Pratimas 38

A) Įrašykite toliau pateiktuose sakiniuose atitinkamas žodžių iš skliaustų formas ir išverskite:

१. राज्ञि (arba: राजनि) धर्मं रक्षत्यभया जनाः ॥ १ ॥ (राजन्)
Jei karalius saugo teisingumą ir paprotį, žmonės yra be baimės.

२. आसीद्राजपुत्रो गौतमो नाम सुकृतकर्मोपपन्नो बुद्ध्या रूप्यमितबलः ॥ २ ॥ (नामन्)
Kartot buvo karaliaus sūnus – jo vardas buvo Gautama – jis gerai atliko savo pareigas, buvo pilnas išminties, gražus ir nepajėgios jėgos.

३. राज्यस्य सीमस्वरयो राजानं योद्धुं तिष्ठन्ति ॥ ३ ॥ (सीमन् — सप्तमी बहुवचन)
Karalystės ribose stovi priešai, norėdami kovoti su karaliumi.

४. वैश्यानां कानि नामानि ॥ ४ ॥ (नामन्)
Kokie vardai yra vaišyoms?

५. वैश्याः किंनामानः ॥ ५ ॥ (किंनामन्)
Kokių vardų nešioja vaišyos?

६. कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्त इति भगवद्गीतायाम् ॥ ६ ॥ (कर्मन् — सप्तमी एकवचन)
„Kas veikime mato neveikimą, o neveikime – veikimą, tas išmintingas tarp žmonių, jis yra jogas“ – taip sakoma Bhagavadgītoje.

७. किं कर्म किमकर्मेति कवयो ऽप्यत्र मोहिताः ॥ ७ ॥ (कर्मन्)
Net poetai dėl to suklumpa, kas yra veikimas ir kas – neveikimas.

८. ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न लुभ्यति ॥ ८ ॥ (प्रसन्नात्मन् — प्रथमा एकवचन)
Kas tapo Absoliutu ir kurio siela yra išsivaliusi, tas negeidžia ir trokšta.

९. कर्मणः सुकृतस्य सुफलमाहुः ॥ ९ ॥ (कर्मन् — षष्ठी एकवचन)
Sakoma, kad geras darbas duoda gerą vaisių.

१०. महीभोगो राज्ञां धर्मः ॥ १० ॥ (राजन् — षष्ठी बहुवचन)
Pasaulio džiaugsmas yra karalių pareiga.

११. राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन् ॥ ११ ॥ (बलिन्, हस्तिन्)
Galingus drambžius reikia duoti karaliui.

१२. ब्रह्मणा लोका असृज्यन्त ॥ १२ ॥ (ब्रह्मन् — तृतीया एकवचन)
Brahma sukūrė pasaulius.

१३. आत्मना कृतं पापमात्मनाकृतं पापम् ॥ १३ ॥ (आत्मन् — तृतीया एकवचन)
Pats darai blogį, pats vengsi blogio.

१४. सद्भी राजभिर्जनेभ्यो ऽभयं दीयते ॥ १४ ॥ (राजन्)
Geri karaliai dovanoja žmonėms drąsą.

१५. राजसु धर्मं न रक्षत्सु सभया जनाः ॥ १५ ॥ (राजन्)
Jei karaliai saugo teisingumą ir paprotį, žmonės pilni baimės.

Pav.: राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन्
(Nuotraukos šaltinis: Išsamiau)

---

Pasakojimas: Dešimt kvailių (दश मूढाः)

मूढानां चेष्टितानि प्रायेण विनोदावहानि । यथा हि — एकदा दश मूढा देशाटनाय प्रस्थिताः । किञ्चिद्दूरं गतानां तेषामुपस्थिता काचिदगाधा नदी । बाहुभ्यां तरन्तस्ते कथमपि नदीं तीर्त्वा पारं गताः ॥ आसीत्तेषां मध्ये कश्चन वृद्धः । स किं सर्वे तीरमनुप्राप्ता ईति जिज्ञासमानस्तानेकैकशो गणयामास । परं नवैव परिगणितास्तेन । ततः स आक्रोशत् । अहो वयम् दश प्रस्थिताः । इदानीं नवैव स्मः । नूनमस्माकमेको नद्यां निमग्नः । गवेषयत तमिति । ततस्तेषामेकैको ऽपि गणनां चकार । परं नवैव दृश्यन्ते । ततस्तेषां व्याकुलीभूतानां महान्कोलाहलः समजनि । तत्रैव नातिदूरे कस्यचिदृषेराश्रमो ऽवर्तत । तत्र वसन्नृषिस्तेषां विवेष्टितमवलोक्योच्चैर्जहास । तस्य हासशब्दं श्रुत्वा मूढास्तरसा समुपसृत्य हासकारणमपृच्छन् । ऋषिराह । अहो । अनात्मज्ञा यूयम् । युष्माकमेकैको ऽपि नात्मानमगणयत् । तेनायं व्यामोहः संजात इति । तदाकर्ण्य ते मूढाः सलज्जमधोमुखाः प्रययुः ॥ (संस्कृतप्रथमादर्शः)

Vertimas:
Dešimt kvailių. Kvailių veikla dažniausiai būna pramoga. Pavyzdžiui: vienuolika kvailių išvyko klajoti po šalį. Kai jie nuėjo šiek tiek, jiems kelią užkėlė gilus upės srautas. Plaukdami rankomis jie kažkaip perplaukė upę ir pasiekė kitą krantą.

Tarp jų buvo vienas senolis. Jis norėjo sužinoti, ar visi pasiekė krantą, todėl suskaičiavo kiekvieną atskirai. Tačiau jis susiskaitė tik devynis. Tada jis sušuko: „Ei! Mes išvykome dešimtis, dabar jų tik devyni! Tikriausiai vienas nuskendo upėje! Ieškokite jo!“ Tada kiekvienas iš jų susiskaitė atskirai. Tačiau vis tiek buvo tik devyni! Tada jie susijaudino ir kilo didelis triukšmas. Ne toli nuo ten buvo rṣi vienuolynas. Ten gyvenantis išminčius stebėjo jų veiksmus ir garsiai juokėsi. Kvailiai išgirdo jo juoką, skubėjo pas jį ir klausėsi priežasties. Rṣi tarė: „Ha! Jūs nepažįstate savęs. Kiekvienas iš jūsų nesuskaičiavo paties savęs. Todėl kilo ši painiava.“ Kai jie tai išgirdo, kvailiai gėdydamiesi ir nuleidę galvas pasitraukė.