Ejercicio 38

A) Inserte en las siguientes oraciones la forma correspondiente de las palabras entre paréntesis y traduzca:

१. राज्ञि (o: राजनि) धर्मं रक्षत्यभया जनाः ॥ १ ॥ (राजन्)
Si el rey guarda la justicia y la costumbre, el pueblo está sin temor.

२. आसीद्राजपुत्रो गौतमो नाम सुकृतकर्मोपपन्नो बुद्ध्या रूप्यमितबलः ॥ २ ॥ (नामन्)
Había una vez un hijo de rey — Gautama era su nombre — él había cumplido bien sus tareas, estaba lleno de comprensión, era hermoso y de fuerza inmensa.

३. राज्यस्य सीमस्वरयो राजानं योद्धुं तिष्ठन्ति ॥ ३ ॥ (सीमन् — सप्तमी बहुवचन)
En las fronteras del reino hay enemigos, para combatir al rey.

४. वैश्यानां कानि नामानि ॥ ४ ॥ (नामन्)
¿Qué nombres tienen los Vaiśyas?

५. वैश्याः किंनामानः ॥ ५ ॥ (किंनामन्)
¿Qué nombres llevan los Vaiśyas?

६. कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्त इति भगवद्गीतायाम् ॥ ६ ॥ (कर्मन् — सप्तमी एकवचन)
"Quien en la acción ve la no-acción y en la no-acción ve la acción, ese es sabio entre los hombres, ese es un Yogi" — así se dice en la Bhagavadgītā.

७. किं कर्म किमकर्मेति कवयो ऽप्यत्र मोहिताः ॥ ७ ॥ (कर्मन्)
Incluso los poetas se confunden sobre qué es acción y qué es no-acción.

८. ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न लुभ्यति ॥ ८ ॥ (प्रसन्नात्मन् — प्रथमा एकवचन)
Quien se ha vuelto lo Absoluto y cuya alma está despejada, ese no llora ni desea.

९. कर्मणः सुकृतस्य सुफलमाहुः ॥ ९ ॥ (कर्मन् — षष्ठी एकवचन)
Se dice que una buena acción hecha trae un buen fruto.

१०. महीभोगो राज्ञां धर्मः ॥ १० ॥ (राजन् — षष्ठी बहुवचन)
Disfrutar del mundo es el deber de los reyes.

११. राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन् ॥ ११ ॥ (बलिन्, हस्तिन्)
Se deben dar elefantes fuertes al rey.

१२. ब्रह्मणा लोका असृज्यन्त ॥ १२ ॥ (ब्रह्मन् — तृतीया एकवचन)
Brahmā hat die Welten erschaffen.

१३. आत्मना कृतं पापमात्मनाकृतं पापम् ॥ १३ ॥ (आत्मन् — तृतीया एकवचन)
Uno mismo hace el mal, uno mismo se abstiene del mal.

१४. सद्भी राजभिर्जनेभ्यो ऽभयं दीयते ॥ १४ ॥ (राजन्)
Los buenos reyes regalan a los hombres la ausencia de temor.

१५. राजसु धर्मं न रक्षत्सु सभया जनाः ॥ १५ ॥ (राजन्)
Si los reyes no guardan la justicia y la costumbre, los hombres están llenos de temor.

Fig.: राज्ञे बलिनो हस्तिनो दीयेरन्
(Fuente de la imagen: Detalles)

:::

Relato: Diez tontos (दश मूढाः)

मूढानां चेष्टितानि प्रायेण विनोदावहानि । यथा हि — एकदा दश मूढा देशाटनाय प्रस्थिताः । किञ्चिद्दूरं गतानां तेषामुपस्थिता काचिदगाधा नदी । बाहुभ्यां तरन्तस्ते कथमपि नदीं तीर्त्वा पारं गताः ॥

आसीत्तेषां मध्ये कश्चन वृद्धः । स किं सर्वे तीरमनुप्राप्ता ईति जिज्ञासमानस्तानेकैकशो गणयामास । परं नवैव परिगणितास्तेन । ततः स आक्रोशत् । अहो वयम् दश प्रस्थिताः । इदानीं नवैव स्मः । नूनमस्माकमेको नद्यां निमग्नः । गवेषयत तमिति । ततस्तेषामेकैको ऽपि गणनां चकार । परं नवैव दृश्यन्ते । ततस्तेषां व्याकुलीभूतानां महान्कोलाहलः समजनि । तत्रैव नातिदूरे कस्यचिदृषेराश्रमो ऽवर्तत । तत्र वसन्नृषिस्तेषां विवेष्टितमवलोक्योच्चैर्जहास । तस्य हासशब्दं श्रुत्वा मूढास्तरसा समुपसृत्य हासकारणमपृच्छन् । ऋषिराह । अहो । अनात्मज्ञा यूयम् । युष्माकमेकैको ऽपि नात्मानमगणयत् । तेनायं व्यामोहः संजात इति । तदाकर्ण्य ते मूढाः सलज्जमधोमुखाः प्रययुः ॥ (संस्कृतप्रथमादर्शः)

Traducción:
Diez tontos. Las travesuras de los tontos suelen ser entretenidas. Por ejemplo: Una vez, diez tontos se pusieron en camino para vagar por la tierra. Cuando habían caminado un trecho, un río profundo se interpuso en su camino. Remando con los brazos, cruzaron el río de alguna manera y llegaron a la otra orilla.

Entre ellos había un anciano. Quería saber si todos habían llegado a la orilla, por lo que contó a cada uno individualmente. Pero solo contó nueve. Entonces gritó: «¡Oíd! Salimos diez, ahora solo somos nueve. ¡Ciertamente, uno se ha ahogado en el río! ¡Buscadlo!» Entonces, cada uno de ellos contó individualmente. Pero siempre solo eran nueve. Entonces se enfadaron y se produjo un gran alboroto. No muy lejos de allí estaba la ermita de un Ṛṣi. El sabio que vivía allí observó su comportamiento y se rio a carcajadas. Los tontos oyeron su risa, se apresuraron hacia él y preguntaron la razón. El Ṛṣi dijo: «¡Ja! No os conocéis a vosotros mismos. Cada uno de vosotros no se ha contado a sí mismo. Por eso se ha producido esta confusión». Cuando lo oyeron, los tontos se marcharon avergonzados y con la cabeza gacha.