แบบฝึกหัด 18
A) จงแปล सुभाषित ที่เริ่มต้นบทเรียน
नास्ति कामसमो व्याधिर्
नास्ति मोहसमो रिपुः ।
नास्ति क्रोधसमो वह्निर्
नास्ति ज्ञानसमं सुखम् ॥
ไม่มีโรคใดเปรียบเหมือนความรัก
ไม่มีผู้หลอกลวงและศัตรูใดเปรียบเหมือนโมหะ
ไม่มีไฟใดเปรียบเหมือนโทสะ
ไม่มีความสุขใดเปรียบเหมือนปัญญา
B) จงแปล Tatpuruṣa ต่อไปนี้:
१. सुकर ३ — ทำได้ง่าย
२. सुकुल n. — ครอบครัวที่ดี
३. सुकृति f. — กุศลกรรมที่ดี
४. अकरण n. — การไม่กระทำ
५. दुरिष्ट n. — ความปรารถนาชั่ว
६. दुरिष्टि f. — การบูชาที่บกพร่อง
७. सुखादित 3 — เคี้ยวดีแล้ว
८. दुष्कर 3 — ทำได้ยาก
९. दुर्जय 3 — ชนะได้ยาก
१०. सुगत m. — ผู้เดินทางดี (ผ่านภพชาติ) (= พุทธะ)
११. सुजन m. — มนุษย์ที่ดี
१२. दुरुक्ति f. — คำพูดที่แข็งกร้าว
१३. दुरुपदेश m. — คำสั่งเสีย
१४. सुजात 3 — มีชาติกำเนิดดี
१५. सुguru 3 — ยากมาก
१६. अनाप्त 3 — ไม่เหมาะสม
१७. अनीति f. — กิริยามารยาทที่ไม่เหมาะสม
१८. अनीश्वरत्व n. — การไม่เป็นเจ้านาย
१९. सुदुःख n. — ความทุกข์ใหญ่หลวง
२०. दुर्जन m. — มนุษย์เลว
२१. दुर्दग्ध 3 — เผาไหม้ไม่ดี
२२. अतिकृत 3 — เกินเหตุ
२३. सुपुत्र m. — ลูกชายที่ดี
२४. सुबुद्धि f. — ปัญญาที่ดี
२५. दुष्पुत्र m. — ลูกชายเลว
२६. दुष्प्रणीत 3 — ปฏิบัติไม่ดี
२७. सुमति f. — ความเมตตา
२८. दुर्लभ 3 — ได้มาอย่างยากลำบาก
२९. दुर्वच 3 — พูดได้ยาก
३०. दुर्वचन n. — คำพูดเลว
३१. अमृत n. — อมตะ, อาหารอมตะ, เครื่องดื่มน้ำอมตะ
ภาพ: नास्ति कामसमो व्याधिः
(แหล่งที่มาของภาพ: รายละเอียด)
แบบฝึกหัดเพิ่มเติม
A) จงแยกคำประสม (Samāsa) ต่อไปนี้เป็นภาษาสันสกฤต และเสนอการแปล:
१. अन्तगत ३ । अन्तं गतः । — สิ้นสุดไป, ไวยากรณ์: ออกเสียงท้าย
२. क्षमाकर ३। क्षमा-करः । — ผู้ที่มีความอดทน, การกระทำที่อดทน
३. क्षेमेन्द्र m.। क्षेमस्येन्द्रः । — เจ้าแห่งความสงบ / ความผาสุก / สันติภาพ
४. शस्त्रकोपनिरोध m. । शस्त्राणां कोपस्य निरोधः । — การหยุดโทสะด้วยดาบ = การยุติการต่อสู้
५. सिंहसंहनन n.। सिंहस्य संहननम् । — การฆ่าสิงโตหนึ่งตัว/หลายตัว, การถูกฆ่าโดยสิงโตหนึ่งตัว/หลายตัว
६. अरिसिंह m. । सिंह इव अरिः । — ศัตรูที่ดุจสิงโต
७. आहारनिद्राभय n. । आहारो निद्रा भयं च । — อาหาร การนอนหลับ และความกลัว
८. मृतिसाधनी f. । मृतेः साधनी । — ผู้ก่อความตาย
९. कुलोपदेश m. । कुलस्योपदेशः । — นามสกุล (บ่งบอกถึงครอบครัว)
B) จงแปลโดยใช้กริยาในชั้น Present ที่ 2:
1. พราหมณ์สรรเสริญเทพี
ब्राह्मणो देवीः स्तौति । (หรือ: स्तवीति ।)
2. เหล่าวีรชนเดินทางไปยังหมู่บ้านของอารยะบนเส้นทางที่เดินได้ยาก
शूरा दुर्गमेण मार्गेणार्यग्रामं यन्ति ।
3. สาวใช้รีดนมวัว
गृहदासी धेनूर्दोग्धि ।
4. ศัตรูของอารยะสังหารกษัตริย์ผู้ทรงพลัง
आर्यारयो बलवत्क्षत्रियान्घन्ति । (หรือ: आर्यशत्रवो...)
5. วิญญาณไม่มีผลไม้กิน
भूतं फलानि नात्ति ।
6. ดังนั้นผู้ที่ได้เดิน [ผ่านวัฏสงสาร] อย่างดีแล้วจึงกล่าวกับศิษย์ว่า
एवं सुगतः श्रावकं वक्ति । (หรือ: ब्रवीति । ब्रूते ।)
C) จงให้คำจำกัดความของโยคะในภาษาสันสกฤตสองแบบ: แบบหนึ่งใช้รูปสมาส อีกแบบหนึ่งแยกสมาสนั้นออก
योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः । (योगश्चित्तस्य वृत्तेर्निरोधः ।)
D) จงแปลข้อความต่อไปนี้:
(धर्मः) सर्वेषामाहिंसा सत्यं शौचमनसूयानृशंस्यं क्षमा च ॥
หน้าที่ของทุกคนคือ: อหิงสา สัจจะ ความบริสุทธิ์ ไม่บ่นต่อโชคชะตาของตน ไร้ซึ่งความชั่วร้าย และความอดทนอย่างเมตตา
ภาพประกอบ: दुर्गमो मार्गः
(แหล่งที่มาของภาพ: รายละเอียด)