Gyakorlat 16

A) Alakítsa át a következő kifejezéseket Tatpuruṣává, és fordítsa le őket:

१. देवस्य पुरुषः । — देवपुरुषः २. गुणवती ब्राह्मणी । — गुणवद्ब्राह्मणी ३. सत्यवान्ब्राह्मणः । — सत्यवद्ब्राह्मणः ४. पशुमन्तो जनाः । — पशुमज्जनाः ५. सुखवान्वैश्यायाः पुत्रः । — सुखवद्वैश्यापुत्रः ६. सुखवत्या वैश्यायाः पुत्रः । — सुखवद्वैश्यापुत्रः ७. कवेरुक्त्याः सत्यम् । — कव्युक्तिसत्यम् ८. शिवen रक्षिता बाला । — शिवरक्षितबाला ९. रामेण पीतं जलम् । — रामपीतजलम् १०. फलवांल्लाभः । — फलवद्लाभः ११. इष्टाया देवतायाः पूजा । — इष्टदेवतापूजा १२. देवानां स्तुतिः । — देवस्तुतिः

B) Oldja fel a következő mondatokban az összes összetett szót szanszkritul, alkosson így mondatokat ragozott főnevekkel, és fordítsa le őket:

१. पुण्यवद्वैश्यपुत्रो देवेन्द्रलोकं गच्छति । पुण्यवान्वैश्यस्य पुत्रो देवानामिन्द्रस्य लोकं गच्छति । (vagy: पुण्यवतो वैश्यस्य पुत्रो...)
A Vaiśya érdemteljes fia az istenek fejének mennyországába jut. (vagy: Az érdemteljes Vaiśya fia...)

२. पुण्यकरणं स्वर्गमार्गः । पुण्यस्य करणं स्वर्गस्य मार्गः । (vagy: पुण्यानां करणं स्वर्गं मार्गः ।)
Az érdemteljes cselekedetek elvégzése a mennyország útja.

३. न साधुः पशुवन्नरधेनुलोभः । न साधुः पशुवतो नरस्य धेनूनां लोभः । (vagy: ...धेनोर्लोभः ।)
A gazdag állatokkal rendelkező ember tehén utáni vágya / a tehén iránti vágya nem jó.

४. न पशुयज्ञैर्नराः स्वर्गं गच्छन्ति । धर्मयज्ञैस्तु स्वर्गसुखमाप्नुवन्ति । न पशूनां यज्ञैर्नराः स्वर्गं गच्छन्ति । धर्मस्य यज्ञैस्तु स्वर्गस्य सुखमाप्नुवन्ति ।
Az állatáldozatokkal az emberek nem jutnak a mennyországba. Az igazságosság (vértelen) áldozataival azonban elérnek mennybéli boldogságot.

५. द्विजदासा इति शूद्रा उच्यन्ते । द्विजानां दासा इति शूद्रा उच्यन्ते ।
A Śūdrákat a kétszer születettek szolgáinak nevezik.

६. बालब्राह्मणपुत्राः सत्यवन्नरं शृण्वन्ति । बा्ला ब्राह्मणानां पुत्राः स्त्यवन्तं नरं शृण्वन्ति ।
A fiatal bráhmana fiúk a igazmondó férfihoz fordulnak.

७. बलवत्क्षत्रिया धनवच्छत्रुनगरं जयन्ति । बलवन्तः क्षत्रिया धनवतां शत्रूनां नगरं जयन्ति ।
A hatalmas kṣatriyák legyőzik az ellenségek gazdag városát.

८. ऋष्युक्त्या सत्यमुच्यते । ऋषीणामुक्त्या सत्यमुच्यते ।
A védikus bölcsek szava igazat mond.

९. बलवद्योधा ब्राह्मणग्रामं गताः । बलवन्तो योधा ब्राह्मणानां ग्रामं गताः ।
Az erős harcosok a bráhmanafaluba mentek.

१०. पुण्यवद्वैश्येष्टवेवतापूजां करोति । पुन्यवतो वैश्यस्येष्टाया देवतायाः पूजां करोति ।
Ő tiszteli a érdemes vaiśya személyes istenségét.

Ábra: न पशुयज्ञैर्नराः स्वर्गं गच्छन्ति
(Képmegjelenítés: Részletek)

---

Ragozási minták

A) Alkossanak meg minden eddig tanult esetet a következő szavakból példaként az eddig tanult ragozási osztályokhoz.

१. नर (m.)

