Lectio 12

12.1. Participium Perfecti Passivi (PPP)

Una ratio, passiva praeteriti temporis construendi, est constructio cum dicto Participio Perfectorum Passivorum (PPP).

In re vera PPP non est verum participium, quia non a radicis tempore formatum. Est potius nominatio ad radices cum suffixo primario -ta vel -na. Ideo in grammatica Indica de suffixo kta loquimur.

12.1.1. Schema pro verbis transitivis

Agens (kartṛ) in Instrumentali (tṛtīyā) -- Objectum directum (karman) in Nominativo (prathamā) -- Participium Perfectorum Passivorum

PPP in hoc casu cum objecto numero, casu et genere convenit.

Verbum auxiliare (esse) non necessarium est.

Exemplaria:

sādhunā svarga āptaḥ = साधुना स्वर्ग आप्तः = "(A sancto caelum adeptum est) = Sanctus caelum adeptus est."

brāhmaṇena devīṣṭā = ब्राह्मणेन देवीष्टा = "(A Brahmano dea cum sacrificio venerata est) = Brahmanus deam cum sacrificio veneratus est."

12.1.2. Schema I pro verbis intransitivis et motus

Agens (kartṛ) in Nominativo (prathamā) -- Participium Perfectorum Passivorum

In hoc casu PPP cum agente numero, casu et genere convenit. Participium Perfectorum "Passivum" pro verbis intransitivis (verbis sine objecto directo) et motus activam significationem habet.

Exemplum:

kṣatriyā nagaraṃ gatā = क्षत्रिया नगरं गता = "Mulier Kṣatriya in urbem abiit."

12.1.3. Schema II pro intransitivis verbis et motus verbis

Agens (kartṛ) in Instrumentali (tṛtīyā) -- PPP in Nominativo Singulari Neutro

Exemplum:

kṣatriyeṇa (nagaraṃ) gatam = क्षत्रियेण (नगरं) गतम् = „(A Kṣatriya est (in urbem) itum) = Kṣatriya (in urbem) iit.“

Constructio secundum Schema II multo rarior est quam constructio secundum Schema I.

12.2. De significatione PPP

Cum ergo dictum „Participium Perfecti Passivi“ pro transitivis verbis primam habet significationem passivam (āpta = „adeptum (est)“) et pro intransitivis verbis et motus verbis activam significationem (gata = „iit“), sunt aliqua verba, quibus PPP et activam et passivam significationem habere potest:

e.g.
gata = गत = „iit“ (activum); sed etiam: gato mārgaḥ = गतो मार्गः = „via ita“ (passivum)
āpta = आप्त = „adeptum est“ (passivum), „adeptus habens“ (activum)

12.3. Formatio PPP

Sequentes formationes occurrunt (ad singulas radices respective suum PPP discendum est!):

(plerumque) radix gradu profundo

+ -ta
cum vocali coniunctiva -i- ante: -ita
sine vocali coniunctiva: -ta
+ -na

Stemma feminina sunt: -tā, -itā, -nā; neutrum declinatur ut phala n.

12.3.1. PPP in -ta (kta)

12.3.1.1. Sine vocali coniunctiva -i- (aniṭ)

aniṭ = „sine (an-) suffixo praepositum (-i-) t“ (id est sine vocali coniunctiva i).

Sine vocali iunctiva participium perfectum passivum generaliter a radicibus vocaliter desinentibus, necnon multis aliis radicibus formatur, ita ut regula certa proferri nequeat, quae structurae radicum vocali iunctiva utantur an non.

Catalogus radicum aniṭ apud Kielhorn, Grammatica § 298 invenitur.

Exempla:

Radix	PPP (kta)
bhū 1 P (भू)	bhū-ta (भूत)
smṛ 1 P (स्मृ)	smṛ-ta (स्मृत)
nṛt 4 P (nṛt-ta) (नृत्त)	nṛt-ta (नृत्त)
nī 1 U (नी)	nī-ta (नीत)
man 4 Ā (मन्)	ma-ta (*mn-ta) (मत)
su 5 U (सु)	su-ta (सुत)
gam 1 P (गम्)	ga-ta (< *gm-ta) (गत)
ji 1 P (जि)	ji-ta (जित)
śru 5 P (श्रु)	śru-ta (श्रुत)
kṛ 8 U (कृ)	kṛ-ta (कृत)
tan 8 U (तन्)	ta-ta (< *tn-ta) (तत)
iṣ 6 P (इष्)	iṣ-ṭa (इष्ट)

12.3.1.2. Cum vocali iunctiva -i- (seṭ)

seṭ = sa-i�ṭ = „cum (sa-) suffixo praeposito (-i-) t“ (id est, cum vocali iunctiva i).

