Урок 5
A) Переведите следующие предложения и составные слова, а также разрешите содержащиеся в них двандвы на санскрите:
1. catvāro varṇā brāhmaṇakṣatriyavaiśyaśūdrāḥ. (Āpastambīyadharmasūtra I,1,1,4 = Vāsiṣṭhadharmaśāstra II,1)
चत्वारो वर्णा ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राः
Объяснение catvāras = चत्वारस् = "четыре"
Брахманы, кшатрии, вайшьи и шудры — это четыре сословия.
catvāro varnā brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraś ca / catvāro varṇā brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca.
चत्वारो वर्णा ब्राह्मणः क्षत्रियो वश्यः शूद्रश्च । चत्वारो वर्णब्राह्मणाः क्षत्रिया वश्याः शूद्राश्च ।
2. trayo varṇā dvijātayo brāhmaṇakṣatriyavaiśyāḥ. (Vāsiṣṭhadharmaśāstra II,1)
त्रयो वर्णा द्विजातयो ब्राह्मणक्षत्रियवैश्याः
Объяснение: trayas = त्रयस् = "три"
Брахманы, кшатрии и вайшьи — это три дваждырожденных сословия.
trayo varṇā dvijātayo brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaś ca / trayo varṇā dvijātayo brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāś ca.
त्रयो वर्णा द्विजातयो ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यश्च । त्रयो वर्णाद्विजातयो ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्च ।
3. sāmavedargvedayajurvedās trayī. (Kauṭilīya-arthaśāstra 1.3.1.) (в хорошем санскрите: sāmargyajurvedās trayī)
सामवेदर्ग्वेदयजुर्वेदास्त्रयी
(в хорошем санскрите: सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयी)
Три веды — это самаведа, ригведа и яджурведа.
sāmaveda ṛgvedo yajurvedaś ca trayī.
सामवेद ऋग्वेदो यजुर्वेदश्च त्रयी ।
4. Три врага человека, являющиеся воротами в ад (Вишну-смрити 33,1+6): kāmakrodhalobhāḥ
कामक्रोधलोभाः
Страсть, гнев и жадность.
kāmaḥ krodho lobhaś ca.
कामः क्रोधो लोभश्च ।
5. maitrīkaruṇāmuditopekṣāś catvāro brahmavihārāḥ.
मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाश्चत्वारो ब्रह्मविहाराः
Объяснение: brahmavihāra: "состояния пребывания Брахмана", также называемые "Безмерными": неограниченные отношения. Они представляют собой буддийские формы медитации, с помощью которых медитирующий постепенно, шаг за шагом "просвечивает" всю реальность. Эти четыре также играют роль в йоге (Йогасутра 1,33) при успокоении сознания.
Безграничные отношения — это доброжелательность, сострадание, радостное участие и равнодушие.
maitrī karuṇā muditopekṣā ca catvāro brahmavihārāḥ.
मैत्री करुणा मुदितोपेक्षा च चत्वारो ब्रह्मविहाराः ।
6. avidyāsmitārāgadveṣābhiniveṣāḥ pañca kleśāḥ. (Yogasūtra 2,3)
अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेषाः पञ्च क्लेशाः
Объяснение: pañca = "пять"
Пять страданий — это неведение, эгоизм, привязанность, отвращение и привязанность к жизни.
avidyāsmitā rāgo dveṣo 'bhiniveṣaś ca pañca kleśāḥ.
अविद्यास्मिता रागो द्वेषो ऽभिनिवेषश्च पञ्च क्लेशाः ।
7. ānvīkṣikītrayīvārttādaṇḍanitayo vidyāḥ. (Согласно Артхашастра Каутильи 1.2.1.)
आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तादण्डनितयो विद्याः
Науки — это философия, ведика, экономика и политика.
ānvīkṣikī trayī vārttā daṇḍanītiś ca vidyāḥ.
आन्वीक्षिकी त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्च विद्याः ।

Рис.: अभ्निवेशो न वा ।
(Источник изображения: Детали)
Повторение Урок 5
A) Переведите:
1. vidyā vārttā.
विद्या वार्त्ता
Экономика — это наука.
2. brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaś ca trayo varṇā dvijātayaḥ.
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यश्च त्रयो वर्णा द्विजातयः
Три дваждырождённые сословия: брахман, кшатрий и вайшья.
3. dvijā vaiśyāḥ. (2 варианта)
द्विजा वैश्याः
Вайшьи — дваждырождённые / женщины-вайшьи — дваждырождённые.
B) Вставьте соответствующую форму:
(dvija, sādhu, kavi) ... rāmaḥ
(द्विज, साधु, कवि) ... रामः
dvijo rāmaḥ. sādhū rāmaḥ. kavī rāmaḥ.
द्विजो रामः । साधू रामः । कवी रामः ।
(devī) ... indrāṇī
(देवी) ... इन्द्राणी
devīndrāṇī.
देवीन्द्राणी ।
dvijātayas ... (vaiśyā, kṣatriya)
(द्विजातयस् ... (वैश्या, क्षत्रिय)
dvijātayo vaiśyāḥ. dvijātayaḥ kṣatriyāḥ.
द्विजातयो वश्याः । द्विजातयः क्षत्रियाः ॥
C) Разложите санскритское сложное слово в следующем предложении и составьте с этой разложенной формой то же предложение:
sāmargyajurvedās trayī.
सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयी
sāmaveda ṛgvedo yajurvedaś ca trayī / ... yajurvedas trayī
सामवेद ऋग्वेदो यजुर्वेदश्च त्रयी । ... यजुर्वेदस्त्रयी ॥
D) Переведите двумя способами на санскрит (один раз с помощью сложного слова, один раз без):
«Состояния пребывания Брахмана»: дружелюбное благожелательность, сострадание, сочувствие, равнодушие.
maitrīkaruṇāmuditopekṣā brahmavihārāḥ. maitrī karunā muditopekṣā (ca) brahmavihārāḥ.
मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षा ब्रह्मविहाराः । मैत्री करुणा मुदितोपेक्षा (च) ब्रह्मविहाराः ॥

Рис.: ऋग्वेदः
(Источник изображения: Детали)
