Gyakorlat 13

A) Fordítsa le, és alakítsa át aktív jelen időre:

१. अग्निना गृहं दग्धम् ।
Egy tűz felégetett egy házat.
अग्निर्गृहं दहति ।

२. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् ।
Buddha felébredt az igazsághoz. Buddha megismerte az igazságot.
बुद्धः सत्यं बुध्यते / बोधति ।

३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।
A megértés megszabadította Gautamát. Megszabadult Gautama a megértés által.
बोधिर्गौतमं मुञ्चति ।

४. शूद्रा मूढाः । (2 lehetőség)
A śūdrák / a śūdrafélék elvakultak.
शूद्रा मुह्यन्ति ।

५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः ।
A bráhmana megszabadulást kívánt.
ब्राह्मणो मोक्षमिच्छति ।

६. रामेण पुण्यं कृतम् ।
Rāma tat ein verdienstvolles Werk. Rāma tat Verdienstliches.
रामः पुण्यं करोति ।

७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् ।
Azt mondják, hogy a védikus bölcsek csak az igazságot mondták.
ऋषयः सत्यमेव वदन्तीति वदन्ति ।

८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् ।
A dharma egy mennybe vezetett.
धर्मः स्वर्गं नयति ।

९. साधुनाधर्मो न कृतम् ।
Egy szent nem követett el semmi helytelenet.
साधुरधर्मं न करोति ।

१०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः ।
A mantra segítségével megszerezte a megszabadulást.
मन्त्रेण मोक्षं लभन्ते ।

११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥
Milyen amulett védett meg ezt a kislányt?
का रक्षिका बालां रक्षति ॥

B) Fordítsa le, és alakítsa át múlt időre a passzív mondatokat

१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते ।
Bár Rāma megszabadulást kíván, nem szerzi meg azt.
रामेणेष्टो ऽपि मोक्षो न लब्धः ।

२. योज्ञो न मुञ्चति ।
Az áldozat nem szabadítja meg.
यज्ञेन न मुक्तः ।

३. साधवो देवान्स्मरन्ति ।
A szentek megidézik az isteneket.
साधुभिर्देवाः स्मृताः ।

४. पुण्यवान्पुत्रो देवान्यजते ।
Az erényes fiú áldozatot mutat be az isteneknek.
पुण्यवता पुत्रेण देवा इष्टाः ।

५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
A boldog kṣatriya őrködik a dharma felett.
सुखवता क्षत्रियेण धर्मो रक्षितः ।

६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति ।
Aki fiakat nemz, az nem jut a pokolba.
पुत्रवान्न्रकं न गतः ।

७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति ।
A mester azt mondja, hogy egy jámbor asszony nem követ el semmi rosszat.
धर्मवत्या पापं न कृतमिति गुरुणोदितम् ।

८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं प्र्च्छन्ति ।
A megértők kérdezik a dharma felett azokat, akik birtokolják az igazságot.
बुद्धिमद्भिः सत्यवन्तो धर्मं पृष्टाः ।

९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति ।
A vallásos emberek erényes cselekedeteket hajtanak végre, amelyek gyümölcsöt teremnek.
धर्मवद्भिः फलवत्पुण्यं कृतम् ।

१०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति ।
A bráhmanák kiváló fiakat kívánnak.
ब्राह्मणैर्गुणवन्तः पुत्रा इष्टाः ।

११. कयृग्वेदं शृण्वन्ति ।
Milyen férfiak hallgatják a Ṛgvédát?
कैरृग्वेदः श्रुतः ।

१२. किमीश्वरः सृजति ।
Mit teremt a FŐÚR?
किमीश्वरेण सृष्टम् ।

१३. साधुः कृतं पापं सहते ।
Egy szent elviseli a számára okozott rosszat.
साधुना कृतं पापं सोढम् ।

१४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते ।
Az alacsonyabb rendűek úgy vélik, hogy a uralkodók gazdagságot kívánnak.
पार्थिवेन धनमिष्टमिति नीचैर्मतम् ।

१५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति ।
A védikus bölcsek látják, hogy a démon egyáltalán nem győz.
नैवासुरेण जितमित्यृषिभिर्दृष्टम् ।

१६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥
Mit esznek és isznak a bráhmanák?
ब्राह्मणैः किं पीतं खादितं च ॥

Ábr.: अग्निर्गृहं दहति ।
(Képmegjelölés: Részletek)

---

További gyakorlatok

A) Fordítsa le a következő mondatokat.

B) Alakítsa ki az A) gyakorlatban szereplő mondatokat passzívba

C) Alakítsa ki az A) gyakorlatban szereplő mondatokhoz PPP-konstrukciót

१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति ।
Ráma az úton a faluba megy.
रामेण मार्गेण ग्रामं गम्यते । रामेण मार्गो ग्रामं गम्यते । रामो मार्गेण ग्रामं गतः । रामेण मार्गो ग्रामं गतम् ।

२. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति ।
Az emberek boldogságot kívánnak a gazdagság révén.
नरैर्धनेन सुखमिष्यते । सुखमिष्टम् ।

३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते ।
Az ember a fiával együtt megy a városba.
नरेण पुत्रेण (सह) नगरं पद्यते । नरः पुत्रेण (सह) नगरं पन्नः ।

४. देवो लोकान्सृजति ।
Az Isten megteremti a világokat.
देवेन लोकाः सृज्यन्ते । सृष्टाः ।

