Упражнение 15

A) Преведете пословицата в началото на урока

गुरुशुश्रूषया विद्या पुष्कलेन धनेन वा । अथवा विद्यया विद्या चतुर्थी नैव विद्यते ॥
Знанието се придобива чрез покорност към учителя, за огромна сума пари или в обмен срещу знание. Четвърта възможност няма.

B) Разрешете следните татпуръши:

१. बलकृतः । बलेन कृतः — насилствен

२. बालधनस्य । बालस्य धनस्य — на собствеността на непълнолетен

३. नरकाकम् । काक इव नरम् । नर एव काकम् — мъж като гарван

४. लोकगुरोः । लोकस्य गुरोः । लोकानां गुरोः — на господаря / учителя на хората / на света / на светове

५. जलेश्वरेण । जलस्येश्वरेण । जालानामीश्वरेण — чрез ГОСПОДАРЯ на водите = чрез Варуна

६. जनपानम् । जनस्य पानम् । जनानां पानम् — напитка за хората / за човеците

७. वाक्यसारथीन् । वाक्यस्य सारथीन् । वाक्यानां सारथीन् — (винителен падеж) говорещите

८. गुणवचनानि । गुणस्य वचनानि । गुणानां वचनानि — прилагателни

९. मृगेश्वरैः । मृगस्येश्वरैः । मृगाणामीश्वरैः — чрез ГОСПОДАРИТЕ на дивите животни = чрез лъвовете

१०. बुद्धिकृतायाः । बुद्ध्या कृतायाः — на (родителен падеж), която е направена с разум, постъпила разумно

११. धर्मयज्ञेन । धर्मेनैव यज्ञेन । धर्मस्य यज्ञ्नेन — чрез безкръвно жертвоприношение

१२. यज्ञाङ्गानि । यज्ञस्याङ्गानि । यज्ञाanamङ्गानि — членове / части / елементи на жертвоприношение, съдове за жертва

१३. गृहजनेन । गृहस्य जनेन — чрез семейството

१४. ग्रामलेखकाः । ग्रामाणां लेखकाः — селските писари

१५. नागदेवः । नागानां देवः — змейски бог, владетел на змеете, слонов божество, цар на слоновете

१६. पुण्यजिताभिः । पुण्येन जिताभिः — чрез заслуга / добро дело придобит (женски род)

१७. पापलोकम् । पापस्य लोकम् । पापानां लोकम् । पापं लोकम् — (винителен падеж) светът на злото, свят на лошите същества, ад, зъл свят

१८. सत्यवदनस्य । सत्यस्य वदनस्य — на говоренето на истината

१९. दानधर्मेण । दानस्य धर्मेण । दानेनैव धर्मेण — чрез задължението за дарение

२०. सुखप्रश्नः । सुखस्य प्रश्नः । सुखः प्रश्नः — въпрос за щастието, въпрос за благосъстоянието, въпрос за състоянието, лека въпрос

२१. दुःखमोहस्य । दुःखस्य मोहस्य । दुःखेन मोहस्य — объркването от страданието, отчаяние, заблуда относно страданието

२२. सोमपात्राणि । सोमस्य पात्राणि — съдове за храна

२३. स्वर्गमार्गः । स्वर्गस्य मार्गः — път към небето

२४. कामधेन्वा । कामस्य धेन्वा । कामानां धेन्वा — чрез желаната крава

२५. वर्णधर्मः । वर्णानां धर्मः — право на кастата

२६. श्रुत्युदितम् । श्रुत्योदितम् । श्रुतेरुदितम् — казано/предписано от Веда

Ил.: जलेश्वरो वरुणः
(Източник на изображението: Подробности)

---

Допълнителни упражнения

Разложете следните съставни думи на санскритски Tatpuruṣa и предоставете немски превод. Посочете всички възможни разложения и преводи, които смятате за подходящи. Уточнете също кой падеж и число представлява цялото съставно слово.

१. देवेन्द्रस्य । देवानामिन्द्रस्य — на владетеля на боговете

२. दुःखदग्धा । दुःखेन दग्धा — жена, изгорена от скръб

३. मोक्षधर्मः । मोक्षस्य धर्मः — учението за освобождението, законът на освобождението

४. अन्नजातानि । अन्नेन जातानि । अन्नस्य जातानि — произлязло от храната, видове на храненето

५. गृहकरणम् । गृहस्य करणम् — домашна работа

६. शूद्रकृतेन । शूद्रस्य कृतेन । शूद्राणां कृतेन — чрез шудра работа

७. ईश्वरपूजा । ईश्वरस्य पूजा — богослужение

८. देवेश्वरः । देवानामीश्वरः — ГОСПОДАР на боговете

९. क्षत्रिययज्ञम् । क्षत्रियस्य यज्ञम् । क्षत्रियाणां यज्ञम् — жертва (винителен падеж) на кшатриите / на кшатрия, жертва за кшатрии / за един кшатрий

१०. वैश्यभावेन । वैश्यस्य भावेन । वैश्यानां भावेन — чрез вайшия същност

११. देवगुरोः । देवानां गुरोः । देवस्येव् गुरोः । देवस्यैव गोरोः — на учителя на боговете, на божествен равен учител, на божествения учител

१२. धनलोभः ॥ धनस्य लोभः । धनानां लोभः — материална полза

१३. गृहदासी । गृहस्य दासी — домашна прислужница

१४. दुःखमोहः । दुःखस्य मोहः — заблуда относно страданието, объркване от страдание

१५. ग्रामेश्वरम् । ग्रामस्येश्वरम् । ग्रामाणामीश्वरम् — на селските господари

१६. नगरजनाः । नगरस्य जनाः । नगराणां जनाः — градско население, граждани

१७. यज्ञकालस्य ॥ यज्ञस्य कालस्य । जज्ञानां कालस्य — на правилния момент за жертвата / за жертвоприношения, времето ...

१८. देवगृहाणि । देवस्य गृहाणि । देवाणां गृहाणि — Божествени домове

१९. देवपुत्राणाम् । देवानां पुत्राणाम् — синовете на боговете

२०. पश्विष्टिः । पशोरिष्टिः । पशूनामीष्टिः — животинска жертва

२१. स्मृत्युक्तम् । स्मृत्योक्तम् । स्मृतेरुक्तम् । स्मृत्या उक्तम् — стих от свещеното предание

२२. गुरुगृहम् । गुरोर्गृहम् । गुरूणां गृहम् — дом на учителя / учителите

२३. सोमयज्ञेन । सोमस्य यज्ञेन — чрез сомова жертва

२४. स्वर्गगताः । स्वर्गं गताः — достигнали небето

२५. सुखप्रश्नम् । सुखस्य प्रश्नम् — въпросът (винителен падеж) за щастието, въпрос за благосъстоянието, въпрос за състоянието, лек въпрос

२६. पशुधर्मः । पशोर्धर्मः । पशूनां धर्मः — законът на добитъка, животновско поведение

२७. स्वर्गलोकः । स्वर्gaणां लोकः । स्वर्ग एव लोकः — небесен свят, свят на небесата

२८. ऋषियज्ञैः । ऋषेर्यज्ञैः । ऋषीणां यज्ञैः — чрез жертва на ведийски мъдреци / на ведийския мъдрец

२९. तत्कालम् । तस्य कालम् । त्स्याः कालम् । तेषां कालम् । तासां कालम् — време (винителен падеж) за това, правилният момент за това

३०. सत्यवदनम् । स्त्यस्य वदनम् — говорене на истината, изричане на истината

Ил.: गृहकरणम्
(Източник на изображението: Подробности)