แบบฝึกหัด 27

ก) จงใส่สำนวนในวงเล็บลงในกรณีท้องถิ่น (सप्तमी) เอกพจน์ และ — เมื่อสมเหตุสมผล — พหูพจน์ ในประโยคต่อไปนี้

रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)

१. रामो ग्रामे वसति ।

२. रामो गुरौ वसति । (พหูพจน์: रामो गुरुषु वसति ।)

३. रामः सत्यवति कवौ वसति । (พหูพจน์: रामः सत्यवत्सु कविषु वसति ।)

४. रामः पुत्रं लब्धुकामायाम् ब्राह्मण्याम् वसति । (พหูพจน์: रामः पुत्रं लब्धुकामासु ब्राह्मणीषु वसति ।)

५. रामो गृहे वसति । (พหูพจน์: रामो गृहेषु वसति ।)

६. रामस् तस्मिन् नगरे वसति ।

७. रामो मुह्यति शत्रौ वसति । (พหูพจน์: रामो मुह्यत्सु शत्रुषु वसति ।)

ข) จงแปลและแยกคำประสม:

१. धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥
คนชั่วไม่ฟังเมื่อครูประกาศธรรม

२. बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥
(बुद्धस्य काले)
ในสมัยของพระพุทธเจ้า มนุษย์สามารถฟังอริยสัจได้

३. वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥
(वसितानि शोभनानि वस्त्राणि यया ताम् । शोभनानि वस्त्राणि)
ชายต้องการหญิงที่แต่งกายสวยงาม ดังนั้นสตรีดีจึงปรารถนาเสื้อผ้าสวยจากชาย

४. पुत्रे मृते ऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥
(पुत्रो नास्ति यस्याः सा)
หลังจากบุตรชายเสียชีวิต พราหมณีไร้ลูกก็ปฏิญาณเพื่อขอให้ได้บุตร

५. उपनीतबालैर्गुरुकुल उष्यते ॥५॥
(उपनीतैर्बालैः । गुरोः कुले)
หลังการอุปสมบท เด็กชายอาศัยอยู่ในครอบครัวของอาจารย์

६. यज्ञकाले विगते ऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥
(यज्ञस्य काले । नेष्टा देवाः । विस्मृतो यज्ञो यैस्तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यः)
เนื่องจากเวลาสำหรับการบูชายัญล่วงเลยไปแล้ว เทวดาที่ไม่ได้รับเครื่องบูชาจึงโกรธพราหมณ์ที่ลืมการบูชายัญ

७. गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥
ขณะที่อาจารย์ยืน เด็กชายไม่อาจนั่งได้

८. एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥
(साधुराचारo यस्य सः)
ขณะที่เวลาผ่านไปเช่นนี้ กษัตริย์ผู้มีวิถีชีวิตดีไม่ได้รับทรัพย์สินที่ต้องการ

९. ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रो ऽप्यागच्छति ॥९॥
(महति कवौ । ब्राह्मण्याः पुत्रः)
ขณะที่พราหมณีมาถึงกวีผู้ยิ่งใหญ่ บุตรชายของเธอก็มาถึงเช่นกัน

१०. गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥
(सुष्ठu नीता बालाः)
เมื่อครูสอน เด็กที่ได้รับการอบรมดีไม่อาจพูดพล่าม (พูดคุย)

ภาพ: गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति
(แหล่งที่มาของภาพ: รายละเอียด)