Lektion 12
In hac lection discetis:
- Particivum Perfecti Passivi (PPP)
- Significationem PPP
- Formationem PPP
- Leges coniunctionis phonicae in verbo
- Passivum et PPP radicum iam didactarum
12.1. Partizip Perfekt Passivum (PPP)
Una via ad passivam praeteriti temporis formandam est constructio cum dicto participio perfecti passivi (PPP).
In re ipsa PPP non est participium verum, quia non a tempore stemmate formatum est. Est potius nominalis formatio ad radicem cum primario suffixo -ta vel -na. Ideo in grammatica Indica de suffixo kta loquimur.
12.1.1. Schema pro verbis transitivis
Agens (kartṛ) in Instrumentali (tṛtīyā) -- Objectum directum (karman) in Nominativo (prathamā) -- Participium Perfecti Passivi
PPP in hoc casu cum obiecto in numero, casu et genere concordat.
Verbum auxiliare (esse) non est necessarium.
Exempla:
sādhunā svarga āptaḥ = साधुना स्वर्ग आप्तः = „(A caelestibus a sancto est adeptus) = Sanctus caelestia adeptus est.“
brāhmaṇena devīṣṭā = ब्राह्मणेन देवीष्टा = „(A brahmano dea cum sacrificio est venerata) = Brahmana deam cum sacrificio venerata est.“
12.1.2. Schema I pro verbis intransitivis et verbis motus
Agens (kartṛ) in Casu Nominativo (prathamā) -- Participium Perfecti Passivi
In hoc casu PPP cum agente numero, casu, genere congruit. Participium Perfectum "Passivum" apud verba intransitiva (verba sine objecto directo) et verba motus significationem activam habet.
Example:
kṣatriyā nagaraṃ gatā = क्षत्रिया नगरं गता = „Die Kṣatriyafrau ist in die Stadt gegangen.“
12.1.3. Schema II pro verbis intransitivis et verbis motus
Agens (kartṛ) in Instrumentali (tṛtīyā) -- PPP in Nominativo Singulari Neutro
Example:
kṣatriyeṇa (nagaraṃ) gatam = क्षत्रियेण (नगरं) गतम् = „(Ago a Kṣatriya (in urbem)) = Kṣatriya (in urbem) abiit.“
Constructio secundum schemata II multo rarior est quam constructio secundum schemata I.
12.2. De pondere Participii Perfecti Passivumi
Cum igitur participium perfecti passivi, quod dicitur, pro verbis transitivis primam passive significationem habet (āpta = “receptum (est)”) et pro verbis intransitivis et motis activam significationem (gata = “iit”), sunt aliqua verba, quibus PPP et activam et passivam significationem habere potest:
e.g.
- gata = गत = „gone“ (active); but also: gato mārgaḥ = गतो मार्गः = „a gone path“ (passive)
- āpta = आप्त = „reached“ (passive), „having reached“ (active)
12.3. Bildung des PPP
Sequuntur haec formandi rationes (ad quamlibet radicem suum PPP discendum est!):
(plerumque) radice infima
- + -ta
- cum vocali iunctiva -i- ante: -ita
- + -na
- + -na
Stamina feminina sunt: -tā, -itā, -nā; neutrum declinatur ut phala n.
12.3.1. PPP auf -ta (kta)
12.3.1.1. Sine vocali coniunctiva -i- (aniṭ)
aniṭ = „sine (an-) praeposito suffixo (-i-) t“ (id est, sine vocali coniunctiva i).
Radix sine iunctiva vocali PPP generaliter formatur a radicibus vocaliter desinentibus necnon a multis aliis radicibus, sine certa regula quam assignare possimus, qua structura radicum iunctiva vocalis appareat vel non.
Lista radicum aniṭ apud Kielhorn, Grammatica § 298 invenitur.
Exempla:
| Radix | PPP (kta) |
|---|---|
| bhū 1 P (भू) | bhū-ta (भूत) |
| smṛ 1 P (स्मृ) | smṛ-ta (स्मृत) |
| nṛt 4 P (nṛt-ta) (नृत्त) | nṛt-ta (नृत्त) |
| nī 1 U (नी) | nī-ta (नीत) |
| man 4 Ā (मन्) | ma-ta (*mn-ta) (मत) |
| su 5 U (सु) | su-ta (सुत) |
| gam 1 P (गम्) | ga-ta (< *gm-ta) (गत) |
| ji 1 P (जि) | ji-ta (जित) |
| śru 5 P (श्रु) | śru-ta (श्रुत) |
| kṛ 8 U (कृ) | kṛ-ta (कृत) |
| tan 8 U (तन्) | ta-ta (< *tn-ta) (तत) |
| iṣ 6 P (इष्) | iṣ-ṭa (इष्ट) |
12.3.1.2. Cum vocali coniunctiva -i- (seṭ)
seṭ = sa-iṭ = „cum (sa-) suffixo praepositum (-i-) t“ (id est, cum vocali coniunctiva i).
