Упражнение 27

A) Вградете изразите в скобите в следното изречение в локал (सप्तमी) единствено число и — където е смислено — множествено число.

रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)

१. रामो ग्रामे वसति । २. रामो गुरौ वसति । (множествено число: रामो गुरुषु वसति ।)

३. रामः सत्यवति कवौ वसति । (множествено число: रामः सत्यवत्सु कविषु वसति ।)

४. रामः पुत्रं लब्धुकामायाम् ब्राह्मण्याम् वसति । (множествено число: रामः पुत्रं लब्धुकामासु ब्राह्मणीषु वसति ।)

५. रामो गृहे वसति । (множествено число: रामो गृहेषु वसति ।)

६. रामस् तस्मिन् नगरे वसति । ७. रामो मुह्यति शत्रौ वसति । (множествено число: रामो मुह्यत्सु शत्रुषु वसति ।)

B) Преведете и разглобете съставните думи:

१. धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥
Лошите хора не слушат, когато учителят проповядва Дхарма.

२. बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥
(बुद्धस्य काले)
По времето на един Будда хората могат да чуят благородните истини.

३. वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥
(वसितानि शोभनानि वस्त्राणि यया ताम् । शोभनानि वस्त्राणि)
Мъжете копнеят за жена, която е облечена красиво. Затова благочестивите жени желаят от мъжете красиви дрехи.

४. पुत्रे मृते ऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥
(पुत्रो नास्ति यस्याः सा)
След като синът ѝ е починал, бездетата брахманка дава обет, за да получи син.

५. उपनीतबालैर्गुरुकुल उष्यते ॥५॥
(उपनीतैर्बालैः । गुरोः कुले)
След инициацията момчетата живеят в семейството на учителя.

६. यज्ञकाले विगते ऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥
(यज्ञस्य काले । नेष्टा देवाः । विस्मृतो यज्ञो यैस्तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यः)
Тъй като времето за жертвоприношението е изтекло, боговете, на които не е принесена жертва, са гневни върху брахманите, които бяха забравили за жертвоприношението.

७. गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥
Докато учителят стои, момче не трябва да седи.

८. एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥
(साधुराचारo यस्य सः)
Докато времето така изтича, кшатрият с добър нрав не получава желаното благосъстояние.

९. ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रो ऽप्यागच्छति ॥९॥
(महति कवौ । ब्राह्मण्याः पुत्रः)
Докато брахманката пристига при големия поет, нейният син също идва.

१०. गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥
(सुष्ठu नीता बालाः)
Когато учителите учат, добре възпитаните деца не трябва да говорят (да разговарят).

Ил.: गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति
(Източник на изображението: Подробности)