Exempla:

Radix	PPP (kta)
kup 4 P (कुप्)	kup-i-ta (कुपित)
khād 1 P (खाद्)	khād-i-ta (खादित)
rakṣ 1 P (रक्ष्)	rakṣ-i-ta (रक्षित)
vad 1 P (वद्)	ud-i-ta (< *vd-i-ta) (उदित)

12.4. Leges coniunctionis phonicae in verbo

In formationibus aniṭ sequentes leges coniunctionis phonicae in verbo observandae sunt. Hae leges ad intellegendam totam morphologiam Sanscriticam valde importantes sunt.

1. k, t, p ante consonantam clusivam sine sonitu (e.g., t, th) immutata manent:	pt, tt, kt = प्त्, त्त्, क्त्
2. ct per kt = क्त् substituitur:	muc + ta » muk-ta = मुक्त
3. śt per ṣṭ = ष्ट् substituitur:	dṛś + ti » dṛṣṭi = दृष्टि dṛś + ta » dṛṣṭa = दृष्ट viś + ta » viṣṭa = विष्ट
4. Consonans clusiva sonora sine aspiratione – praeter j – ante sonum sine sonitu per consonantam clusivam sonorae correspondentem sine aspiratione substituitur:	d + t(h) » tt(h) = त्त्, त्थ् (pro classe 2 praesentis importante)
5. jt per kt vel ṣṭ substituitur (non facultative!):	yuj + ta » yuk-ta = युक्त yaj + ta » iṣ-ṭa = इष्ट (< *yj-ta) sṛj + ta » sṛṣ-ṭa = सृष्ट sṛj + ti » sṛṣ-ṭi = सृष्टि
6. Consonans clusiva sonora cum aspiratione + consonans clusiva sine sonitu » consonans clusiva sonora sine aspiratione + consonans clusiva sonora cum aspiratione (Lex aspirativa Bartholomaei):	bh-t » b-dh: labh + ta » lab-dha = लब्ध dh-t » d-dh: budh + ta » bud-dha = बुद्ध yudh + ta » yud-dha = युद्ध krudh + ta » krud-dha = क्रुद्ध
7. h-t per ḍh cum productione praecedentis i vel u substituitur; aut per gdh. Ante huiusmodi ḍh, a per o, rarius per ā, substituitur:	dah + ta » dag-dha = दग्ध guh + ta » gūḍha = गूढ (guh 1 (gūhati) „aliquid celare”) muh + ta » mug-dha / mūḍha = मुग्ध / मूढ sah + ta » soḍha = सोढ

12.5. Glossarium Verborum

budh 4 Ā (budhyate) / 1 U (bodhati), PPP buddha बुध् बुध्यते बोधति बुद्ध : evigilare, ad cognitionem evigilare, cognoscere; PPP buddha 3 evigilatus, unde Buddha = "evigilatus" (non: illuminatus)

Abb.: गौतमो बुद्धः
(Fons imaginis: Detalia)

dah 1 P (dahati), PPP dagdha दह् दहति दग्ध : (aliquid) comburere
sah 1 Ā (sahate), PPP soḍha सह् sahate soḍha : superare, pati, patienter sustinere = ignoscere
mṛga m. मृग : fera
mārga m. मार्ग : via (viae saepe erant semitae ferarum)

Abb.: मार्गः
(Fons imaginis: Detalia)

api अपि : etiam (postpositum)

Ad sextam classem praesentis, grammatici indigeni radices quaedam referunt, quae stemma praesentis cum infixu nasali et vocali tematica a constituunt, ut exempli gratia:

muc 6 U (muñcati), PPP mukta मुच् मुञ्चति मुक्त : solvere, dimittere, liberare; a circulo rebus renatis (saṃsāra m.) liberare = redimere
sic 6 U (siñcati), PPP sikta सिच् सिञ्चति सिक्त : aspergere

De compositione verborum:

muc: mokṣa m. मोक्ष : solutio, liberatio, redemptio
sic + abhi-: abhiṣeka m. अभिषेक : aspersio regis in consecratione regia, consecratio regia
budh: bodhi m./f. बोधि : evigilatio (qua Buddha vel Jina ad insightum redimentem pervenit)

Abb.: महावीरो जिनः
(Fons imaginis: Detalia)

buddhi f. (budh + -ti) बुद्धि : cognitio, organum cognitionis.

