Урок 14

Переведите следующие пословицы и выучите их наизусть:

निचो वदति न कुरुते
वदति न साधुः करोत्येव ॥१॥
Низкий человек не говорит и не действует, хороший человек не говорит, но действует.

शीलं नरस्य भूषणम् ॥२॥
Добродетель — украшение человека.

सत्येन जनानां सुखं भवति ॥३॥
Истина приносит людям счастье.

पापा नराः स्वर्गं न लभन्ते ॥४॥
Злые люди не попадают на небо.

सत्यं लोकस्य दीपः ॥५॥
Истина — свет мира.

А) Образуйте родительный падеж единственного и множественного числа для следующих слов. Укажите значение и род слов:

१. अनृत : ср.р. Неистина — अनृतस्य अनृतानाम्

२. ऋषि : м.р. ведийский мудрец — ऋषेः ऋषीणाम्

३. पाद : м.р. Стопа — पादस्य पादानाम्

४. बुद्धि : ж.р. Познание — बुद्धेः (बुद्ध्याः) बुद्धीनाम्

५. गुरु : м.р. Учитель — गुरोः गुरूणाम्

६. स्वर्ग : м.р. Небо — स्वर्गस्य स्वर्गाणाम्

७. नगर : ср.р. Город — नगरस्य नगराणाम्

८. धेनु : ж.р. Корова — धेनोः (धेन्वाः) धेनूनाम्

९. द्विज : м.р. Дваждырожденный — द्विजस्य द्विजानाम्

१०. मुक्ता : ж.р. Освобожденная — मुक्तायाः मुक्तानाम्

११. विद्या : ж.р. Знание, Наука — विद्यायाः विद्यानाम्

१२. वर्ण : м.р. Стан, Каста — वर्णस्य वर्णानाम्

१३. द्विजाति : 3 дваждырожденный — द्विजातेः (द्विजात्याः) द्विजातीनाम्

१४. रूप : ср.р. Форма — रूपस्य रूपाणाम्

१५. प्रतिग्रह : м.р. Принятие — प्रतिग्रहस्य प्रतिग्रहाणाम्

१६. सोढ : 3 терпеть — सोढस्य सोढायाः सोढानाम्

१७. नायिका : ж.р. Возлюбленная — नायिकायाः नयिकानाम्

१८. साध्वी : ж.р. Святая — साध्व्याः साध्वीनाम्

१९. अग्नि : м.р. Огонь — अग्नेः अग्नीनाम्

२०. वैश्या : ж.р. Женщина-вайшья — वैश्यायाः वैश्यानाम्

२१. लोक : м.р. Мир, Люди — लोकस्य लोकानाम्

२२. उक्ति : ж.р. Изречение — उक्तेः (उक्त्याः) उक्तीनाम्

२३. शत्रु : м.р. Враг — शत्रोः शत्रूणाम्

२४. सुखवन्त् : 3 счастливый — सुखवतः (सुखवत्याः) सुखवताम् (सुखवतीनाम्)

२५. पुत्रवती : ж.р. Женщина с одним или несколькими сыновьями — पुत्रवत्याः पुत्रवतीनाम्

२६. जल : ср.р. Вода — जलस्य जलानाम्

२७. मार्ग : м.р. Путь — मर्गस्य मर्गाणाम्

२८. मोक्ष : м.р. Освобождение, Спасение — मोक्षस्य मोक्षाणाम्

२९. शूद्रा : ж.р. Женщина-шудра — शूद्रायाः शूद्राणाम्

३०. अन्न : ср.р. Еда, Пища — अन्नस्य अन्नानाम्

३१. साधु : м.р. Святой — साधोः साधनाम्

३२. नीति : ж.р. Ведение, Руководство — नीत्याः नीतीनाम्

३३. योध : м.р. Боец, Солдат — योधस्य योधानाम्

३४. सत्यवन्त् : 3 правдивый — सत्यवतः (सत्यवत्याः) सत्यवताम् (सत्यवतीनाम्)

३५. लाभ : м.р. Прибыль, Выгода — लाभस्य लाभानाम्

३६. मोह : м.р. Смятение, Заблуждение — मोहस्य मोहानाम्

३७. गति : ж.р. Ход, Цель — गतेः (गत्याः) गतीनाम्

३८. प्रश्न : м.р. Вопрос — प्रश्नस्य प्रश्नानाम्

३९. सृष्टि : ж.р. Творение — सृष्तेः (सृष्ट्याः) सृष्टीनाम्

४०. नेत्र : ср.р. Глаз — नेत्रस्य नेत्राणाम्

४१. गुरुता : ж.р. Мастерство — गुरुतायाः गुरुतानाम्

४२. ईश्वर : м.р. ГОСПОДИН — ईश्वरस्य ईश्वराणाम्

४३. कारण : ср.р. Причина — कारणस्य कारणानाम्

४४. कृत : 3 сделанный — कृतस्य (कृतायाः) कृतानाम्

४५. धर्मवन्त् : 3 справедливый, религиозный — धर्मवतः (धर्मवत्याः) धर्मवताम् (धर्मवतीनाम्)

४६. युद्ध : 3 борющийся — युद्धस्य (युद्धायाः) युद्धानाम्

४७. दर्शन : м. видение, явление — दर्शनस्य दर्शनानाम्

४८. धातु : м. элемент, глагольный корень — धातोः धातूनाम्

४९. गूढा : ж. скрытая — गूढायाः गूढानाम्

५०. ईष्टा (2 значения): ж. желанная, приносимая в жертву — इष्टायाः इष्टानाम्

५१. उदित : 3-е лицо — उदितस्य (उदितायाः) उदितानाम्

५२. इदम् : 3-е лицо этот — अस्य (अस्याः) एषाम् (आसाम्)

५३. किम् : 3-е лицо что — कस्य (कस्याः) केषाम् (कासाम्)

B) Переведите:

१. ब्राह्मणस्य पुत्रो ब्राह्मण्या ग्रामं गतः । (2 варианта)
Сын брахмана отправился в деревню брахмани. Сын брахмана отправился в деревню с брахмани.

२. यज्ञस्याग्निनान्नं दग्धम् ।
Жертвенный огонь сжег пищу.

३. बुद्धः स्तयस्य बुद्ध्या मुक्तः ।
Будда был освобожден через познание истины.

४. अधर्मो ऽनृतस्य वदनमित्यृषयो वदन्ति ।
Ведийские мудрецы говорят, что говорить неправду — несправедливо.

५. नरा देवानां यज्ञैर्न मुच्यन्ते ।
Люди не освобождаются через жертвоприношения богам.

६. बलवन्तः क्षत्रियाः शत्रूणां धनवन्ति नगराणि जयन्ति ।
Могущественные кшатрии покоряют богатые города врагов.

७. कवेरुक्तिं शृण्वन्ति ।
Они слышат стихотворение поэта.

८. कविर्देव्याः कृतं वदти ।
Поэт рассказывает о деянии богини.

९. द्विजाः पशोर्लाभमिच्छन्ति ।
Дваждырожденные желают получить скот.

१०. रामः पुण्यवतो गुरोर्मन्त्रस्य स्मरति ।
Рама вспоминает мантру добродетельного учителя.

११. अयं बालः कस्याः पुत्रः ।
Чей (ж.р.) сын этот мальчик?

१२. केषामिमानि गृहाणि ।
Кому принадлежат эти дома?

१३. कस्यान्नमनेनर्षिणेष्टम् ।
Чью пищу принес в жертву этот ведийский мудрец?

Рис.: नायकश्च नायिका च
(Источник изображения: Детали)