Gyakorlat 44

A) Határozza meg és fordítsa le a következő alakokat:

Tőalak	Meghatározás	Jelentés
१. आदेः	आदि (m.) Abl./Gen. sg.	a kezdetéül / a kezdetről
२. आदः	अद् (2P) 2. sg. P. Impf.	te ettél
३. अपुनाः	पू (9U) 2. sg. P. Impf.	te tisztítottál
४. पुनः	Adv.	ismét / de
५. आसीः	अस् (2P) 2. sg. P. Impf.	te voltál
६. आसि	आस् (2Ā) 1. sg. Ā. Impf.	én ültem
७. तन्वीथाः	तन् (8U) 2. sg. Ā. Opt.	te szőnél
८. अध्यैथाः	अधि-इ (2Ā) 2. sg. Ā. Impf.	te tanultál
९. वित्थ	विद् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	ti tudtok
१०. वीतम्	वि-इ (2P) PPP Nom./Akk. sg. n.	múlt / szétválasztott
११. आध्वम्	आस् (2Ā) 2. pl. Ā. Impf.	ti ültetek
१२. पाथ	पा (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	ti védtek
१३. कथम्	Interrogativ-Adv.	hogyan?
१४. स्वपिषि	स्वप् (2P) 2. sg. P. Ind. Präs.	te alszol
१५. अश्नीयात	अश् (9P) 2. pl. P. Opt.	ti ettetek volna
१६. आश्नाः	अश् (9P) 2. sg. P. Impf.	te ettél volna
१७. आश्नुवत	अश् (5Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	ti eléritek
१८. यन्ति	इ (2P) 3. pl. P. Ind. Präs.	ők mennek
१९. याथ	या (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	ti mentek
२०. यथा	Adv.	úgy / ahogyan
२१. इयात	इ (2P) 2. pl. P. Opt.	ti mentetek volna
२२. शिष्ठ	शास् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	ti tanítotok
२३. शिष्टः	शास् (2P) PPP Nom. sg. m.	tanított / oktatott
२४. आध्वे	आस् (2Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	ti ültök
२५. अवक्	वच् (2P) 2./3. sg. P. Impf.	te beszéltél / ő beszélt
२६. स्थ	अस् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	ti vagytok
२७. तस्थौ	स्था (1P) 1./3. sg. P. Perf.	én álltam / ő állt
२८. बध्नतीथ	बन्ध् (9P) 2. pl. P. Ind. Präs.	ti kötötök
२९. अशिष्ट	शास् (2P) 2. pl. P. Impf.	ti tanítottatok
३०. धुक्षे	दुह् (2U) 2. sg. Ā. Ind. Präs.	te fejelsz magadnak
३१. धोक्ष्ये	दुह् (2U) 1. sg. Ā. Fut.	én fogok fejelní
३२. वध्वे	वस् (2Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	ti öltöztök magatokat
३३. अहन्	हन् (2P) 2./3. sg. P. Impf.	te vertél / ő vert
३४. आख्येयम्	आ-ख्या Gerundiv n.	bejelentendő
३५. वदेयम्	वद् (1P) 1. sg. P. Opt.	én mondanék
३६. यामः	या (2P) 1. pl. P. Ind. Präs.	mi megyünk
३७. येमिम	यम् (1P) 1. pl. P. Perf.	mi tartottuk szorosán
३८. शेरते	शी (2Ā) 3. pl. Ā. Ind. Präs.	ők fekszenek
३९. द्विषीथाः	द्विष् (2U) 2. sg. Ā. Opt.	te gyűlölneél
४०. कुरुथ	कृ (8U) 2. pl. P. Ind. Präs.	ti csináltok
४१. आप्नुत	आप् (5P) 2. pl. P. Impf.	ti elértetek
४२. विक्रीणीध्वम्	वि-क्री (9Ā) 2. pl. Ā. Opt.	ti adtátok volna el
४३. सुन्मः	सु (5U) 1. pl. P. Ind. Präs.	mi préselünk
४४. रोदिषि	रुद् (2P) 2. sg. P. Ind. Präs.	te sírsz
४५. अस्तवीः	स्तु (2U) 2. sg. P. Impf.	te dicsértél volna
४६. अशृणुत	श्रु (5P) 2. pl. P. Impf.	hallgattatok
४७. ब्रुवीध्वम्	ब्रू (2U) 2. pl. Ā. Opt.	beszélnéltek
४८. द्विड्ढ्वे	द्विष् (2U) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	gyűlöltek
४९. शेकुः	शक् (5P) 3. pl. P. Perf.	tudták / képesek voltak
५०. चिनुथ	चि (5U) 2. pl. P. Ind. Präs.	halmoztok fel
५१. हथ	हन् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	ütnétek / csapnátok
५२. हतः	हन् (2P) PPP Nom. sg. m.	megütve / megölve

---

Fordítások

B) Fordítsd le:

१. अक्रोधेन जयेत्क्रोधमसाधुं साधुना जयेत् । जयेत्सत्येन चानृतम् ॥ १ ॥
A haragot a dühítetlenséggel győzd le, a rosszat az jósággal; az hazugságot az igazsággal.

२. पुत्राः किं पितृभ्यः पिण्डान्प्रायच्छत ॥ २ ॥
Fiaim, adtatok élelmáldozatot a felmenőknek?