12.5.1. Passivum et PPP radicum hactenus didacticarum

Radix धातु	Passivum Praesens 3. sg. Indicativus यक् लट्	PPP क्त
aś 5 Ā अश्	aśyate अश्यते	aṣṭa अष्ट
āp 5 P आप्	āpyate आप्यते	āpta आप्त
as 2 P अस्	—	bhūta भूत
bhaj 1 U भज्	bhajyate भज्यते	bhakta भक्त
bhū 1 P भू	bhūyate भूयते	bhūta भूत
budh 4 Ā / 1 U बुध्	budhyate बुध्यते	buddha बुद्ध
dah 1 P दह्	dahyate दह्यते	dagdha दग्ध
div 4 P दिव्	dīvyate दीव्यते	dyūta द्यूत
dṛś दृश्	dṛśyate दृश्यते	dṛṣṭa दृष्ट
gam 1 P गम्	gamyate गम्यते	gata गत
grah 9 U ग्रह्	gṛhyate गृह्यते	gṛhīta गृहीत
hṛ 1 U हृ	hriyate ह्रियते	hṛta हृत
i 2 P इ	īyate ईयते	ita इत
iṣ 6 P इष्	iṣyate इष्यते	iṣṭa इष्ट
jan 4 Ā जन्	janyate जन्यते	jāta जात
ji 1 P जि	jīyate जीयते	jita जित
kath 10 U कथ्	kathyate कथ्यते	kathita कथित
khād 1 P खाद्	khādyate खाद्यते	khādita खादित
kṛ 8 U कृ	kriyate क्रियते	kṛta कृत
krudh 4 P क्रुध्	krudhyate क्रुध्यते	kruddha क्रुद्ध
kup 4 P कुप्	kupyate कुप्यते	kupita कुपित
labh 1 Ā लभ्	labhyate लभ्यते	labdha लब्ध
man 4 Ā मन्	manyate मन्यते	mata मत
mṛ 6 Ā मृ	mriyate म्रियते	mṛta मृत
muc 6 U मुच्	mucyate मुच्यते	mukta मुक्त
nī 1 U नी	nīyate नीयते	nīta नीत
paś पश्	(dṛśyate) दृश्यते	(dṛṣṭa) दृष्ट
pat 1 P पत्	patyate पत्यते	patita पतित
prach 6 P प्रच्छ्	pṛcchyate पृच्छ्यते	pṛṣṭa पृष्ट
pūj 10 U पूज्	pūjyate पूज्यते	pūjita पूजित
rakṣ 1 P रक्ष्	rakṣyate रक्ष्यते	rakṣita रक्षित
ram 1 Ā रम्	ramyate रम्यते	rata रत
sah 1 Ā सह्	sahyate सह्यते	soḍha सोढ
sic 6 U सिच्	sicyate सिच्यते	sikta सिक्त
śru 5 P श्रु	śrūyate श्रूयते	śruta श्रुत
su 5 U सु	sūyate सूयते	suta सुत
svap 2 P स्वप्	supyate सुप्यते	supta सुप्त
tyaj 1 P त्यज्	tyajyate त्यज्यते	tyakta त्यक्त
uch उछ्	—	uṣita उषित
vad 1 P वद्	udyate उद्यते	udita उदित
vas 1 P वस्	uṣyate उष्यते	uṣita उषित
vadh वध्	vadyate वद्यते	hata हत
yaj 1 U यज्	ijyate इज्यते	iṣṭa इष्ट
yudh 4 Ā युध्	yudhyate युध्यते	yuddha युद्ध

12.6. Exercitatio

A) Ex sententiis activis ex Lectio 7, Exercitium A, sententias passivas praeteriti temporis formate; cum intransitivis verbis et verbis motus sententias activas praeteriti temporis formate.

B) Particips perfecti passivi (PPP) verbis ex Lectio 10, Exercitium A, respondentes formate. Observate enim quod formae ut sṛjati PPPs in omnibus tribus generibus respondeant.

C) Sententias ex Lectio 10, Exercitium C, in passivum praeteriti temporis convertite.