Harjoitus 15

A) Käännä oppitunnin alussa oleva sananlasku

गुरुशुश्रूषया विद्या
पुष्कलेन धनेन वा ।
अथवा विद्यया विद्या
चतुर्थी नैव विद्यते ॥
Tietoa voi saada kuuliaisuudesta opettajaa kohtaan, erittäin suuresta summasta rahaa tai tiedon vaihdossa. Neljäännen mahdollisuuden ei ole olemassa.

B) Ratkaise seuraavat Tatpuruṣa-yhdyssanat:

१. बलकृतः । बलेन कृतः — väkivaltainen

२. बालधनस्य । बालस्य धनस्य — alaikäisen omaisuuden

३. नरकाकम् । काक इव नरम् । नर एव काकम् — mies kuin varis

४. लोकगुरोः । लोकस्य गुरोः । लोकानां गुरोः — ihmisten / maailman / maailmojen isäntä/opettaja

५. जलेश्वरेण । जलस्येश्वरेण । जालानामीश्वरेण — Veden HERRAN kautta = Varuṇan kautta

६. जनपानम् । जनस्य पानम् । जनानां पानम् — juoma ihmisille / kansalle

७. वाक्यसारथीन् । वाक्यस्य सारथीन् । वाक्यानां सारथीन् — (akk.) puheenvuoronhaltijat

८. गुणवचनानि । गुणस्य वचनानि । गुणानां वचनानि — adjektiivit

९. मृगेश्वरैः । मृगस्येश्वरैः । मृगाणामीश्वरैः — villieläinten HERRIEN kautta = leijonien kautta

१०. बुद्धिकृतायाः । बुद्ध्या कृतायाः — (gen.), joka on tehty järjen kanssa, järkevästi toimiva

११. धर्मयज्ञेन । धर्मेनैव यज्ञेन । धर्मस्य यज्ञ्नेन — verettömän uhrin kautta

१२. यज्ञाङ्गानि । यज्ञस्याङ्गानि । यज्ञाanamङ्गानि — uhrin jäsenet / osat / kappaleet, uhri välineet

१३. गृहजनेन । गृहस्य जनेन — suvun kautta

१४. ग्रामलेखकाः । ग्रामाणां लेखकाः — kylänkirjoittajat

१५. नागदेवः । नागानां देवः — käärmejumala, kärmekuningas, norsujumala, norsukuningas

१६. पुण्यजिताभिः । पुण्येन जिताभिः — ansion / hyvän teon kautta voittanut (naispuolinen)

१७. पापलोकम् । पापस्य लोकम् । पापानां लोकम् । पापं लोकम् — (akk.) pahuuden maailma, pahojen maailma, helvetti, paha maailma

१८. सत्यवदनस्य । सत्यस्य वदनस्य — totuuden puhumisen

१९. दानधर्मेण । दानस्य धर्मेण । दानेनैव धर्मेण — lahjoittamisen velvollisuuden kautta

२०. सुखप्रश्नः । सुखस्य प्रश्नः । सुखः प्रश्नः — kysymys onnellisuudesta, kysymys hyvinvoinnista, kysymys voinnista, kevyt kysymys

२१. दुःखमोहस्य । दुःखस्य मोहस्य । दुःखेन मोहस्य — kärsimyksen aiheuttama hämmennys, epätoivo, harha ajattelussa kärsimyksestä

२२. सोमपात्राणि । सोमस्य पात्राणि — astiapatiaat

२३. स्वर्गमार्गः । स्वर्गस्य मार्गः — tie taivaaseen

२४. कामधेन्वा । कामस्य धेन्वा । कामानां धेन्वा — toivelehmän kautta

२५. वर्णधर्मः । वर्णानां धर्मः — kastijärjestys

२६. श्रुत्युदितम् । श्रुत्योदितम् । श्रुतेरुदितम् — vedan sanoma / määräämä

Kuv.: जलेश्वरो वरुणः
(Kuv lähde: Yksityiskohdat)

---

Lisäharjoitukset

Ratkaise seuraavat yhdyssanat Sanskritiksi Tatpuruṣa-tyyppisinä ja anna saksankielinen käännös. Anna kaikki mahdolliset ratkaisut ja käännökset, jotka näet mahdollisiksi. Ilmoita myös, mihin sijamuotoon ja lukumaaraan kokonaisyhdyssana kuuluu.

