שיעור 38

A) השלם את המשפטים הבאים בצורה המתאימה של המילים בסוגריים ותרגם:

१. राज्ञि (או: राजनि) धर्मं रक्षत्यभया जनाः ॥ १ ॥ (राजन्)
כאשר המלך שומר על הצדק והמנהג, העם אינו חש פחד.

२. आसीद्राजपुत्रो गौतमो नाम सुकृतकर्मोपपन्नो बुद्ध्या रूप्यमितबलः ॥ २ ॥ (नामन्)
פעם אחת היה בן למלך – גאוטמה היה שמו – הוא מילא את תפקידיו היטב, היה מלא תובנה, יפה ובעל כוח אינסופי.

३. राज्यस्य सीमस्वरयो राजानं योद्धुं तिष्ठन्ति ॥ ३ ॥ (सीमन् — सप्तमी बहुवचन)
בגבולות הממלכה עומדים אויבים, כדי להילחם במלך.

४. वैश्यानां कानि नामानि ॥ ४ ॥ (नामन्)
מהם שמותיהם של ויישיות?

५. वैश्याः किंनामानः ॥ ५ ॥ (किंनामन्)
איזה שמות נושאים הויישיות?

६. कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्त इति भगवद्गीतायाम् ॥ ६ ॥ (कर्मन् — सप्तमी एकवचन)
"מי שרואה אי-פעולה בפעולה, ואי-פעולה באי-פעולה, זהו חכם בין בני האדם, זהו יוגי" – כך נאמר בגיטָה.

७. किं कर्म किमकर्मेति कवयो ऽप्यत्र मोहिताः ॥ ७ ॥ (कर्मन्)
אפילו משוררים מתבלבלים בכך, מהי פעולה ומהי אי-פעולה.

८. ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न लुभ्यति ॥ ८ ॥ (प्रसन्नात्मन् — प्रथमा एकवचन)
מי שהפך לאבסולוטי ונשמתו מנוחה, אינו מתאבל ואינו חפץ.

९. कर्मणः सुकृतस्य सुफलमाहुः ॥ ९ ॥ (कर्मन् — षष्ठी एकवचन)
אומרים שמעשה טוב מביא פרי טוב.

१०. महीभोगो राज्ञां धर्मः ॥ १० ॥ (राजन् — षष्ठी बहुवचन)
הנאת העולם היא חובתם של המלכים.

११. राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन् ॥ ११ ॥ (बलिन्, हस्तिन्)
יש לתת פילים חזקים למלך.

१२. ब्रह्मणा लोका असृज्यन्त ॥ १२ ॥ (ब्रह्मन् — तृतीया एकवचन)
Brahmā hat die Welten erschaffen.

१३. आत्मना कृतं पापमात्मनाकृतं पापम् ॥ १३ ॥ (आत्मन् — तृतीया एकवचन)
אדם עושה רע בעצמו, ואדם נמנע מרע בעצמו.

१४. सद्भी राजभिर्जनेभ्यो ऽभयं दीयते ॥ १४ ॥ (राजन्)
מלכים טובים מעניקים לאנשים חוסר פחד.

१५. राजसु धर्मं न रक्षत्सु सभया जनाः ॥ १५ ॥ (राजन्)
כאשר מלכים אינם שומרים על הצדק והמנהג, בני האדם מלאי פחד.

תמונה: राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन्
(מקור התמונה: פרטים)

:::

סיפור: עשרה טמאים (दश मूढाः)

मूढानां चेष्टितानि प्रायेण विनोदावहानि । यथा हि — एकदा दश मूढा देशाटनाय प्रस्थिताः । किञ्चिद्दूरं गतानां तेषामुपस्थिता काचिदगाधा नदी । बाहुभ्यां तरन्तस्ते कथमपि नदीं तीर्त्वा पारं गताः ॥

आसीत्तेषां मध्ये कश्चन वृद्धः । स किं सर्वे तीरमनुप्राप्ता ईति जिज्ञासमानस्तानेकैकशो गणयामास । परं नवैव परिगणितास्तेन । ततः स आक्रोशत् । अहो वयम् दश प्रस्थिताः । इदानीं नवैव स्मः । नूनमस्माकमेको नद्यां निमग्नः । गवेषयत तमिति । ततस्तेषामेकैको ऽपि गणनां चकार । परं नवैव दृश्यन्ते । ततस्तेषां व्याकुलीभूतानां महान्कोलाहलः समजनि । तत्रैव नातिदूरे कस्यचिदृषेराश्रमो ऽवर्तत । तत्र वसन्नृषिस्तेषां विवेष्टितमवलोक्योच्चैर्जहास । तस्य हासशब्दं श्रुत्वा मूढास्तरसा समुपसृत्य हासकारणमपृच्छन् । ऋषिराह । अहो । अनात्मज्ञा यूयम् । युष्माकमेकैको ऽपि नात्मानमगणयत् । तेनायं व्यामोहः संजात इति । तदाकर्ण्य ते मूढाः सलज्जमधोमुखाः प्रययुः ॥ (संस्कृतप्रथमादर्शः)

תרגום:
עשרה טמבלים. מעשם של טמבלים הם לרוב בידוריים. כך למשל: פעם יצאו עשרה טמבלים לטייל בארץ. לאחר שצעדו מעט, עמד בפניהם נהר עמוק. באמצעות חתירה עם ידיהם, הם חצו את הנהר באופן כלשהו והגיעו לגדתו השנייה.

ביניהם היה אחד זקן. הוא רצה לדעת אם כולם הגיעו לגדה, ולכן ספר כל אחד בנפרד. אך הוא ספר רק תשעה. אז צעק: "היי! יצאנו לעשרה, עכשיו אנחנו רק תשעה! בטוח אחד טבע בנהר! חפשו אחריו!" בעקבות כך, ספר כל אחד בנפרד. אך תמיד היו רק תשעה! אז הם התרגזו ונוצר רעש גדול. לא רחוק משם הייתה מדינתו של רשי. החכם ששכן שם צפה בהתנהגותם וצחק בקול רם. הטמבלים שמעו את צחוקו, רצו אליו ושאלו על הסיבה. הרשי אמר: "הו! אתם לא מכירים את עצמכם. כל אחד מכם לא ספר את עצמו. לכן נוצר הבלבול הזה." כששמעו זאת, הלכו הטמבלים בכלימה ובראש כפוף.