Упражнение 43

A) Образувайте съответната 2. лице по време, число, наклонение и т.н. към следните глаголни форми:

1. лице / 3. лице	2. лице
१. आर्हम्	आर्हः
२. कुप्येम	कुप्येत
३. ऐच्छन्	ऐच्छत
४. ईक्षेरन्	ईक्षेध्वम्
५. कल्पे	कल्पसे
६. क्रामन्ति	क्रामथ
७. क्रेष्यामः	क्रेष्यथ
८. गच्छेयम्	गच्छेः
९. गायति	गायसि
१०. चर्यते	चर्यसे
११. चेष्यन्ति	चेष्यथ
१२. जायेय	जायेथाः
१३. आज्ञापयत्	आज्ञापयः
१४. विजयते	विजयसे
१५. जीव्येय	जीव्येथाः
१६. तुदामः	तुदथ
१७. अतरन्	अतरत
१८. त्यजामि	त्यजसि
१९. दहेयम्	दहेः
२०. आदास्ये	आदास्यसे
२१. दिशति	दिशसि
२२. अदूष्यम्	अदूष्यः
२३. दृश्यामहे	दृश्यध्वे
२४. नश्येयुः	नश्येत
२५. आनीयामहि	आनीयध्वम्
२६. नृत्यामि	नृत्यसि
२७. पचेत्	पचेः
२८. पतिष्यामि	पतिष्यसि
२९. आपाद्यत	आपाद्यथाः
३०. पिबामः	पिबथ
३१. अपृच्छ्ये	अपृच्छ्यथाः
३२. बुध्यामहे	बुध्यध्वे
३३. भजेम	भजेत
३४. प्राभवन्	प्राभवत
३५. भरिष्यन्ते	भरिष्यध्वे
३६. मन्ये	मन्यसे
३७. मुच्येरन्	मुच्येध्वम्
३८. अम्रियन्त	अम्रियध्वम्
३९. यजेत	यजेथाः
४०. युध्येमहि	युध्येध्वम्
४१. अरक्षन्	अरक्षत
४२. लप्स्यन्ते	लप्स्यध्वे
४३. अवदम्	अवदः
४४. औह्ये	औह्यथाः
४५. वसन्ति	वसथ
४६. अवावर्तत	अवावर्तथाः
४७. विशामि	विशसि
४८. शोचामः	शोचथ
४९. वर्धेत	वर्धेथाः
५०. सीदामि	सीदसि
५१. तिष्ठन्ति	तिष्ठथ
५२. आहरत्	आहरः

Ил.: दिशसि
(Източник на изображението: Подробности)

---

Преводи на санскрит

Б) Преведете на санскрит:

१. कस्माद्गुरौ तिष्ठति सीदथ । (Или: ... आध्वे ।)
Защо седите, докато учителят стои?

२. किं विकल्पयसि किं सुकर्मणः सुफलमस्तीति ॥ २ ॥
Съмняваш ли се, че добротата носи добра награда?

३. कच्चित्पितरं गर्भगृहं दर्शयिष्यथ ॥ ३ ॥ (Или: कच्चित्पित्रे ... देक्ष्यथ ॥)
Ще покажете ли на бащата вътрешната светилищна стая?

४. कस्य कवेः स्तोत्रमगायः ॥ ४ ॥
Песента на кой поет сте изпели?

५. एतानि फलानि विक्रेष्यध्वे ॥ ५ ॥
Ще продадете ли тези плодове?

६. किमाज्ञापयः ॥ ६ ॥
Какво заповядахте?

७. कदा काश्यामवर्तथाः ॥ ७ ॥
Кога се намирахте в Бенарес?

८. कच्चिद्देवानयजध्वम् ॥ ८ ॥
Почитали ли сте (като жертвоприношители) боговете с жертва?

९. कस्मिन्नगरे ऽजायथाः ॥ ९ ॥
В кой град сте родени?

१०. कथं शत्रुं तरसि ॥ १० ॥
Как се спасявате (преминавате реката) от врага?

Ил.: कदा काश्यामवर्तथाः
(Източник на изображението: Подробности)

---

Разговор (संवादः)

