Gyakorlat 43

A) Képezze a következő igeképzésekhez az idő, szám, mód stb. szerint megfelelő 2. személyt:

1. személy / 3. személy	2. személy
१. आर्हम्	आर्हः
२. कुप्येम	कुप्येत
३. ऐच्छन्	ऐच्छत
४. ईक्षेरन्	ईक्षेध्वम्
५. कल्पे	कल्पसे
६. क्रामन्ति	क्रामथ
७. क्रेष्यामः	क्रेष्यथ
८. गच्छेयम्	गच्छेः
९. गायति	गायसि
१०. चर्यते	चर्यसे
११. चेष्यन्ति	चेष्यथ
१२. जायेय	जायेथाः
१३. आज्ञापयत्	आज्ञापयः
१४. विजयते	विजयसे
१५. जीव्येय	जीव्येथाः
१६. तुदामः	तुदथ
१७. अतरन्	अतरत
१८. त्यजामि	त्यजसि
१९. दहेयम्	दहेः
२०. आदास्ये	आदास्यसे
२१. दिशति	दिशसि
२२. अदूष्यम्	अदूष्यः
२३. दृश्यामहे	दृश्यध्वे
२४. नश्येयुः	नश्येत
२५. आनीयामहि	आनीयध्वम्
२६. नृत्यामि	नृत्यसि
२७. पचेत्	पचेः
२८. पतिष्यामि	पतिष्यसि
२९. आपाद्यत	आपाद्यथाः
३०. पिबामः	पिबथ
३१. अपृच्छ्ये	अपृच्छ्यथाः
३२. बुध्यामहे	बुध्यध्वे
३३. भजेम	भजेत
३४. प्राभवन्	प्राभवत
३५. भरिष्यन्ते	भरिष्यध्वे
३६. मन्ये	मन्यसे
३७. मुच्येरन्	मुच्येध्वम्
३८. अम्रियन्त	अम्रियध्वम्
३९. यजेत	यजेथाः
४०. युध्येमहि	युध्येध्वम्
४१. अरक्षन्	अरक्षत
४२. लप्स्यन्ते	लप्स्यध्वे
४३. अवदम्	अवदः
४४. औह्ये	औह्यथाः
४५. वसन्ति	वसथ
४६. अवावर्तत	अवावर्तथाः
४७. विशामि	विशसि
४८. शोचामः	शोचथ
४९. वर्धेत	वर्धेथाः
५०. सीदामि	सीदसि
५१. तिष्ठन्ति	तिष्ठथ
५२. आहरत्	आहरः

Ábr.: दिशसि
(Képmegjelenítés: Részletek)

---

Fordítások szanszkritra

B) Fordítsa szanszkritra:

१. कस्माद्गुरौ तिष्ठति सीदथ । (Vagy: ... आध्वे ।)
Miért ültök, miközben a tanár áll?

२. किं विकल्पयसि किं सुकर्मणः सुफलमस्तीति ॥ २ ॥
Kétségbe vonja-e, hogy a jó cselekedetnek jó gyümölcse van?

३. कच्चित्पितरं गर्भगृहं दर्शयिष्यथ ॥ ३ ॥ (Vagy: कच्चित्पित्रे ... देक्ष्यथ ॥)
Megmutják-e az atyának a legbelső templomi szentélyt?

४. कस्य कवेः स्तोत्रमगायः ॥ ४ ॥
Melyik költő dicséretének énekét adtad elő?

५. एतानि फलानि विक्रेष्यध्वे ॥ ५ ॥
Eladják-e ezeket a gyümölcsöket?

६. किमाज्ञापयः ॥ ६ ॥
Mit parancsoltál?

७. कदा काश्यामवर्तथाः ॥ ७ ॥
Mikor tartózkodtál Benaresban?

८. कच्चिद्देवानयजध्वम् ॥ ८ ॥
Tiszteltétek-e az isteneket áldozattal (áldozati úrként)?

९. कस्मिन्नगरे ऽजायथाः ॥ ९ ॥
Melyik városban születtél?

१०. कथं शत्रुं तरसि ॥ १० ॥
Hogyan mented meg magad (mész át a folyón) az ellenség elől?

Kép: कदा काश्यामवर्तथाः
(Képmegjelenítés: Részletek)

---

Beszélgetés (संवादः)

