Harjutus 15

A) Translate the proverb at the beginning of the lesson

गुरुशुश्रूषया विद्या पुष्कलेन धनेन वा । अथवा विद्यया विद्या चतुर्थी नैव विद्यते ॥
Knowledge is obtained through obedience to a teacher, or for an exorbitant amount of money, or in exchange for knowledge. There is no fourth way.

B) Resolve the following Tatpuruṣa compounds:

१. बलकृतः । बलेन कृतः — a violent one

२. बालधनस्य । बालस्य धनस्य — of the property of a minor

३. नरकाकम् । काक इव नरम् । नर एव काकम् — a man like a crow

४. लोकगुरोः । लोकस्य गुरोः । लोकानां गुरोः — of the master/teacher of people/the world/the worlds

५. जलेश्वरेण । जलस्येश्वरेण । जालानामीश्वरेण — by the LORD of waters = by Varuṇa

६. जनपानम् । जनस्य पानम् । जनानां पानम् — drink for the people / for humans

७. वाक्यसारथीन् । वाक्यस्य सारथीन् । वाक्यानां सारथीन् — the (Acc.) spokesmen

८. गुणवचनानि । गुणस्य वचनानि । गुणानां वचनानि — adjectives

९. मृगेश्वरैः । मृगस्येश्वरैः । मृगाणामीश्वरैः — by the LORDS of wild animals = by lions

१०. बुद्धिकृतायाः । बुद्ध्या कृतायाः — the (Gen.), which was made with reason, acted reasonably

११. धर्मयज्ञेन । धर्मेनैव यज्ञेन । धर्मस्य यज्ञ्नेन — by a bloodless sacrifice

१२. यज्ञाङ्गानि । यज्ञस्याङ्गानि । यज्ञाanamङ्गानि — limbs / components / parts of a sacrifice, sacrificial implements

१३. गृहजनेन । गृहस्य जनेन — perekonna kaudu

१४. ग्रामलेखकाः । ग्रामाणां लेखकाः — külakirjutajad

१५. नागदेवः । नागानां देवः — Schlangengott, Schlangenfürst, Elefantengott, Elefantenkönig

१६. पुण्यजिताभिः । पुण्येन जिताभिः — teenete / heategude läbi võidetud (naissoost)

१७. पापलोकम् । पापस्य लोकम् । पापानां लोकम् । पापं लोकम् — kurjuse maailm (akusatiiv), kurjade maailm, põrgu, kuri maailm

१८. सत्यवदनस्य । सत्यस्य वदनस्य — tõe rääkimisest

१९. दानधर्मेण । दानस्य धर्मेण । दानेनैव धर्मेण — annetamise kohustuse kaudu

२०. सुखप्रश्नः । सुखस्य प्रश्नः । सुखः प्रश्नः — küsimus õnne kohta, küsimus heaolu kohta, küsimus enesetunde kohta, lihtne küsimus

२१. दुःखमोहस्य । दुःखस्य मोहस्य । दुःखेन मोहस्य — kannatuse põhjustatud segadusest, meeleheitest, kannatusega seotud pimedusest

२२. सोमपात्राणि । सोमस्य पात्राणि — Somagefässe

२३. स्वर्गमार्गः । स्वर्गस्य मार्गः — Weg zum Himmel

२४. कामधेन्वा । कामस्य धेन्वा । कामानां धेन्वा — soovilehma kaudu

२५. वर्णधर्मः । वर्णानां धर्मः — Ständerecht

२६. श्रुत्युदितम् । श्रुत्योदितम् । श्रुतेरुदितम् — vom Veda Gesagtes / Vorgeschriebenes

Joonis: जलेश्वरो वरुणः

(Pildi allikas: Details)

---

Zusätzliche Übungen

Lahutage järgmised liitsõnad sanskriti keeles Tatpuruṣa liitsõnadena ja andke eestikeelne tõlge. Esitage kõik võimalikud lahendused ja tõlked. Märkige ka, mis käändes ja arvus on kogu liitsõna.