पात्रम् / संवादः	Превод
सुरेशः : अशोक क्व गच्छसीदानीम् ॥	Суresha: Ашока, къде отиваш точно сега?
अशोकः : आपणे गच्छामि । सत्वरमेव कानिचित्पण्यानि क्रीत्वा निवर्तिष्ये ॥	Ашока: Отивам на пазара. Ще купя бързо няколко стоки и след това ще се върна.
सुरेशः : किं कश्चिदुत्सवो ऽद्य तव गृहे ॥	Суresha: Има ли някакъв празник в дома ти днес?
अशोकः : आम् । अद्य पितृपादानां जन्मदिनोत्सवः ॥	Ашока: Да, днес е рожденият ден на моя възлюбен баща.
सुरेशः : किं वयस्तव पितृचरणानाम् ॥	Суresha: На колко години е вашият възлюбен баща?
अशोकः : पञ्चषष्टिसमायुतं मम पितुर्वयः । अद्य मम गृहे बहवः संबन्धिनो मित्राणि चागमिष्यन्ति । त्वयाप्यागन्तव्यम् ॥	Ашока: Баща ми е на 65 години. Днес много роднини и приятели идват при мен; ти също трябва да дойдеш!
सुरेशः : भद्र कतिवादने आगमिष्यन्ति जनाः ॥	Суresha: Добрият ми, в колко часа идват хората?
अशोकः : समयं किं पृच्छसि । षड्वादनं यावदागच्छ ॥	Ашока: Защо питаш за времето? Иди най-късно до шест часа!
सुरेशः : सार्धषड्वादनं यावदागच्छामि चेत् ॥	Суresha: А ако дойда чак около половин седем?
अशोकः : नैव षड्वादन एव निश्चितरूपेणागन्तव्यं त्वया ॥	Ашока: Никак! Трябва да дойдеш точно в шест часа.
सुरेशः : अस्तु । तर्हि गच्छ त्वं । नोचेद्विलम्बो भविष्यति ॥	Суresha: Добре. Тогава отивай сега, иначе ще закъснееш.
(विपण्यां प्रविशति वणिजमुपसृत्य वदति च)	(Влиза в магазина, отива при търговеца и говори:)
अशोकः : अयि वणिग्वर कानिचित्पण्यानि क्रेतुमागतो ऽहम् । देहि शीघ्रं मह्यम् ॥	Ашока: Здравей, най-добри от търговците! Дошъл съм да купя стоки. Дай ми ги бързо!
वणिक् : वत्स त्वं किंकिं क्रेतुमिच्छसि । मम विपणौ बहून्युत्तमोत्तमानि पण्यानि सन्ति तानि च स्वल्पमूल्यानि । वद कियत्परिमाणं किं क्रेतुमिच्छसि ॥	Търговец: Момче, какво искаш да купиш? В моя магазин има много отлични стоки на ниски цени. Кажи ми какво и колко искаш.
अशोकः : सेरभारा शर्करा कियता मूल्येन विक्रीयते ॥	Ашока: Колко струва един сир захар?
वणिक् : नाधिक्यं मूल्यम् । केवलमष्टाणकेन दास्यामि सेरभारां शर्कराम् ॥	Търговец: Не много. Ще ти дам един сир захар само за осем анa.
अशोकः : तर्हि तोलयित्वा शीघ्रं सेरपरिमितां शर्करां देहि ॥	Ашока: Тогава претегли ми бързо един сир и го дай!
वणिक् : (शर्करां कर्गले संपुटीकृत्य) बाल गृहाण शर्कराम् । देहि च मह्यमाणकाष्टकम् । सत्वरं देहि ॥	Търговец: (опакова захарта в хартия): Момче, вземи захарта! И дай ми осем анa за нея, но бързо!
अशोकः : (आदाय हस्ते तस्य भारं चाल्पं विलोक्य) भो वणिक् । नैषा सेरभारा शर्करा दृश्यते । पुनः सम्यक्तोलयित्वा देहि ॥	Ашока: (взема я в ръка и забелязва малкото тегло): Ей, търговец! Изглежда това не е цял сир захар. Претегли го отново правилно!
वणिक् : (सहासम्) किमनेन । अकिञ्चित्करमेतत् । तव भारवहनक्लेशो ऽल्पो भविष्यति ॥	Търговец: (смяейки се): Какво значение има? Без значение е. Така ще имаш по-малко труд при носенето на товара.
अशोकः : (मनसि किंचिद्विचार्याणकचतुष्टयं च तस्य पुरत उपस्थाप्य) भो श्रेष्ठिन्गृहाण मूल्यम् । मया हि शीघ्रं गृहं गन्तव्यम् ॥	Ашока: (помисля кратко и му оставя четири анa): Господин търговец, ето цената. Трябва спешно да се прибера вкъщи.
वणिक् : रे बालक । एह्येहि शृणु तावत् । अल्पमेव मूल्यं दत्त्वा क्व व्रजसि । आणकचतुष्टयमन्यदपि देहि ॥	Търговец: Ей, момче! Върни се! Слушай ме! Къде отиваш, след като плати толкова малко? Дай ми останалите четири анa!
अशोकः : श्रेष्ठिन् । किमनेन । अकिंचित्करमेतत् । नाणकगणनाक्लेशस्ते ऽल्पीयान्भविष्यति ॥	Ашока: Търговец! Какво значение има? Без значение е. Така ще имаш по-малко труд при броенето на монетите!
(इत्युक्त्वा ततो जवेन द्रवति)	(Говори така и избягва бързо.)

(विपणिस्थो वञ्चको वणिक् किमपि कर्तुमशक्नोत्केवलं तस्य मनसि पश्चात्ताप एवासीत् । अशोको गृहमागत्य सर्वमपीतिवृत्तमकथयत् । तत्रस्था सर्वे ऽपि बान्धवा मित्राणि च परमानन्दं प्रापुः । इत्थं जन्मोत्सवः सानन्दं समाप्तिं यातः ॥)

Обобщение:
Лъжливият търговец в своя магазин не можеше да направи нищо и усещаше само съжаление в сърцето си. Ашока дойде у дома и разказа цялата история. Всички роднини и приятели се забавляваха прекрасно. Така рожденият празник намери радостен край.