แบบฝึกหัด 33
ก) จงใส่รูปคำที่เหมาะสมของคำในวงเล็บลงในรูปแบบประโยคต่อไปนี้:
रामस् ... (चतुर्थ्येकवचने बहुवचने च) ... अन्नं ददाति । (भिक्षु । अग्नि । शूद्रा । गुनवान्पुत्र । देवान्स्तुवन्कवि । ब्राह्मणी । महान्साधु । धेनु)
रामो भिक्षवे ऽन्नं ददाति । रामो भिक्षुभ्यो ऽन्नं ददाति ।
रामो ऽग्नये ऽन्नं ददाति । रामो ऽग्निभ्यो ऽन्नं ददाति ।
रामः शूद्रायायन्नं ददाति । रामः शूद्राया अन्नं ददाति । रामः शूद्राभ्यो ऽन्नं ददाति ।
रामो गुणवते पुत्रायान्नं ददाति । रामो गुनवद्भ्यः पुत्रेभ्यो ऽन्नं ददाति ।
रामो देवान्स्तुवते कवये ऽन्नं ददाति । रामो देवान्स्तुवद्भ्यः कविभ्यो ऽन्नं ददाति ।
रामो ब्राह्मण्यायन्नं ददाति । रामो ब्राह्मण्या अन्नं ददाति । रामो ब्राह्मणीभ्यो ऽन्नं ददाति ।
रामो महते साधवे ऽन्नं ददाति । रामो महद्भ्यः साधुभ्यो ऽन्नं ददाति ।
रामो धेनवे ऽन्नं ददाति । रामो धेन्वायन्नं ददाति । रामो धेन्वा अन्नं ददाति । रामो धेनुभ्यो ऽन्नं ददाति ॥
ข) จงใส่รูปคำของกริยาที่ระบุในวงเล็บ โดยเป็นรูปแบบ Indicative Present, Imperfect และ Optative:
ब्राह्मनो घृतमग्नौ ... (हु) ॥१॥
ब्राह्मणो घृतमग्नौ जुहोति । ब्राह्मणो घृतमग्नावजुहोत् । ब्राह्मणो धृतं अग्ना अजुहोत् । ब्राह्मणो घृतमग्नौ जुहुयात् ॥१॥
बुद्धगता भयान्न ... (भी) ॥२॥
बुद्धगता भयान्न बिभ्यति । बुद्धगता भयान्नाबिभयुः । बुद्धगता भयान्न बिभीयुः ॥२॥
सुगतः कुलम् ... (हा) ॥३॥
सुगतः कुलं जहाति । सुगतः कुलमजहात् । सुगतः कुलं जह्यात् ॥३॥
दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं न ... (दा) ॥४॥
दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं न ददति । दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं नाददुः । दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं न दयुः ॥४॥
साधुः कृष्णे मतिम् ... (धा + सम् + आ) ॥५॥
साधुः कृष्णे मतिं समाधत्ते । साधुः कृष्णे मतिं समादधाति । साधुः कृष्णे मतिं समाधत्त । साधुः कृष्णे मतिं समादधात् । साधुः कृष्णे मतिं समादधीत । साधुः कृष्णे मतिं समादध्यात् ॥५॥
ईश्वरो लोकान् ... जनास्तु न ... (मा) ॥६॥
ईश्वरो लोकान्मिमीते जनास्तु न मिमते । ईश्वरो लोकानमिमीत जनास्तु नामिमत । ईश्वरो लोकानअमिमत जनास्तु नामिमीरन् ॥६॥
दासा भारान् ... (भृ) ॥७॥
दासा भारान्बिभर्ति । दासा भारानबिभः । दासा भारान्बिभृयात् । दासा भारान्बिभ्रति । दासा भारानबिभरुः । दासा भारान्बिभृयुः ॥७॥
ब्राह्मणी पात्रं जलेन ... (पॄ) ॥८॥
ब्राह्मणी पात्रं जलेन पिपर्ति । ब्राह्मणी पात्रं जलेनापिपः । ब्राह्मणी पात्रं जलेन पिपूर्यात् ॥८॥
ค) จงแปลและเปลี่ยนประโยคเอกพจน์เป็นประโยคพหูพจน์ และในทางกลับกัน:
