Øvelse 5

A) Oversæt følgende sætninger og sammensætninger, og opløs de dvandva'er, der forekommer i dem, til sanskrit:

1. catvāro varṇā brāhmaṇakṣatriyavaiśyaśūdrāḥ. (Āpastambīyadharmasūtra I,1,1,4 = Vāsiṣṭhadharmaśāstra II,1)

चत्वारो वर्णा ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राः

Forklaring catvāras = चत्वारस् = "fire"

Brahmaner, Kṣatriyas, Vaiśyas og Śūdras er de fire stænder.

catvāro varnā brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraś ca / catvāro varṇā brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca.

चत्वारो वर्णा ब्राह्मणः क्षत्रियो वश्यः शूद्रश्च । चत्वारो वर्णब्राह्मणाः क्षत्रिया वश्याः शूद्राश्च ।

2. trayo varṇā dvijātayo brāhmaṇakṣatriyavaiśyāḥ. (Vāsiṣṭhadharmaśāstra II,1)

त्रयो वर्णा द्विजातयो ब्राह्मणक्षत्रियवैश्याः

Forklaring: trayas = त्रयस् = "tre"

Brahmaner, Kṣatriyas og Vaiśyas er de tre dobbeltfødte stænder.

trayo varṇā dvijātayo brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaś ca / trayo varṇā dvijātayo brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāś ca.

त्रयो वर्णा द्विजातयो ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यश्च । त्रयो वर्णाद्विजातयो ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्च ।

3. sāmavedargvedayajurvedās trayī. (Kauṭilīya-arthaśāstra 1.3.1.) (på godt sanskrit: sāmargyajurvedās trayī)

सामवेदर्ग्वेदयजुर्वेदास्त्रयी

(på godt sanskrit: सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयी)

De tre Vedaer er: Sāmaveda, Ṛgveda og Yajurveda.

sāmaveda ṛgvedo yajurvedaś ca trayī.

सामवेद ऋग्वेदो यजुर्वेदश्च त्रयी ।

4. De tre fjender af mennesket, der danner porten til helvedet (Viṣṇusmṛti 33,1+6): kāmakrodhalobhāḥ

कामक्रोधलोभाः

Lidenskab, vrede og begær.

कामक्रोधलोभाः

Lidenskab, vrede og begær.

kāmaḥ krodho lobhaś ca.

कामः क्रोधो लोभश्च ।

5. maitrīkaruṇāmuditopekṣāś catvāro brahmavihārāḥ.

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाश्चत्वारो ब्रह्मविहाराः

Forklaring: brahmavihāra: "opholdstilstande for Brahma", også kaldet "de uendelige": ubegrænsede holdninger. De udgør buddhistiske meditationsteknikker, hvorved meditationsudøveren gradvist og trinvis "gennemsyrer" hele virkeligheden. Disse fire spiller også en rolle i yogaen (Yogasūtra 1,33) ved at berolige bevidstheden.

De grænseløse holdninger er: velvilje, medfølelse, medglæde og ligefremhed.

maitrī karuṇā muditopekṣā ca catvāro brahmavihārāḥ.

मैत्री करुणा मुदितोपेक्षा च चत्वारो ब्रह्मविहाराः ।

6. avidyāsmitārāgadveṣābhiniveṣāḥ pañca kleśāḥ. (Yogasūtra 2,3)

अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेषाः पञ्च क्लेशाः

Forklaring: pañca = "fem"

De fem lidelser er: uvidenhed, egoisme, begær, had og livsbesættelse.

avidyāsmitā rāgo dveṣo 'bhiniveṣaś ca pañca kleśāḥ.

अविद्यास्मिता रागो द्वेषो ऽभिनिवेषश्च पञ्च क्लेशाः ।

7. ānvīkṣikītrayīvārttādaṇḍanitayo vidyāḥ. (Efter Kauṭilīya-arthaśāstra 1.2.1.)

आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तादण्डनितयो विद्याः

Videnskaberne er filosofi, vedistik, økonomi og politik.

ānvīkṣikī trayī vārttā daṇḍanītiś ca vidyāḥ.

आन्वीक्षिकी त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्च विद्याः ।

Fig.: अभ्निवेशो न वा ।
(Billedkilde: Detaljer)

---

Gennemgang Lektion 5

A) Oversæt:

1. vidyā vārttā.

विद्या वार्त्ता

Økonomi er en videnskab.

2. brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaś ca trayo varṇā dvijātayaḥ.

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यश्च त्रयो वर्णा द्विजातयः

De tre dobbeltfødte stænder er: Brahman, Kṣatriya og Vaiśya.

3. dvijā vaiśyāḥ. (2 muligheder)

द्विजा वैश्याः

Vaiśyas er dobbeltfødte / Vaiśya-kvinder er dobbeltfødte.

B) Indsæt den tilsvarende form:

(dvija, sādhu, kavi) ... rāmaḥ

(द्विज, साधु, कवि) ... रामः

dvijo rāmaḥ. sādhū rāmaḥ. kavī rāmaḥ.

द्विजो रामः । साधू रामः । कवी रामः ।

(devī) ... indrāṇī

(देवी) ... इन्द्राणी

devīndrāṇī.

देवीन्द्राणी ।

dvijātayas ... (vaiśyā, kṣatriya)

(द्विजातयस् ... (वैश्या, क्षत्रिय)

dvijātayo vaiśyāḥ. dvijātayaḥ kṣatriyāḥ.

द्विजातयो वश्याः । द्विजातयः क्षत्रियाः ॥

C) Opløs sammensætningen i følgende sætning på sanskrit og dann den samme sætning med denne opløste form:

sāmargyajurvedās trayī.

सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयी

sāmaveda ṛgvedo yajurvedaś ca trayī / ... yajurvedas trayī

सामवेद ऋग्वेदो यजुर्वेदश्च त्रयी । ... यजुर्वेदस्त्रयी ॥

D) Oversæt på to måder til sanskrit (én gang med en sammensætning, én gang uden):

"Brahmas opholdstilstande" er: venlig velvilje, medlidenhed, medglæde og ligefremhed.

maitrīkaruṇāmuditopekṣā brahmavihārāḥ. maitrī karunā muditopekṣā (ca) brahmavihārāḥ.

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षा ब्रह्मविहाराः । मैत्री करुणा मुदितोपेक्षा (च) ब्रह्मविहाराः ॥