Eset	Esetegyes szám	Többes szám
1. Nominatívus	नरस् (नरः)	नरास् (नराः)
2. Akkusztívus	नरम्	नरान्
3. Instrumentálus	नरेण	नरैस् (नरैः)
6. Genetívus	नरस्य	नराणाम्

२. फल (n.)

Eset	Esetegyes szám	Többes szám
1. Nominatívus	फलम्	फलानि
2. Akkusztívus	फलम्	फलानि
3. Instrumentálus	फलेन	फलैस् (फलैः)
6. Genetívus	फलस्य	फलानाम्

३. क्षत्रिया (n.)

Keszusz	Egyszám	Többszám
1. Nominatívus	क्षत्रिया	क्षत्रियास् (क्षत्रियाः)
2. Akkusztívus	क्षत्रियाम्	क्षत्रियास् (क्षत्रियाः)
3. Instrumentálisz	क्षत्रियया	क्षत्रियाभिस् (क्षत्रियाभिः)
6. Genetívusz	क्षत्रियायास् (क्षत्रियायाः)	क्षत्रियाणाम्

४. अरि (m.)

Keszusz	Egyszám	Többszám
1. Nominatívus	अरिस् (अरिः)	अरयस् (अरयः)
2. Akkusztívus	अरिम्	अरीन्
3. Instrumentálisz	अरिणा	अरिभिस् (अरिभिः)
6. Genetívusz	अरेस् (अरेः)	अरीणाम्

५. मति (n.)

Keszusz	Egyszám	Többszám
1. Nominatívus	मतिस् (मतिः)	मतयस् (मतयः)
2. Akkusztívus	मतिम्	मतीस् (मतीः)
3. Instrumentálisz	मत्या	मतिभिस् (मतिभिः)
6. Genetívusz	मतेस् (मतेः) / मत्यास् (मत्याः)	मतीनाम्

६. गुरु (m.)

Keszusz	Egyszám	Többszám
1. Nominatívus	गुरुस् (गुरुः)	गुरवस् (गुरवः)
2. Akkusztívus	गुरुम्	गुरून्
3. Instrumentálisz	गुरुणा	गुरुभिस् (गुरुभिः)
6. Genetívusz	गुरोस् (गुरोः)	गुरूणाम्

७. धेनु (n.)

Keszusz	Egyszám	Többszám
1. Nominatívus	धेनुस् (धेनुः)	धेनवस् (धेनवः)
2. Akkusztívus	धेनुम्	धेनूस् (धेनूः)
3. Instrumentálisz	धेन्वा	धेनुभिस् (धेनुभिः)
6. Genetívusz	धेनोस् (धेनोः) / धेन्वास् (धेन्वाः)	धेनूनाम्

८. देवी (n.)

Keszusz	Egyszám	Többszám
1. Nominatívus	देवी	देव्यस् (देव्यः)
2. Akkusztívus	देवीम्	देवीस् (देवीः)
3. Instrumentálisz	देव्या	देवीभिस् (देवीभिः)
6. Genetívusz	देव्यास् (देव्याः)	देवीनाम्

९. गुणवन्त् (m./n.)

Hímnem:

Keszusz	Egész szám	Többes szám
1. Nominatívus	गुणवान्	गुणवन्तस् (गुणवन्तः)
2. Akkusztívus	गुणवन्तम्	गुणवतस् (गुणवतः)
3. Instrumentális	गुणवता	गुणवद्भिस् (गुणवद्भिः)
6. Genetívus	गुणवतस् (गुणवतः)	गुण्वताम्

Középnem:

Keszusz	Egész szám	Többes szám
1. Nominatívus	गुणवत्	गुणवन्ति
2. Akkusztívus	गुणवत्	गुणवन्ति
3. Instrumentális	गुणवता	गुणवद्भिस् (गुणवद्भिः)
6. Genetívus	गुणवतस् (गुणवतः)	गुण्वताम्

(Nőnem गुणवती úgy declines, mint देवी)

१०. किम् (m./n./f.)

Keszusz	Eg. h.	Eg. k.	Eg. n.	Több. h.	Több. k.	Több. n.
1. Nominatívus	कस् (कः)	किम्	का	के	कानि	कास् (काः)
2. Akkusztívus	कम्	किम्	काम्	कान्	कानि	कास् (काः)
3. Instrumentális	केन	—	कया	—	—	काभिस् (काभिः)
6. Genetívus	कस्य	—	कस्यास् (कस्याः)	केषाम्	—	कासाम्

११. तद् (m./n./f.)