पात्रम् / संवादः	Fordítás
सुरेशः : अशोक क्व गच्छसीदानीम् ॥	Sureśa: Aśoka, hová mész éppen?
अशोकः : आपणे गच्छामि । सत्वरमेव कानिचित्पण्यानि क्रीत्वा निवर्तिष्ये ॥	Aśoka: A piacra megyek. Gyorsan vásárolok néhány árut, majd visszajövök.
सुरेशः : किं कश्चिदुत्सवो ऽद्य तव गृहे ॥	Sureśa: Talán ünnep van a te házadban ma?
अशोकः : आम् । अद्य पितृपादानां जन्मदिनोत्सवः ॥	Aśoka: Igen, ma a tisztelt apám születésnapja.
सुरेशः : किं वयस्तव पितृचरणानाम् ॥	Sureśa: Hány éves a tisztelt apád?
अशोकः : पञ्चषष्टिसमायुतं मम पितुर्वयः । अद्य मम गृहे बहवः संबन्धिनो मित्राणि चागमिष्यन्ति । त्वयाप्यागन्तव्यम् ॥	Aśoka: Az apám 65 éves. Sok rokon és barát jön ma hozzá; neked is el kell jönnöd!
सुरेशः : भद्र कतिवादने आगमिष्यन्ति जनाः ॥	Sureśa: Jó ember, hány órakor jönnek az emberek?
अशोकः : समयं किं पृच्छसि । षड्वादनं यावदागच्छ ॥	Aśoka: Miért kérdezed az időt? Gyere legkésőbb hat óráig!
सुरेशः : सार्धषड्वादनं यावदागच्छामि चेत् ॥	Sureśa: És ha csak fél hét körül érek oda?
अशोकः : नैव षड्वादन एव निश्चितरूपेणागन्तव्यं त्वया ॥	Aśoka: Semmiképpen! Pontosan hat órakor kell jönnöd.
सुरेशः : अस्तु । तर्हि गच्छ त्वं । नोचेद्विलम्बो भविष्यति ॥	Sureśa: Rendben. Akkor menj most, különben elkésel.
(विपण्यां प्रविशति वणिजमुपसृत्य वदति च)	(Belép az üzletbe, odamegy a kereskedőhöz és beszél:)
अशोकः : अयि वणिग्वर कानिचित्पण्यानि क्रेतुमागतो ऽहम् । देहि शीघ्रं मह्यम् ॥	Aśoka: Helló, legjobb kereskedő! Megjöttem árukat vásárolni. Add nekik gyorsan!
वणिक् : वत्स त्वं किंकिं क्रेतुमिच्छसि । मम विपणौ बहून्युत्तमोत्तमानि पण्यानि सन्ति तानि च स्वल्पमूल्यानि । वद कियत्परिमाणं किं क्रेतुमिच्छसि ॥	Kereskedő: Fiam, mit szeretnél vásárolni? A boltomban sok kiváló áru van alacsony árakon. Mondd meg, mit és mennyit szeretnél.
अशोकः : सेरभारा शर्करा कियता मूल्येन विक्रीयते ॥	Aśoka: Mennyibe kerül egy szér cukor?
वणिक् : नाधिक्यं मूल्यम् । केवलमष्टाणकेन दास्यामि सेरभारां शर्कराम् ॥	Kereskedő: Nem sok. Adok neked egy szér cukort mindössze nyolc annáért.
अशोकः : तर्हि तोलयित्वा शीघ्रं सेरपरिमितां शर्करां देहि ॥	Aśoka: Akkor mérj gyorsan egy szért és add nekem!
वणिक् : (शर्करां कर्गले संपुटीकृत्य) बाल गृहाण शर्कराम् । देहि च मह्यमाणकाष्टकम् । सत्वरं देहि ॥	Kereskedő: (bebegyűzi a cukrot papírba): Fiam, vedd a cukrot! És adj nekem nyolc annát érte, de gyorsan!
अशोकः : (आदाय हस्ते तस्य भारं चाल्पं विलोक्य) भो वणिक् । नैषा सेरभारा शर्करा दृश्यते । पुनः सम्यक्तोलयित्वा देहि ॥	Aśoka: (megfogja és észreveszi a kis súlyt): Hé, kereskedő! Ez nem egész székér cukor. Mérd meg újra rendesen!
वणिक् : (सहासम्) किमनेन । अकिञ्चित्करमेतत् । तव भारवहनक्लेशो ऽल्पो भविष्यति ॥	Kereskedő: (nevetve): Mi számít az? Nem jelent semmit. Így kevesebb munkád van a teher hordásával.
अशोकः : (मनसि किंचिद्विचार्याणकचतुष्टयं च तस्य पुरत उपस्थाप्य) भो श्रेष्ठिन्गृहाण मूल्यम् । मया हि शीघ्रं गृहं गन्तव्यम् ॥	Aśoka: (gondolkodik egy pillanatig, és letesz négy annát): Tisztelt kereskedő úr, itt az ár. Sietnem kell haza.
वणिक् : रे बालक । एह्येहि शृणु तावत् । अल्पमेव मूल्यं दत्त्वा क्व व्रजसि । आणकचतुष्टयमन्यदपि देहि ॥	Kereskedő: Hé, fiú! Gyere vissza! Figyelj! Hová mész, miután ennyit fizettél? Add vissza a hátralévő négy annát!
अशोकः : श्रेष्ठिन् । किमनेन । अकिंचित्करमेतत् । नाणकगणनाक्लेशस्ते ऽल्पीयान्भविष्यति ॥	Aśoka: Kereskedő! Mi számít az? Nem jelent semmit. Így kevesebb munkád van a pénzérmék megszámolásával!
(इत्युक्त्वा ततो जवेन द्रवति)	(Ezt mondja, és sietve elrohan.)

(विपणिस्थो वञ्चको वणिक् किमपि कर्तुमशक्नोत्केवलं तस्य मनसि पश्चात्ताप एवासीत् । अशोको गृहमागत्य सर्वमपीतिवृत्तमकथयत् । तत्रस्था सर्वे ऽपि बान्धवा मित्राणि च परमानन्दं प्रापुः । इत्थं जन्मोत्सवः सानन्दं समाप्तिं यातः ॥)

Összefoglalás:
A csaló kereskedő boltjában nem tehetett semmit, és csak bűntudatot érzett a szívében. Aśoka hazaért, és elmesélte az egész történetet. Minden rokon és barát jól szórakozott. Így talált boldog véget a születésnapi ünnepség.