योगयुक्तो मतिं दुःखमक्षनयन्त्यां प्रज्ञायां समाधत्ते ॥१॥
โยคีมุ่งความสนใจของจิตใจไปยังปัญญาที่นำไปสู่การหลุดพ้นจากความทุกข์
योगयुक्ता ... समादधते ॥१॥
यो भिक्षवे दानानि द्द्यात्सो ऽपि दानपुण्यमाददीत ॥२॥
ผู้ใดให้ทานแก่พระภิกษุ ผู้นั้นย่อมได้รับผลบุญแห่งการให้ของตน
ये ... दद्युस्ते ... आददीरन् ॥२॥
ब्राह्मणा भारं न बिभ्रतीति ब्राह्मणदासो भारं गृहमबिभः ॥३॥
เนื่องจากพราหมณ์ไม่แบกรับภาระ ผู้รับใช้ของพราหมณ์จึงแบกภาระกลับบ้าน
ब्राह्म्णो भारं न बिभर्तीति ब्राह्मणदासा भारं गृहमबिभरुः ॥३॥
क्षत्रियशूरः पुत्रमादाय योद्धुं कुलमजहात् । स युद्धे शत्रुहतत्वाच्छरीरं हीत्वा पनर्भवमैत् ॥४॥
ขัตติยวีรบุรุษนั้นได้ออกจากครอบครัวพร้อมด้วยบุตรชายของตนเพื่อไปทำสงคราม เนื่องจากเขาถูกศัตรูฆ่าตายในสนามรบ เขาจึงละจากกายและเกิดใหม่
क्षत्रियशूराः पुत्रानादाय योद्धुं कुलान्यजहुः । ते युद्धे शत्रुहत्वाच्छरीराणि हीत्वा पुनर्भवमायन् ॥४॥
देवदत्तमपि सुखं दुःखमोक्षेष्टिं न पिपर्ति । सेष्टिः प्रज्ञयैव सम्पूर्यते ॥५॥
แม้ความสุขที่เทพเจ้าประทานให้ก็ไม่อาจเติมเต็มความปรารถนาในการหลุดพ้นจากทุกข์ได้ ความปรารถนานี้จะได้รับการเติมเต็มอย่างสมบูรณ์โดยปัญญาอันนำไปสู่การหลุดพ้นเท่านั้น
देवदत्तान्यपि सुखानि दुःखमोक्षेष्तीर्न पिपुरति । ता इष्टयः प्रज्ञयैव सम्पूर्यन्ते ॥५॥
यः साधुर्भूतेभ्यो ऽभयं ददाति तस्माद्भूतानि न बिभ्यति स च तेभ्यो न बिभेति ॥६॥
ต่อหน้าพระอริยเจ้าผู้ประทานความไม่มีภัยแก่สรรพสัตว์ สรรพสัตว์ก็ไม่เกรงกลัว และท่านก็ไม่ได้เกรงกลัวต่อพวกเขา
ये साधवो भूताय ऽभयं ददति तेभ्यो तन्न बिभेति ते च तस्मान्न बिभ्यति ॥६॥
मितमतयो नरकभयाद्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं कुर्वन्ति पापं च जहति । अमितप्रज्ञाबुद्धा हि नरकेभ्यो न बिभीयुः स्वर्गांश्च न लुभ्येयुः । ते भयं च लोभं चारुन्धन् ॥७॥
ผู้มีปัญญาจำกัดกระทำบุญและละเว้นจากความชั่ว เพราะพวกเขาเกรงกลัวนรกและปรารถนาสวรรค์ ส่วนผู้ซึ่งตื่นรู้สู่ปัญญาอันไร้ขอบเขตไม่เกรงกลัวนรกและไม่ได้ปรารถนาสวรรค์ พวกเขาได้ยุติความกลัวและความอยากได้แล้ว
मितमतिर्नरकभयात्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं करोति पापं च जहाति । अमितप्रज्ञाबुद्धो हि नरकेभ्यो न बिभीयात्स्वर्गांश्च न लुभ्येत् । स भयं च लोभं चारुणत् । ... बिभियात् ... ॥७॥
ภาพประกอบ: मितमतयो नरकभयाद्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं कुर्वन्ति पापं च जहति
(แหล่งที่มาของภาพ: รายละเอียด)
ภาพประกอบ: मितमतयो नरकभयाद्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं कुर्वन्ति पापं च जहति
(แหล่งที่มาของภาพ: รายละเอียด)