१. देवेन्द्रस्य । देवानामिन्द्रस्य — Jumalten ruhton johtaja

२. दुःखदग्धा । दुःखेन दग्धा — kärsimyksen polttama nainen

३. मोक्षधर्मः । मोक्षस्य धर्मः — vapautuksen opetus, vapautuslaki

४. अन्नजातानि । अन्नेन जातानि । अन्नस्य जातानि — ruoasta syntyvä, aterian lajit

५. गृहकरणम् । गृहस्य करणम् — kotityö

६. शूद्रकृतेन । शूद्रस्य कृतेन । शूद्राणां कृतेन — śūdra-tekemisen kautta

७. ईश्वरपूजा । ईश्वरस्य पूजा — jumalanpalvelus

८. देवेश्वरः । देवानामीश्वरः — HERRA jumalista

९. क्षत्रिययज्ञम् । क्षत्रियस्य यज्ञम् । क्षत्रियाणां यज्ञम् — uhri (akkusatiivi) kṣatriyoiden / kṣatriyan uhri, kṣatriyoille / yhdelle kṣatriyalle

१०. वैश्यभावेन । वैश्यस्य भावेन । वैश्यानां भावेन — vaiśya-olennon kautta

११. देवगुरोः । देवानां गुरोः । देवस्येव् गुरोः । देवस्यैव गोरोः — jumalten opettaja, jumalten kaltainen opettaja, jumalallinen opettaja

१२. धनलोभः ॥ धनस्य लोभः । धनानां लोभः — aineellinen voitto

१३. गृहदासी । गृहस्य दासी — kotityttö

१४. दुःखमोहः । दुःखस्य मोहः — hämärtyminen kärsimyksestä, sekaannus kärsimyksen kautta

१५. ग्रामेश्वरम् । ग्रामस्येश्वरम् । ग्रामाणामीश्वरम् — kylän isännät

१६. नगरजनाः । नगरस्य जनाः । नगराणां जनाः — kaupungin väki, kaupunkilaiset

१७. यज्ञकालस्य ॥ यज्ञस्य कालस्य । जज्ञानां कालस्य — oikea hetki uhriille / uhreille, aika ...

१८. देवगृहाणि । देवस्य गृहाणि । देवाणां गृहाणि — jumalantemppelit

१९. देवपुत्राणाम् । देवानां पुत्राणाम् — jumalten pojat

२०. पश्विष्टिः । पशोरिष्टिः । पशूनामीष्टिः — eläinuhri

२१. स्मृत्युक्तम् । स्मृत्योक्तम् । स्मृतेरुक्तम् । स्मृत्या उक्तम् — pyhän perinteen säkeistö

२२. गुरुगृहम् । गुरोर्गृहम् । गुरूणां गृहम् — mestarin / mestarien talo

२३. सोमयज्ञेन । सोमस्य यज्ञेन — soma-uhrin kautta

२४. स्वर्गगताः । स्वर्गं गताः — taivaaseen päässeet

२५. सुखप्रश्नम् । सुखस्य प्रश्नम् — (akk.) kysymys onnesta, kysymys hyvinvoinnista, kysymys vointista, kevyt kysymys

२६. पशुधर्मः । पशोर्धर्मः । पशूनां धर्मः — karjan laki, karja-käyttäytyminen

२७. स्वर्गलोकः । स्वर्gaणां लोकः । स्वर्ग एव लोकः — taivaallinen maailma, taivaiden maailma

२८. ऋषियज्ञैः । ऋषेर्यज्ञैः । ऋषीणां यज्ञैः — vedisten viisaiden uhrien / vedisen viisaan kautta

२९. तत्कालम् । तस्य कालम् । त्स्याः कालम् । तेषां कालम् । तासां कालम् — aika (akkusatiivi) sille, oikea hetki sille

३०. सत्यवदनम् । स्त्यस्य वदनम् — totuudenpuhe, totuuden puhuminen

Kuv.: गृहकरणम्
(Kuv lähde: Yksityiskohdat)