gewaagd.
शक्तो योधो योधाय ॥

9. Zelfs Viṣṇu overtreft Śiva niet.
विष्णुरपि शिवाय न प्रभवति ॥

10. Nadat ik voor de drie wijzen heb gebogen... Hij buigt voor Narasiṃha.
मुनित्रयं नमस्कृत्य... । नरसिंहाय नमस्करोति ॥

11. Welkom bij u! Welkom aan de koningin!
    स्वागतं भवद्भ्यः । स्वागतं देव्यै ॥

12. Ik wens u welzijn!
    भवद्भ्यः कुशलम् ॥

13. Hij beschouwt hem niet als een grasspriet.
    न तं तृणाय मन्यते ॥

14. Een vrucht is voldoende om te eten en water om te drinken.
    अलं फलं खादनाय पानाय जलम् ॥

15. Tot ziens! (Nieuwsanskriet)
    पुनर्दर्शनाय ॥

Afb.: इदं फलं अलं खादनाय
(Bron afbeelding: Details)