५. बाला जलं पिबति ।
A lány vizet iszik.
बालया जलं पीयते । पीतम् ।

६. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
A költők vágyakoznak a gazdagság után.
कविबिर्धनं लुभ्यते । लुब्धम् ।

७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति ।
A hatalmas kṣatriya legyőzi a śūdrákat.
बल्वता क्षत्रियेण शत्रवो जीयन्ते । जिताः ।

८. गुणवान्द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते ।
A nemeslelkű ember nem harcol ellenségével, még akkor sem, ha ez utóbbi gyűlöletes számára.
गुणवता द्विष्तो ऽपि शत्रुर्न युध्यते । युद्धः ।

९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति ।
A védikus bölcs azt mondja, hogy a harag, gyűlölet és kapzsiság igazságtalan.
अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिणोद्यते । लोभश्चेत्यृषिणोदितम् ।

१०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति ।
A fiúkat az étel erősíti.
बालैरन्नेन बलमाप्यते । बालाभिरन्नेन बलमाप्यते । बलमाप्तम् ।

११. बुद्धिमन्तः सत्यen मोक्षं लभन्ते ।
Az eszes emberek az igazság révén elérik a megszabadulást.
बुद्धिमद्भिः सत्येन मोक्षो लभ्यते । लब्धः ।

१२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते ।
Ezek a szent nők elviselik a rosszat.
इमाभिः साध्वीभिः पापं सह्यते । सोढम् ।

१३. कां देवतामृषिः पश्यति ।
Melyik istenséget látja a ṛṣi?
का देवतर्षिना दृश्यन्ते । दृष्टा ।

१४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।
Melyik isteneknek áldoznak a bráhmanák, kṣatriyák és vaiśyák?
के देवा ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिज्यन्ते । ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिष्टाः ॥

D) Mely hangkapcsolatokból eredhettek a következő szandhi-formák? Adja meg az összes lehetőséget:

1. -a magánhangzó előtt (kivéve a-): -as
2. -ā- : -a + -a/-ā -ā + a-/ā-
3. -ā magánhangzó előtt: -ās
4. -ā hangzottas mássalhangzók előtt: -ās
5. -ī-: -i + i-/ī-, -ī + i-/-ī
6. -ū-: -u/-ū + u-/ū-
7. -ṝ-: -ṛ/-ṝ + ṛ-/ṝ-
8. -e-: -a/-ā + i-/ī-
9. -e avagraha előtt: -e + a-
10. -o-: -a/-ā + u-/ū-
11. -o avagraha előtt: -o
12. -o hangzottas mássalhangzók előtt: -as
13. -ai-: -a/-ā + e-/ai-
14. -au-: -a/-ā + e-/ai-
15. -y magánhangzó előtt: -i/-ī
16. -v magánhangzó előtt: -u/-ū
17. -r magánhangzó előtt: -ṛ/-ṝ
18. -ay magánhangzó előtt: -e
19. -av magánhangzó előtt: -o
20. -ar-: -a/-ā + ṛ-/ṝ-
21. -ir magánhangzó előtt vagy hangzottas mássalhangzónál: -is
22. -īr magánhangzó előtt vagy hangzottas mássalhangzónál: -īs
23. -ur magánhangzó előtt vagy hangzottas mássalhangzónál: -us
24. -ūr magánhangzó előtt vagy hangzottas mássalhangzónál: -ūs
25. -er magánhangzó előtt vagy hangzottas mássalhangzónál: -es
26. -or magánhangzó előtt vagy hangzottas mássalhangzónál: -os
27. -air magánhangzó előtt vagy hangzottas mássalhangzónál: -ais
28. -aur magánhangzó előtt vagy hangzottas mássalhangzónál: -aus
29. -ñj-: -n + j-
30. -ñś-: -n + ś
31. -ñch-: -n + ch-
32. -ṇḍ(h)-: -n + ḍ(h)-
33. -śc-: -s + c-
34. -ṣṭ-: -s + t-
35. -st(h)-: -s + t(h)-
36. Anusvara mássalhangzó előtt: -m
37. -ṃśc-: -n + c-
38. -ṃṣṭ-: -n + ṭ-
39. -mst-: -n + t-

E) Fordítsa le szanszkritra:

1. Az istennő felháborodott.
   देवी कुपिता । देव्या कुपितम्

2. A śūdrák egy mennyországba jutottak.
   शूद्रैः स्वर्ग आप्तः । स्वर्गो ऽष्टः ।

3. A parasztok elmentek az úton.
   कर्षकैर्मार्गो गतः । कर्षका मार्गं गताः ।

4. A buddhista tanítás által a népet megszabadították.
   धर्मेण जना मुक्ताः ।

5. A fiú táncolt.
   पुत्रेण नृत्तम् ।

6. Az amulett megvédte a tanárt.
   रक्षिकया गुरू रक्षितः ।

7. Egy bráhmana nem mondott hazugságot.
   ब्राह्मणेनानृतं नोदितम् ।

8. A śūdra nők áldozatokkal tisztelték az istennőt.
   शूद्राभिर्देवीष्टा ।

9. Buddha felébredt az igazsághoz = Buddha megismerte az igazságot.
   बुद्धेन सत्यं बुद्धम् । बुद्धः सत्यं बुद्धः ।

10. A védikus bölcsek meghallgatták a Srútikat.
    ऋषिभिः श्रुतिः श्रुता ।

11. A szertartási papok kinyomták a Szómát.
    यजकैः सोमः सुतः ॥

Ábr.: बाला जलं पिबति । बालया जलं पीयते ।
(Képmegjelenítés: Részletek)