Exempla:
| Wurzel | PPP (kta) |
|---|---|
| kup 4 P (कुप्) | kup-i-ta (कुपित) |
| khād 1 P (खाद्) | khād-i-ta (खादित) |
| rakṣ 1 P (रक्ष्) | rakṣ-i-ta (रक्षित) |
| vad 1 P (वद्) | ud-i-ta (< *vd-i-ta) (उदित) |
12.4. Leges coniunctionis phonicae in verbo
Apud formationes aniṭ sequentes leges coniunctionis phonematum in verbo observandae sunt. Haec leges ad intellegendas totas formas Sanscriticas valde importantes sunt.
| 1. k, t, p vor stimmlosem Verschlusslaut (z.B. t, th) bleiben unverändert: | pt, tt, kt = प्त्, त्त्, क्त् |
| 2. ct wird durch kt = क्त् ersetzt: | muc + ta » muk-ta = मुक्त |
| 3. śt wird durch ṣṭ = ष्ट् ersetzt: | dṛś + ti » dṛṣṭi = दृष्टि dṛś + ta » dṛṣṭa = दृष्ट viś + ta » viṣṭa = विष्ट |
| 4. Stimmhafter unaspirierter Verschlusslaut – außer j – wird vor stimmlosem Laut durch den ihm entsprechenden stimmlosen unaspirierten Laut ersetzt: | d + t(h) » tt(h) = त्त्, त्थ् (wichtig für die 2. Präsensklasse) |
| 5. jt wird durch kt oder ṣṭ ersetzt (nicht fakultativ!): | yuj + ta » yuk-ta = युक्त yaj + ta » iṣ-ṭa = इष्ट (< *yj-ta) sṛj + ta » sṛṣ-ṭa = सृष्ट sṛj + ti » sṛṣ-ṭi = सृष्टि |
| 6. Stimmhafter aspirierter Verschlusslaut + stimmloser Verschlusslaut » stimmhafter unaspirierter Verschlusslaut + stimmhafter aspirierter Verschlusslaut (Bartholomaesches Aspiratengesetz): | bh-t » b-dh: labh + ta » lab-dha = लब्ध dh-t » d-dh: budh + ta » bud-dha = बुद्ध yudh + ta » yud-dha = युद्ध krudh + ta » krud-dha = क्रुद्ध |
| 7. h-t wird ersetzt durch ḍh mit Dehnung eines vorhergehenden i bzw. u; oder durch gdh. Vor einem solchen ḍh wird a durch o, seltener durch ā, ersetzt: | dah + ta » dag-dha = दग्ध guh + ta » gūḍha = गूढ (guh 1 (gūhati) „etwas verbergen”) muh + ta » mug-dha / mūḍha = मुग्ध / मूढ sah + ta » soḍha = सोढ |
12.5. Vocabularium
- budh 4 Ā (budhyate) / 1 U (bodhati), PPP buddha बुध्बुध्यतेबोधतिबुद्ध : evigilare, ad cognitionem evigilare, cognoscere; PPP buddha 3 evigilatus, ideo Buddha = "evigilatus" (non: illuminatus)
Fig.: गौतमो बुद्धः
(Fons imaginis: Detalia)
- dah 1 P (dahati), PPP dagdha दह् दहति दग्ध : (aliquid) urere
- sah 1 Ā (sahate), PPP soḍha सह् sahate soḍha : superare, ferre, patienter ferre = ignoscere
- mṛga m. मृग : fera
- mārga m. मार्ग : via (viae saepe erant semitae ferarum)
Tab.: मार्गः
(Fons imaginis: Detalia)
- api अपि : etiam (postpositum)
Ad sextam praesentis classem pertinentes radices, quae praesentis stemma cum nasali infixu et vocali tematica a formant, a grammaticis indigenis numerantur, e.g.:
- muc 6 U (muñcati), PPP mukta मुच् मुञ्चति मुक्त : solvere, dimittere, liberare; a circulo redivisionum (saṃsāra m.) liberare = redimere
- sic 6 U (siñcati), PPP sikta सिच् सिञ्चति सिक्त : aspergere
De compositione verborum:
- muc: mokṣa m. मोक्ष : solutio, liberatio, redemptio
- sic + abhi-: abhiṣeka m. अभिषेक : aspersio regis in consecratione regia, consecratio regia
- budh: bodhi m./f. बोधि : evigilatio (per quam Buddha vel Jina ad insightum liberantem pervenit)
Fig.: महावीरो जिनः
(Fons imaginis: Detalia)
- buddhi f. (budh + -ti) बुद्धि : cognitio, organum cognitionis.
