Упражнение 10

A) Образувайте страдателен залог за следните глаголни форми (с превод на глаголната форма), т.е. страдателен залог, който съответства по лице и число на дадената глаголна форма:

1. sṛjati सृजति : sṛjyate सृज्यते
2. yudhyate युध्यते : yudhyate युध्यते
3. bhavanti भवन्ति : bhūyante भूयन्ते
4. yajati यजति : ijyate इज्यते
5. nṛtyati नृत्यति : nṛtyate नृत्यते
6. nayanti नयन्ति : nīyante नीयन्ते
7. smarati स्मरति : smaryate स्मर्यते
8. śṛṇvanti शृण्वन्ति : śrūyante श्रूयन्ते
9. pāśyati पश्यति (Страдателният залог се образува от dṛś!) : dṛśyate दृश्यते
10. jayanti जयन्ति : jīyante जीयन्ते
11. kurvate कुर्वते : kriyante क्रियन्ते
12. āpnuvanti आप्नुवन्ति : āpyante आप्यन्ते
13. viśati विशति : viśyate विश्यते
14. khādanti खादन्ति : khādyante खाद्यन्ते
15. sunoti सुनोति : sūyate सूयन्ते
16. gacchati गच्छति : gamyate गम्यते
17. manyante मन्यन्ते : manyante मन्यन्ते
18. labhante लभन्ते : labhyante लभ्यन्ते
19. rakṣanti रक्षन्ति : rakṣyante रक्ष्यन्ते
20. vadanti वदन्ति : udyante उद्यन्ते
21. pṛcchanti पृच्छन्ति : pṛcchyante पृच्छ्यन्ते
22. tanvanti तन्वन्ति (2 форми!) : tanyante / tāyante तन्यन्ते तायन्ते

B) Образувайте инструментал единствено и множествено число за всички досега изучени съществителни имена

C) Преобразувайте следните изречения в страдателен залог и ги преведете:

1. brāhmaṇo devīm yajati. ब्राह्मणो देवीं यजति

brāhmaṇena devījyate.

ब्राह्मणेन देवीज्यते ।

2. sādhuḥ svargaṃ gacchati. साधुः स्वर्गं गच्छति

sādhunā svargaṃ / svargo gamyate.

साधुना स्वर्गं गम्यते ।

3. Шудрата побеждава. शूद्रं जयति

śūdro jīyate.

शूद्रो जीयते ।

4. Учителят яде плодовете. गुरुः फलानि खादति

guruṇā phalāni khādyante.

गुरुना फलानि खाद्यन्ते ।

5. Учителите слуша. गुरूञ्छृणोति

guravaḥ śrūyante.

गुरवः श्रूयन्ते ।

6. Кой вижда огъня? को ऽग्निं पश्यति

kenāgnir dṛśyate.

केनाग्निर्दृश्यते ।

7. Този мъдрец помни мантрата. अयं कविर्मन्त्रं स्मरति

anena kavinā mantraḥ smaryate.

अनेन कविना मन्त्रः स्मर्यते ।

8. Тази богиня, кшатрийка, пази. इयं देवी क्त्रिया रक्षति

anayā devyā kṣatriyā rakṣyante.

अनया देव्या क्षत्रिया रक्ष्यन्ते ।

9. Кшатриите жертват на Вишну. क्षत्रिया विष्णुं यजन्ते (2 възможности)

Вишну се жертва от кшатрии / Вишну се жертва от кшатрийки.

क्षत्रियैर्विष्णुरिज्यते । क्षत्रियाभिर्विष्णुरिज्यते ।

10. Браманът прави огъня. ब्राह्मणो ऽग्निं करोति

brāhmaṇenāgniḥ kriyate.

ब्राह्मणेनाग्निः क्रियते ।

11. Вайшяите отиват в това село. वैश्या इमं ग्रामं गच्छन्ति (2 възможности)

Вайшяите / вайшяйките отиват в това село / това село се посещава.

वैश्यैरिमं ग्रामं गम्यते । वैश्यैरयं ग्रामो गम्यते । वैश्याभिरिमं ग्रामं गम्यते । वैश्याभिरयं ग्रामो गम्यते ।

Вайшяите / вайшяйките отиват в това село.

12. Те обаче слушат учителите си. एते गुरूंस्तु शृण्वन्ति

etair guravas tu śrūyante.

एतैर्गुरवस्तु श्रूयन्ते ।

Те обаче слушат учителите си.

13. Праведният постига небето. साधुः स्वर्गमाप्नोति

sādhunā svarga āpyate.

साधुना स्वर्ग आप्यते ।

Един светия достига небето.

14. brāhmāṇāḥ somaṃ sunvanti. ब्राह्मणाः सोमं सुन्वन्ति

brāhmaṇaiḥ somaḥ sūyate.

ब्राह्मणैः सोमः सूयते ।

Брахманите пресоват сома.

15. paśūṃllabhate. पशूल्ंलभते

paśavo labhyante.

पशवो लभ्यन्ते ।

Получават се домашни животни.

16. ke yodhāḥ kṣatriyaiḥ saha yudhyante. के योधाः क्षत्रियैः सह युध्यन्ते

kair yodhaiḥ kṣatriyaiḥ saha yudhyate.

कैर्योधैः क्षत्रियैः सह युध्यते ॥

Кои войници воюват (заедно) с кшатриите?

