שיעור 5
A) תרגמו את המשפטים וההרכבים הבאים ופרקו את הדוונדווהים המופיעים בהם לסנקריט:
1. catvāro varṇā brāhmaṇakṣatriyavaiśyaśūdrāḥ. (Āpastambīyadharmasūtra I,1,1,4 = Vāsiṣṭhadharmaśāstra II,1)
चत्वारो वर्णा ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राः
הסבר catvāras = चत्वारस् = "ארבעה"
ברמנים, כשטריות, ויישיות ושוטרות הם ארבעת המעמדות.
catvāro varnā brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraś ca / catvāro varṇā brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca.
चत्वारो वर्णा ब्राह्मणः क्षत्रियो वश्यः शूद्रश्च । चत्वारो वर्णब्राह्मणाः क्षत्रिया वश्याः शूद्राश्च ।
2. trayo varṇā dvijātayo brāhmaṇakṣatriyavaiśyāḥ. (Vāsiṣṭhadharmaśāstra II,1)
त्रयो वर्णा द्विजातयो ब्राह्मणक्षत्रियवैश्याः
הסבר: trayas = त्रयस् = "שלושה"
ברמנים, כשטריות, ויישיות הם שלושת המעמדות בני שתי הלידות.
trayo varṇā dvijātayo brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaś ca / trayo varṇā dvijātayo brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāś ca.
त्रयो वर्णा द्विजातयो ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यश्च । त्रयो वर्णाद्विजातयो ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्च ।
3. sāmavedargvedayajurvedās trayī. (Kauṭilīya-arthaśāstra 1.3.1.) (בסנקריט תקנית: sāmargyajurvedās trayī)
सामवेदर्ग्वेदयजुर्वेदास्त्रयी
(בסנקריט תקנית: सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयी)
שלושת הוודות הן: סאמווודה, ריגווודה ויאג'רוודה.
sāmaveda ṛgvedo yajurvedaś ca trayī.
सामवेद ऋग्वेदो यजुर्वेदश्च त्रयी ।
4. שלושת האויבים של האדם, היוצרים את שער הגיהנום (וישנוסמריטי 33,1+6): kāmakrodhalobhāḥ
कामक्रोधलोभाः
תשוקה, כעס ורצון להחזיק.
kāmaḥ krodho lobhaś ca.
कामः क्रोधो लोभश्च ।
5. maitrīkaruṇāmuditopekṣāś catvāro brahmavihārāḥ.
मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाश्चत्वारो ब्रह्मविहाराः
הסבר: brahmavihāra: "מצבי שהייה של ברהמן", מכונים גם "אינסופיים": עמדות בלתי מוגבלות. הם מייצגים צורות מדיטציה בודהיסטיות, שבהן המתמקד מאיר בהדרגה, שלב אחר שלב, את כל המציאות. גם ביוגה (יוגה סוטר 1,33) ארבעה אלו ממלאים תפקיד בהרגעת התודעה.
העמדות האינסופיות הן: אהבה, חמלה, שמחה בהצלחת הזולר ואי-אכפתיות.
maitrī karuṇā muditopekṣā ca catvāro brahmavihārāḥ.
मैत्री करुणा मुदितोपेक्षा च चत्वारो ब्रह्मविहाराः ।
6. avidyāsmitārāgadveṣābhiniveṣāḥ pañca kleśāḥ. (Yogasūtra 2,3)
अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेषाः पञ्च क्लेशाः
הסבר: pañca = "חמישה"
חמשת המכאובים הם: אי-ידע, אגו, תשוקה, שנאה ודבקות בגוף.
avidyāsmitā rāgo dveṣo 'bhiniveṣaś ca pañca kleśāḥ.
अविद्यास्मिता रागो द्वेषो ऽभिनिवेषश्च पञ्च क्लेशाः ।
7. ānvīkṣikītrayīvārttādaṇḍanitayo vidyāḥ. (לפי קאוטיליה-ארטהשאסטר 1.2.1.)
आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तादण्डनितयो विद्याः
מדעים הם פילוסופיה, וידקסטיות, כלכלה ופוליטיקה.
ānvīkṣikī trayī vārttā daṇḍanītiś ca vidyāḥ.
आन्वीक्षिकी त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्च विद्याः ।
תמונה: अभ्निवेशो न वा ।
(מקור התמונה: פרטים)
תרגיל חזרה לשיעור 5
א) תרגמו:
1. vidyā vārttā.
विद्या वार्त्ता
כלכלה היא מדע.
2. brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaś ca trayo varṇā dvijātayaḥ.
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यश्च त्रयो वर्णा द्विजातयः
שלושת המעמדות בני השתי לידות הם: ברהמן, קְשַׁטְרִיָה ווַיְשְׁיָה.
3. dvijā vaiśyāḥ. (2 אפשרויות)
द्विजा वैश्याः
וַיְשְׁיָה הם בני שתי לידות / נשות וַיְשְׁיָה הן בני שתי לידות.
ב) הוסיפו את הצורה המתאימה:
(dvija, sādhu, kavi) ... rāmaḥ
(द्विज, साधु, कवि) ... रामः
dvijo rāmaḥ. sādhū rāmaḥ. kavī rāmaḥ.
द्विजो रामः । साधू रामः । कवी रामः ।
(devī) ... indrāṇī
(देवी) ... इन्द्राणी
devīndrāṇī.
देवीन्द्राणी ।
dvijātayas ... (vaiśyā, kṣatriya)
(द्विजातयस् ... (वैश्या, क्षत्रिय)
dvijātayo vaiśyāḥ. dvijātayaḥ kṣatriyāḥ.
द्विजातयो वश्याः । द्विजातयः क्षत्रियाः ॥
ג) פתחו את הסינטקסם (קומפוזיצ'ום) המשולב במשפט הבא בסנסקריט וצרו עם צורה זו את אותו משפט:
sāmargyajurvedās trayī.
सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयी
sāmaveda ṛgvedo yajurvedaś ca trayī / ... yajurvedas trayī
सामवेद ऋग्वेदो यजुर्वेदश्च त्रयी । ... यजुर्वेदस्त्रयी ॥
ד) תרגמו לשתי דרכים לסנסקריט (פעם אחת עם קומפוזיצ'ום, פעם אחת בלי):
"מצבי שהות של ברהמן" הם: אהבה ידידותית, חמלה, שמחה משותפת, שיוויון נפש.
maitrīkaruṇāmuditopekṣā brahmavihārāḥ. maitrī karunā muditopekṣā (ca) brahmavihārāḥ.
मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षा ब्रह्मविहाराः । मैत्री करुणा मुदितोपेक्षा (च) ब्रह्मविहाराः ॥
תמונה: ऋग्वेदः
(מקור התמונה: פרטים)