Exercitatio 27

A) In sequenti sententia, exprima quae in parenthesi posita sunt, casu locativo (सप्तमी) singulari et — ubi rationabilis est — plurali.

रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)

१. रामो ग्रामे वसति ।

२. रामो गुरौ वसति । (pluralis: रामो गुरुषु वसति ।)

३. रामः सत्यवति कवौ वसति । (pluralis: रामः सत्यवत्सु कविषु वसति ।)

४. रामः पुत्रं लब्धुकामायाम् ब्राह्मण्याम् वसति । (pluralis: रामः पुत्रं लब्धुकामासु ब्राह्मणीषु वसति ।)

५. रामो गृहे वसति । (pluralis: रामो गृहेषु वसति ।)

६. रामस् तस्मिन् नगरे वसति ।

७. रामो मुह्यति शत्रौ वसति । (pluralis: रामो मुह्यत्सु शत्रुषु वसति ।)

B) Vertite et composita solvite:

१. धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥
Homines mali non audiunt, cum magister Dharma enunciat.

२. बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥
(बुद्धस्य काले)
Tempore Budha, homines veritates nobilis audire possunt.

३. वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥
(वसितानि शोभनानि वस्त्राणि यया ताम् । शोभनानि वस्त्राणि)
Viri mulierem concupiscunt, quae se pulchre vestivit. Ideo bonae mulieres a viris optant vestes pulchras.

४. पुत्रे मृते ऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥
(पुत्रो नास्ति यस्याः सा)
Postquam filius eius mortuus est, Brahmana sine filio votum facit, ut filium consequatur.

५. उपनीतबालैर्गुरुकुल उष्यते ॥५॥
(उपनीतैर्बालैः । गुरोः कुले)
Post initiationem, pueri in familia magistri habitant.

६. यज्ञकाले विगते ऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥
(यज्ञस्य काले । नेष्टा देवाः । विस्मृतो यज्ञो यैस्तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यः)
Quia tempus sacrificii praeterit, dii, quibus non sacrificatum est, in Brahmanas irascuntur, qui sacrificium oblitus erant.

७. गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥
Dum magister stat, puer non sedere debet.

८. एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥
(साधुराचारo यस्य सः)
Dum tempus sic praeterit, Kṣatriya bona vita non consequitur optatam fortunam.

९. ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रो ऽप्यागच्छति ॥९॥
(महति कवौ । ब्राह्मण्याः पुत्रः)
Dum Brahmana ad magnum poetam venit, etiam filius eius venit.

१०. गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥
(सुष्ठu नीता बालाः)
Dum magistri docent, pueri bene educati non fabulari debent (loqui).

Abb.: गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति
(Fons imaginis: Detalia)