D) Преведете на санскрит:

1. Един брахман отива в селото заедно с ваишя.

brāhmano vaiśyena saha grāmaṃ gacchati.

ब्राह्मणो वैश्येन सह ग्रामं गच्छति ।

2. Той почита Вишну с жертвоприношение. (Изразете „жертва“ като yajña!)

yajñena viṣṇuṃ yajati / yajate.

यज्ञेन विष्णुं यजति / यजते ।

3. Ведата се нарича śruti. (vad)

vedaḥ śrutir (ity) udyate.

वेदः श्रुतिरित्युद्यते ।

4. Натягва се тъкачната основа. (2 възможности)

tantraṃ tanyate / tāyate / tanvanti.

तन्त्रं तन्यते / तायते / तन्वन्ति ।

5. Учителите питат. (Страдателна конструкция)

gurubhiḥ pṛcchyate.

गुरुभिः प्र्च्छ्यते ।

6. Окото води. (Страдателна конструкция) (Окото и ухото обикновено се използват в двойствено число)

netreṇa nīyate.

नेत्रेण नीयते ।

7. Поетът вижда божество. (Страдателна конструкция)

kavinā devatā dṛśyate.

कविना देवता दृश्यते ।

8. Кой (женски род) пази момичето? (Страдателна конструкция)

kayā bālā rakṣyate.

कया बाला रक्ष्यते ।

9. Кшатрият почита ГОСПОДА с жертвоприношение. (Страдателен залог, без да се използва думата yajña)

kṣatriyeṇeśvara ijyate.

क्षत्रियेनेश्वर इज्यते ।

10. Чрез щедрост последователят на Буда постига небето.

dānena śrāvakaḥ svargam āpnoti / aśnute.

दानेन श्रावकः स्वर्गमाप्नोति / स्वर्गमश्नुते ।

Ил.: ग्रामः
(Източник на изображението: Подробности)

---

Упражнение за четене

Прочетете и преведете, като преобразувате в страдателен залог:

क १.

मक्सिका व्रणमिच्छन्ति
धनमिच्छन्ति पार्थिवाः ।
नीचाः कलहमिच्छन्ति
शान्तिमिच्छन्ति साधवः ॥
>
मक्षिकाभिर्व्रण इष्यते
धनमिष्यते पार्थिवैः ।
नीचैः कलह इष्यते
शान्तिरिष्यते साधuभिः ॥

Мухите желаят рана,
Кралете желаят богатство,
Подлите желаят спор,
Мир желаят светците.

२. नरान्सृजति देवः ।
नरा देवैः सृज्यन्ते ।
Божествата създават хората.

३. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
कविभिर्धनं लभ्यते ।
Поетите копнеят за богатство.

४. ऋषिः सूक्तानि पश्यति ।
ऋषिणा सूक्तानि दृश्यन्ते ।
Ведийският мъдрец вижда ведийските химни.

५. विष्णुमृषिर्यजति ।
विष्णुरृषिणेज्यते ।
Ведийският мъдрец принася жертва на Вишну.

६. गुरूञ्शिष्यांश्च पश्यति ।
गुरवः शिष्याश्च दृश्यन्ते ।
Той вижда учителя и ученика.

७. स्वर्गं लभन्ते ।
स्वर्गो लभ्यते ।
Те постигат небето.

८. अत्रर्षिर्भानुं वन्दते ।
अत्रर्षिणा भानुर्वन्स्यते ।
Там ведийският мъдрец поздравява слънцето.

९. ग्रामं गच्छन्ति ।
ग्रामं गम्यते । ग्रामो गम्यते ।
Те отиват в селото.

१०. दानानि वर्षन्ति नृपाः ॥
दानानि वृष्यन्ते नृपैः ॥
Кралите карат дарове да падат като дъжд.

ख १. सदा देवान्स्मरन्ति ।
सदा देवाः स्मर्यन्ते।
Те винаги си представят боговете.

२. ऋषिभी रामो वसति ।
ऋषिभिः सह रामेणोष्यते ।
Рāма живее при ведийските мъдреци.

३. हरिं क्षीरेण यजति ।
हरिः क्षीरेणेज्यते ।
Той почита Хари с млечно жертвоприношение.

४. मार्गेण ग्रामं गच्छन्ति ।
मार्गेन ग्रामं गम्यते । मार्गेन ग्रामो गम्यते ।
Те вървят по пътя към селото.

५. धनेन सुखमिच्छन्ति नराः ।
धनेने नरैः सुखमिष्यते ।
Хората искат щастие чрез богатство.

६. एवं वदन्ति ।
एवमुद्यते ।
Така се казва.

७. शान्त्यर्षय इह शोभन्ते ।
शान्त्यर्षिभिरिह शुभ्यते ।
На земята светците блестят чрез миролюбието си.

८. कपयः फलानि खादन्ति ।
कपिभिः फलानि खाद्यन्ते ।
Маймуните ядат плодове.

९. गजो गच्छति ।
गजेन गम्यते ।
Слонът тича.

१०. हरिर्गृहं गच्छti |
हरिणा गृहं गम्यते ।
Хари отива у дома.

११. सारथी रथं नयति ॥
सारथिना रथो नीयते ॥
Возачът управлява колесницата.

Ил.: सारथी रथं नयति
(Източник на изображението: Подробности)