३. कानि शास्त्राणि काश्यामध्यैथाः ॥ ३ ॥
Mely tanműveket tanulmányoztál Benaresban (Kāśī)?

४. बुद्धपुत्राश्चेन्महाशयनेषु शयीरन्प्रव्रज्यायां कृतं व्रतं न चरेयुः ॥ ४ ॥
Ha a Buddha fiait (apácákat) dús ágyakon feküdnének, nem tartanák be a rendfelvételkor letett fogadalmat.

५. अप्यार्ययुद्धाख्यानमाख्यास्यन्तं गुरुमभ्यनन्दः ॥ ५ ॥
Üdvözölted azt a tanárt, aki el fogja mondani az nemesek harci történetét?

६. द्वेष्यमपि न द्विष्यात लोभनीयं च न लुभ्येतैवं च प्रसन्ना भविष्यथ ॥ ६ ॥
Még a gyűlöleteset sem kell gyűlölni, és a vágyott után nem szabad mohón lenni; így benned belső nyugalom lesz.

७. न योत्स्य इत्यर्जुन उवाच ॥ ७ ॥
„Nem fogok harcolni” — így beszélt Arjuna.

८. अशोच्यानशोचः प्रज्ञावादांश्च प्रवक्तुमैच्छः । मृताञ्जीवतश्च बुद्धिमन्तो न शोचन्ति ॥ ८ ॥
A nem sirandókat sirattad, és bölcs szavakat akartál mondani; de a bölk nem siratják sem az elhunytakat, sem az élőket.

Kép: मृताञ्जीवतश्च बुद्धिमन्तो न शोचन्ति
(Képmegjelölés: Részletek)

---

További alaki meghatározások

Határozd meg a következő szóalakokat:

Szóalak	Meghatározás
१. वदिता	वदितृ (m.) Nominativus egyes szám
२. उदिता	वद् PPP Nominativus egyes szám nőnem
३. धातुः	धातृ (m.) Genitivus/Ablativus egyes szám / धातु (m.) Nominativus egyes szám
४. दधुः	धा (3U) 3. személy többes szám Perfektum Passivus
५. अदधुः	धा (3U) 3. személy többes szám Imperfektum Passivus
६. दध्युः	धा (3U) 3. személy többes szám Optativus Passivus
७. रक्षामि	रक्ष् (1P) 1. személy egyes szám Indikativus Jelen idő Passivus
८. रक्षाणि	रक्ष (n.) Nominativus/Akkuzatívus többes szám
९. रक्षीणि	रक्षिन् (n.) Nominativus/Akkuzatívus többes szám
१०. रक्षिणी	रक्षिन् Nominativus egyes szám nőnem
११. राजनि	राजन् (m.) Lokativus egyes szám
१२. आसि	आस् (2Ā) 1. személy egyes szám Átmédzsa Imperfektum
१३. इज्ये	यज् (1U) 1. személy egyes szám Passivus Indikativus Jelen idő
१४. अयुध्ये	युध् (4Ā) 1. személy egyes szám Átmédzsa Imperfektum
१५. अयोध्ये	युध् (4Ā) Gerundium + अ Lokativus egyes szám férfi nem
१६. अयोधये	युध् (4Ā) 1. személy egyes szám Kausztívum Imperfektum
१७. शोचनीयायाम्	शुच् (1P) Gerundívum Lok. sg. f.
१८. वर्त्स्यति	वृत् (1Ā) 3. sg. P. Fut.
१९. आसन्	अस् (2P) 3. pl. P. Impf.
२०. असन्	अस् (2P) Part. Präs. P. + अ Nom. sg. m.
२१. बिभ्यति	भी (3P) 3. pl. P. Ind. Präs.
२२. कुत्र	Interrogatívum-Adverbium (hol?)
२३. चेरिम	चर् (1P) 1. pl. P. Perf.
२४. योक्ष्ये	युज् (7U) 1. sg. Ā. Fut.
२५. योज्ये	युज् (7U) Gerundívum Lok. sg. m./n.
२६. युज्ये	युज् (7U) 1. sg. Passzívum Ind. Präs.
२७. चिक्ये	चि (5U) 1./3. sg. Ā. Perf.
२८. अजायामहि	जन् (4Ā) 1. pl. Ā. Impf.
२९. स्मर्येय	स्मृ (1P) 1. sg. Passzívum Optatívum
३०. स्मर्याय	स्मृ (1P) Gerundívum Dat. sg. m./n.
३१. कया	किम् (f.) Instr. sg.
३२. क्रेया	क्री (9U) Gerundívum Nom. sg. f.
३३. आत्मने	आत्मन् (m.) Dat. sg.
३४. अदानम्	अ-दान (n.) Nom./Akk. sg.
३५. आददानम्	आ-दा (3Ā) Part. Präs. Ā. Nom./Akk. sg. n.
३६. सेदिम	सद् (1P) 1. pl. P. Perf.
३७. क्व	Interrogatívum-Adverbium (hol / hová?)
३८. पिपूर्मः	पॄ (3P) 1. pl. P. Ind. Präs.
३९. कैः	किम् (m./n.) Instr. pl.
४०. कृत्येन	कृ (8U) Gerundívum Instr. sg. m./n.

Kép: वदिता
(Képmegjelölés: Részletek)