Упражнение 7

A) Вставьте в единственном и множественном числе (если это не имена собственные) прямое дополнение или винительный падеж направления:

1. brāhmaṇas ... yajati (deva, devī, viṣṇu, agni, devatā)

ब्राह्मणस् ... यजति (देव, देवी, विष्णु, अग्नि, देवता)

brāhmaṇo devaṃ / devān yajati. brāhmaṇo devīṃ / devīr yajati. brāhmaṇo viṣṇuṃ yajati. brāhmaṇo 'gniṃ yajati. brāhmaṇo devatām / devatā yajati.

ब्राह्मणो देवं यजति । ब्राह्मणो देवान्यजति । ब्राह्मणो देवीं यजते । ब्राह्मनो देवीर्यजति । ब्राह्मणो विष्णुं यजति । ब्राह्मनो ऽग्निं यजति । ब्राह्मणो देवतां यजति । ब्राह्मणो देवता यजति ।

2. gurus ... khādati (phala)

गुरुस् ... खादति (फल)

guruḥ phalaṃ / phalāni khādati.

गुरुः फलं खादति । गुरुः फलानि खादति ।

3. sādhus ... gacchati (svarga)

साधुस् ... गच्छति (स्वर्ग)

sādhuḥ svargaṃ / svargān gacchati.

साधुः स्वर्गं गच्छति । साधुः स्वर्गान्गच्छति ।

4. śūdrā ... gacchati (naraka)

शूद्रा ... गच्छति (नरक)

sūdro narakaṃ / narakān gacchati.

शूद्रो नरकं गच्छति । शूद्रो नरकान्गच्छति ।

5. ... jayati (śūdra)

... जयति (शूद्र)

śūdraṃ jayati. śūdrāñ jayati.

शूद्रं जयति । शूद्रञ्जयति ।

6. ... labhate (dhenu, paśu, phala)

... लभते (धेनु, पशु, फल)

dhenuṃ labhate. dhenūr labhate. paśuṃ labhate. paśūṃḷ labhate. phalaṃ labhate. phalāni labhate.

धनुं लभते । धेनूर्लभते । पशुं लभते । पशूंल्लभते । फलं लभते । फलानि लभते ॥

B) Вставьте соответствующие формы глаголов:

1. sādhuḥ svargam ... (āp, gam, aś)

साधुः स्वर्गम् ... (आप्, गम्, अश्)

sādhuḥ svargam āpnoti. sādhuḥ svargaṃ gacchati. sādhuḥ svragam aśnute.

साधुः स्वर्गमाप्नोति । साधुः स्वर्गं गच्छति । साधुः स्व्रगमश्नुते ।

2. brāhmaṇaḥ somam ... (su) (2 формы)

ब्राह्मणः सोमम् ... (सु)

brāhmaṇaḥ somaṃ sunoti / sunute.

ब्राह्मणः सोमं सुनोति । ब्राह्मणः सोमं सुनुते ।

3. sādhur gurum ... (śru)

साधुर्गुरुम् ... (श्रु)

sādhur guruṃ śṛṇoti.

साधुर्गुरुं शृणोति ।

4. devī ... (kup, krudh)

देवी ... (कुप्, क्रुध्)

devī kupyati. devī krudhyati.

देवी कुप्यति । देवी क्रुध्यति ।

C) В предложениях упражнения B) замените подлежащее, дополнение и глагол на форму множественного числа.

1. sādhavaḥ svargān āpnuvanti. sādhavaḥ svargān gacchanti. sādhavaḥ svargān aśnuvate.

साधवः स्वर्गानाप्नुवन्ति । साधवः स्वर्गान्गच्छन्ति । साधवः स्वर्गानश्नुवते ।

2. brāhmanāḥ somaṃ sunvanti.

ब्राह्मणाः सोमं सुन्वन्ति ।

3. sādhavo gurūñ chrṇvanti / śṛṇvanti.

साधवो गुरूञ्छृण्वन्ति । साधवो गुरूञ्शृण्वन्ति ।

4. devyaḥ kupyanti. devyaḥ krudhyanti.

देव्यः कुप्यन्ति । देव्यः क्रुध्यन्ति ।

D) Поставьте в форму Atmanepada:

1. sunvanti.

सुन्वन्ति

sunvate.

सुन्वते ।

2. nayanti.

नयन्ति

nayante.

नयन्ते ।

3. sunoti.

सुनोति

sunute.

सुनुते ।

4. yajati.

यजति

yajate.

यजते ।

E) Образуйте винительный падеж (dvitīyā) ед. и мн. числа для всех существительных, изученных до сих пор.

F) Переведите:

1. narakāṃś ca svargāṃś ca gacchanti.

नरकांश्च स्वर्गांश्च गच्छन्ति

Они идут в небеса и ады.

2. gurūṃs tu śṛṇvanti.

गुरूंस्तु शृण्वन्ति

Они же слушают учителей.

Шудры обретают небеса.

śūdrāḥ svargam āpnuvanti.

शूद्राः स्वर्गमाप्नुवन्ति ।

Кшатрии почитают богинь жертвами как хозяев жертвоприношений.

kṣatriyā devīr yajante.

क्षत्रिया देवीर्यजन्ते ।

Женщины-вайшьи почитают божеств жертвами.

vaiśyā devatā yajante.

वैश्या देवता यजन्ते ।

ГОСПОДЬ гневуется.

īśvaraḥ kupyati / īśvaraḥ krudhyati.

ईश्वरः कुप्यति । ईश्वरः क्रुध्यति ।

7. śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chando jyotiṣam aṅgāni. (По Артхашастре Каутильи 1.3.3.) Пояснение: chando = им., вин. п. ед. ч. от chandas ср. р.)

शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमङ्गानि

Вспомогательные науки ведистики: фонетика, ритуалистика, грамматика, этимология, метрика и астрономия.

8. Кому приносит жертву этот брахман?

ayaṃ brāhmaṇaḥ kaṃ devaṃ yajati / yajate?

अयं ब्राह्मणः कं देवं यजति / यजते ।

9. Что жует этот святой муж?

ayaṃ sādhuḥ kiṃ khādati?

अयं साधुः किं खादati ।

10. Что отжимают эти (здесь)?

ete kiṃ sunvanti / sunvate?

एते किं सुन्वन्ति / सुन्वते ।

11. Он учитель. На него слушают (= слышат они).

sa guruḥ. enaṃ śṛṇvanti.

स गुरुः । एनं शृण्वन्ति ॥

Рис.: स गुरुः । एनं शृण्वन्ति ॥
(Источник изображения: Детали)