Esercitaziun 38

A) Insertar la furma correspundenta da las paraulas en parentesis e traduscher:

१. राज्ञि (u: राजनि) धर्मं रक्षत्यभया जनाः ॥ १ ॥ (राजन्)
Sche il regein protegia la dretgira ed il costum, èn ils citadins senza tema.

२. आसीद्राजपुत्रो गौतमो नाम सुकृतकर्मोपपन्नो बुद्ध्या रूप्यमितबलः ॥ २ ॥ (नामन्)
Ina giada existiva in figl da regein — Gautama era sia numnada — el aveva remplì sias incumbensas bain, era plen da perspicacia, bel ed empermessamain fort.

३. राज्यस्य सीमस्वरयो राजानं योद्धुं तिष्ठन्ति ॥ ३ ॥ (सीमन् — सप्तमी बहुवचन)
Als cunfins dal regn statn inimis, per combatter il regein.

४. वैश्यानां कानि नामानि ॥ ४ ॥ (नामन्)
Tals nums han Vaiśyas?

५. वैश्याः किंनामानः ॥ ५ ॥ (किंनामन्)
Tals nums portan ils Vaiśyas?

६. कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्त इति भगवद्गीतायाम् ॥ ६ ॥ (कर्मन् — सप्तमी एकवचन)
"Quel che vescha l'absenza d'acziun en l'actiun e l'actiun en l'absenza d'acziun, quest è savèr tranter ils umans, quest è in Yogi" — uschia di la Bhagavadgītā.

७. किं कर्म किमकर्मेति कवयो ऽप्यत्र मोहिताः ॥ ७ ॥ (कर्मन्)
Era poets èn confus davart quai ch'è actiun e quai ch'è assenza d'actiun.

८. ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न लुभ्यति ॥ ८ ॥ (प्रसन्नात्मन् — प्रथमा एकवचन)
Quel ch'è daventà l'Absolut e la cui anima è schiarida, quest na dolia betg e n'appetisccha betg.

९. कर्मणः सुकृतस्य सुफलमाहुः ॥ ९ ॥ (कर्मन् — षष्ठी एकवचन)
On di ch'in'acziun bain fatga dat ina buna fruita.

१०. महीभोगो राज्ञां धर्मः ॥ १० ॥ (राजन् — षष्ठी बहुवचन)
Il gni dal mund è il deber dals regins.

११. राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन् ॥ ११ ॥ (बलिन्, हस्तिन्)
Forts elefants dovra il regein.

१२. ब्रह्मणा लोका असृज्यन्त ॥ १२ ॥ (ब्रह्मन् — तृतीया एकवचन)
Brahmā hat die Welten erschaffen.

१३. आत्मना कृतं पापमात्मनाकृतं पापम् ॥ १३ ॥ (आत्मन् — तृतीया एकवचन)
In fa il mal, in abstains dal mal.

१४. सद्भी राजभिर्जनेभ्यो ऽभयं दीयते ॥ १४ ॥ (राजन्)
Bons regins donnan als citadins l'assenza da tema.

१५. राजसु धर्मं न रक्षत्सु सभया जनाः ॥ १५ ॥ (राजन्)
Sche regins na protegian la dretgira ed il costum, èn ils citadins plens da tema.

Abb.: राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन्
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

---

Istorgia: Duias sturnids (दश मूढाः)

मूढानां चेष्टितानि प्रायेण विनोदावहानि । यथा हि — एकदा दश मूढा देशाटनाय प्रस्थिताः । किञ्चिद्दूरं गतानां तेषामुपस्थिता काचिदगाधा नदी । बाहुभ्यां तरन्तस्ते कथमपि नदीं तीर्त्वा पारं गताः ॥

आसीत्तेषां मध्ये कश्चन वृद्धः । स किं सर्वे तीरमनुप्राप्ता ईति जिज्ञासमानस्तानेकैकशो गणयामास । परं नवैव परिगणितास्तेन । ततः स आक्रोशत् । अहो वयम् दश प्रस्थिताः । इदानीं नवैव स्मः । नूनमस्माकमेको नद्यां निमग्नः । गवेषयत तमिति । ततस्तेषामेकैको ऽपि गणनां चकार । परं नवैव दृश्यन्ते । ततस्तेषां व्याकुलीभूतानां महान्कोलाहलः समजनि । तत्रैव नातिदूरे कस्यचिदृषेराश्रमो ऽवर्तत । तत्र वसन्नृषिस्तेषां विवेष्टितमवलोक्योच्चैर्जहास । तस्य हासशब्दं श्रुत्वा मूढास्तरसा समुपसृत्य हासकारणमपृच्छन् । ऋषिराह । अहो । अनात्मज्ञा यूयम् । युष्माकमेकैको ऽपि नात्मानमगणयत् । तेनायं व्यामोहः संजात इति । तदाकर्ण्य ते मूढाः सलज्जमधोमुखाः प्रययुः ॥ (संस्कृतप्रथमादर्शः)

Traducziun:
Desch stüpids. Las acziuns da stüpids èn per ordinari divertentas. Uschia per exempel: Ina giada èn diesch stüpids partids, per vagar per il pajais. Cun ch’els eran andads in pau lunsch, ha in flum profund bloccà lur via. Cun remnar cun las mauns han els transpassà il flum en in modus incert ed èn arrivads sin l’autra riva.

Tranter els era in vegl. El vulleva savair, sche tutgassan arrivads sin la riva, e perquò ha el numrà mintga singul. Ma el ha numrà mo nov. Alura ha el clama: «Ehi! Nus avain partì en decusse, ussa sun nus mo nov! Segiramain è in stgualà en il flum! Tschercai el!» Suenter quai ha mintga singul da els numrà. Ma èn adina mo nov! Alura èn els daventads agitats ed ha naschì grond clamur. Betg lunsch da là era la retschaide d’in Ṛṣi. Il savis che viveva là ha observà lur agidaziun e rì a vusch auta. Ils stüpids han udì ses ridir, èn currids a el e dumandà per la raiun. L’Ṛṣi ha ditg: «Ha! Vus na cognoschets vus medem. Mintga singul da vus ha numrà ses medem betg. Perquò è questa confusiun naschida.» Cun ch’els quai han udì, èn ils stüpids partids cun vergogna e capabassà.