Keszusz	Eg. h.	Eg. k.	Eg. n.	Több. h.	Több. k.	Több. n.
1. Nominatívus	स / सो / सः	तद्	सा	ते	तानि	तास् (ताः)
2. Akkusztívus	तम्	तद्	ताम्	तान्	तानि	तास् (ताः)
3. Instrumentális	तेन	—	तया	तैस् (तैः)	—	ताभिस् (ताभिः)
6. Genetívus	तस्य	—	तस्यास् (तस्याः)	तेषाम्	—	तासाम्

१२. एतद् (m./n./f.)

Keszusz	Eg. h.	Eg. k.	Eg. n.	Több. h.	Több. k.	Több. n.
1. Nominatívus	एष / एषो / एषः	एतद्	एषा	एते	एतानि	एतास् (एताः)
2. Akkusztívus	एतम् / एनम्	एतद् / एनद्	एताम् / एनाम्	एतान् / एनान्	एतानि / एनानि	एतास् / एनास्
3. Instrumentális	एतेन / एनेन	—	एतया / एनया	तैस् (तैः)	—	ताभिस् (ताभिः)
6. Genetívus	एतस्य	—	तस्यास् (तस्याः)	तेषाम्	—	तासाम्

१३. इदम् (m./n./f.)

Keszusz	Eg. m.	Eg. n.	Eg. f.	Tg. m.	Tg. n.	Tg. f.
1. Nominatívus	अयम्	इदम्	इयम्	इमे	इमानि	इमास् (इmaाः)
2. Akkusatívus	इमम् / एनम्	इदम् / एनद्	इमाम् / एनाम्	इमान् / एनान्	इमानि / एनानि	इमास् / एनास्
3. Instrumentális	अनेन / एनेन	—	अनया / एनया	एभिस् (एभिः)	—	आभिस् (आभिः)
6. Genetívus	अस्य	—	अस्यास् (अस्याः)	एषाम्	—	आसाम्

---

További gyakorlatok

B) Fordítsa le, és oldja fel az összes szanszkrit összetett szót:

१. योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः ॥ योगसूत्र १.२ ॥ योगश्चित्तस्य वृत्तेर्निरोधः (vagy: वृत्तीनां निरोधः) ।
A jóga a mentális tevékenység leállítása.

२. स्वधर्मो ब्राह्मणस्याध्ययनमध्यापनं यजनं याजनं दानं प्रतिग्रहश्च ॥५॥
A bráhmana specifikus kötelessége: a Védák tanulmányozása, a Védák oktatása, áldozat bemutatása áldozati úrként, áldozat bemutatása más megbízásából, adományozás bráhmánák számára, ajándékok fogadása.

क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शस्त्राजीवो भूतरक्षणं च ॥६॥ क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शास्त्रेणाजीवो भूतानां रक्षणं च् ।
A kṣatriya specifikus kötelessége: a Védák tanulmányozása, áldozat bemutatása áldozati úrként, adományozás bráhmánák számára, megélhetés a kard által, élőlények óvása.

वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च ॥७॥ वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिः पाशुपाल्यं च वणिज्या च ।
A vaiśya specifikus kötelessége: a Védák tanulmányozása, áldozat bemutatása áldozati úrként, adományozás bráhmánák számára, mezőgazdálkodás és állattartás, kereskedelem.

शूद्रस्य द्विजातिशुश्रूषा वार्त्ता कारुकुशीलवकर्म च ॥८॥ शुड्रस्य द्विजातीनां शुश्रूषा वार्त्ता कारूणां कुशीलवानां च कर्म ।
A śūdra specifikus kötelessége a kétszer születettek iránti engedelmesség szolgálat, gazdasági tevékenység és kézműves-, valamint előadóművészi munka.

सर्वेषामहिंसा सत्यं शौचमनसूयानृशंस्यं क्षमा च ॥१३॥
Mindenkinek kötelessége: erőszakmentesség, igazmondás, tisztaság, a sors feletti panaszoktól való tartózkodás, gonoszság hiánya és türelmes elnézőség.
(कौटिलीयार्थशास्त्र १.३.५-८, १३)

३. आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तानां योगक्षेमसाधनो दण्डः, तस्य नीतिर्दण्डनीतिः ॥ कौटिलीयार्थशास्त्र १.४.३ ॥ आन्वीक्षिक्याः त्रय्याः वार्त्ताया योगस्य क्षeमस्य च साधनो दण्डः, तस्य नीतिर्दण्डनीतिः ।
A bot megszerzést és a filozófia, a védisztika, valamint az ökonómia biztonságos birtoklását eredményezi. A bot vezetése a politika.

Ábra: योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः
(Képmegjelenítés: Részletek)