12.5.1. Passivumum et participium perfecti passivi radicum hactenus didactarum
| Wurzel धातु | Passiv Präsens 3. sg. Indikativ यक् लट् | PPP क्त |
|---|---|---|
| aś 5 Ā अश् | aśyate अश्यते | aṣṭa अष्ट |
| āp 5 P आप् | āpyate आप्यते | āpta आप्त |
| as 2 P अस् | — | bhūta भूत |
| bhaj 1 U भज् | bhajyate भज्यते | bhakta भक्त |
| bhū 1 P भू | bhūyate भूयते | bhūta भूत |
| budh 4 Ā / 1 U बुध् | budhyate बुध्यते | buddha बुद्ध |
| dah 1 P दह् | dahyate दह्यते | dagdha दग्ध |
| div 4 P दिव् | dīvyate दीव्यते | dyūta द्यूत |
| dṛś दृश् | dṛśyate दृश्यते | dṛṣṭa दृष्ट |
| gam 1 P गम् | gamyate गम्यते | gata गत |
| grah 9 U ग्रह् | gṛhyate गृह्यते | gṛhīta गृहीत |
| hṛ 1 U हृ | hriyate ह्रियते | hṛta हृत |
| i 2 P इ | īyate ईयते | ita इत |
| iṣ 6 P इष् | iṣyate इष्यते | iṣṭa इष्ट |
| jan 4 Ā जन् | janyate जन्यते | jāta जात |
| ji 1 P जि | jīyate जीयते | jita जित |
| kath 10 U कथ् | kathyate कथ्यते | kathita कथित |
| khād 1 P खाद् | khādyate खाद्यते | khādita खादित |
| kṛ 8 U कृ | kriyate क्रियते | kṛta कृत |
| krudh 4 P क्रुध् | krudhyate क्रुध्यते | kruddha क्रुद्ध |
| kup 4 P कुप् | kupyate कुप्यते | kupita कुपित |
| labh 1 Ā लभ् | labhyate लभ्यते | labdha लब्ध |
| man 4 Ā मन् | manyate मन्यते | mata मत |
| mṛ 6 Ā मृ | mriyate म्रियते | mṛta मृत |
| muc 6 U मुच् | mucyate मुच्यते | mukta मुक्त |
| nī 1 U नी | nīyate नीयते | nīta नीत |
| paś पश् | (dṛśyate) दृश्यते | (dṛṣṭa) दृष्ट |
| pat 1 P पत् | patyate पत्यते | patita पतित |
| prach 6 P प्रच्छ् | pṛcchyate पृच्छ्यते | pṛṣṭa पृष्ट |
| pūj 10 U पूज् | pūjyate पूज्यते | pūjita पूजित |
| rakṣ 1 P रक्ष् | rakṣyate रक्ष्यते | rakṣita रक्षित |
| ram 1 Ā रम् | ramyate रम्यते | rata रत |
| sah 1 Ā सह् | sahyate सह्यते | soḍha सोढ |
| sic 6 U सिच् | sicyate सिच्यते | sikta सिक्त |
| śru 5 P श्रु | śrūyate श्रूयते | śruta श्रुत |
| su 5 U सु | sūyate सूयते | suta सुत |
| svap 2 P स्वप् | supyate सुप्यते | supta सुप्त |
| tyaj 1 P त्यज् | tyajyate त्यज्यते | tyakta त्यक्त |
| uch उछ् | — | uṣita उषित |
| vad 1 P वद् | udyate उद्यते | udita उदित |
| vas 1 P वस् | uṣyate उष्यते | uṣita उषित |
| vadh वध् | vadyate वद्यते | hata हत |
| yaj 1 U यज् | ijyate इज्यते | iṣṭa इष्ट |
| yudh 4 Ā युध् | yudhyate युध्यते | yuddha युद्ध |
12.6. Exercitium
A) Ex activis sententiis Lectionis 7, Exercitium A, formate passivas sententias praeteriti temporis, in verbis intransitivis et verbis motus activas sententias praeteriti temporis.
B) Formate die entsprechenden Partizipien Perfekt Passiv zu den Verbformen aus Lektion 10, Übung A. Beachtet dabei, dass einer Form wie sṛjati Partizipien Perfekt Passiv in allen drei Geschlechtern entsprechen.
C) Versa sentences from Lesson 10, Exercise C into the past passive.