१. देवेन्द्रस्य । देवानामिन्द्रस्य — Jumalate valitseja

२. दुःखदग्धा । दुःखेन दग्धा — kannatustest põletatud naine

३. मोक्षधर्मः । मोक्षस्य धर्मः — lunastuse õpetus, lunastuse seadus

४. अन्नजातानि । अन्नेन जातानि । अन्नस्य जातानि — toidust sündinud, toidu liigid

५. गृहकरणम् । गृहस्य करणम् — Hausarbeit

६. शूद्रकृतेन । शूद्रस्य कृतेन । शूद्राणां कृतेन — Śūdra töö kaudu

७. ईश्वरपूजा । ईश्वरस्य पूजा — Gottesdienst

८. देवेश्वरः । देवानामीश्वरः — Jumalate ISAND

९. क्षत्रिययज्ञम् । क्षत्रियस्य यज्ञम् । क्षत्रियाणां यज्ञम् — Kṣatriyate / Kṣatriya ohver (akusatiiv), ohver Kṣatriyatele / Kṣatriyale

१०. वैश्यभावेन । वैश्यस्य भावेन । वैश्यानां भावेन — Vaiśya olemuse kaudu

११. देवगुरोः । देवानां गुरोः । देवस्येव् गुरोः । देवस्यैव गोरोः — jumalate õpetaja, jumalasarnase õpetaja, jumaliku õpetaja

१२. धनलोभः ॥ धनस्य लोभः । धनानां लोभः — materieller Gewinn

१३. गृहदासी । गृहस्य दासी — Hausmagd

१४. दुःखमोहः । दुःखस्य मोहः — Pimestus kannatuse üle, segadus kannatuse tõttu

१५. ग्रामेश्वरम् । ग्रामस्येश्वरम् । ग्रामाणामीश्वरम् — külavanemate

१६. नगरजनाः । नगरस्य जनाः । नगराणां जनाः — Stadtvolk, Städter

१७. यज्ञकालस्य ॥ यज्ञस्य कालस्य । जज्ञानां कालस्य — ohvri / ohvrite õige aja, aja ...

१८. देवगृहाणि । देवस्य गृहाणि । देवाणां गृहाणि — Gotteshäuser

१९. देवपुत्राणाम् । देवानां पुत्राणाम् — jumalate poegade

२०. पश्विष्टिः । पशोरिष्टिः । पशूनामीष्टिः — Tieropfer

२१. स्मृत्युक्तम् । स्मृत्योक्तम् । स्मृतेरुक्तम् । स्मृत्या उक्तम् — püha pärimuse ütlus

२२. गुरुगृहम् । गुरोर्गृहम् । गुरूणां गृहम् — Meistri / Meistrite maja

२३. सोमयज्ञेन । सोमस्य यज्ञेन — Somaohvri kaudu

२४. स्वर्गगताः । स्वर्गं गताः — taevasse läinud

२५. सुखप्रश्नम् । सुखस्य प्रश्नम् — küsimus õnne kohta (akusatiiv), küsimus heaolu kohta, küsimus enesetunde kohta, lihtne küsimus

२६. पशुधर्मः । पशोर्धर्मः । पशूनां धर्मः — karja seadus, loomalik käitumine

२७. स्वर्गलोकः । स्वर्gaणां लोकः । स्वर्ग एव लोकः — taevamaailm, taevaste maailm

२८. ऋषियज्ञैः । ऋषेर्यज्ञैः । ऋषीणां यज्ञैः — veeda tarkade / veeda targa ohvrite kaudu

२९. तत्कालम् । तस्य कालम् । त्स्याः कालम् । तेषां कालम् । तासां कालम् — aeg (akusatiiv) selleks, (õige) aeg selleks

३०. सत्यवदनम् । स्त्यस्य वदनम् — tõe rääkimine, tõe kõnelemine

Joonis: गृहकरणम्

(Pildi allikas: Details)