Lectio 13
A) Versa et in active praesentis sententias converte:
१. अग्निना गृहं दग्धम् ।
Domus a igne combusta est.
अग्निर्गृहं दहति ।
२. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् ।
Buddha ad veritatem evigilavit. Buddha veritatem cognovit.
बुद्धः सत्यं बुध्यते / बोधति ।
३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।
Cognitio Gautamum liberavit. Per cognitionem Gautamus liberatus est.
बोधिर्गौतमं मुञ्चति ।
४. शूद्रा मूढाः । (2 possibilitates)
Śūdrae / mulieres Śūdrarum caecae sunt.
शूद्रा मुह्यन्ति ।
५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः ।
Brahmanus liberationem desideravit.
ब्राह्मणो मोक्षमिच्छति ।
६. रामेण पुण्यं कृतम् ।
Rāma tat ein verdienstvolles Werk. Rāma tat Verdienstliches.
रामः पुण्यं करोति ।
७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् ।
Dictum est, quod vedaici sapientes solum veritatem dixissent.
ऋषयः सत्यमेव वदन्तीति वदन्ति ।
८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् ।
Dharma ad caelum duxit.
धर्मः स्वर्गं नयति ।
९. साधुनाधर्मो न कृतम् ।
Sanctus nihil iniuste fecit.
साधुरधर्मं न करोति ।
१०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः ।
Per mantram obtenta est liberatio.
मन्त्रेण मोक्षं लभन्ते ।
११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥
Quod amuletum puellam hanc protegit?
का रक्षिका बालां रक्षति ॥
B) Versa et in passive praeteriti sententias converte
१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते ।
Quamvis Rāma liberationem desideret, eam non obtinet.
रामेणेष्टो ऽपि मोक्षो न लब्धः ।
२. योज्ञो न मुञ्चति ।
Sacrificium non liberat.
यज्ञेन न मुक्तः ।
३. साधवो देवान्स्मरन्ति ।
Sancti deos praesentes faciunt.
साधुभिर्देवाः स्मृताः ।
४. पुण्यवान्पुत्रो देवान्यजते ।
Filius pius deis sacrificat.
पुण्यवता पुत्रेण देवा इष्टाः ।
५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
Felix Kṣatriya Dharma custodit.
सुखवता क्षत्रियेण धर्मो रक्षितः ।
६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति ।
Qui filios habet, in infernum non venit.
पुत्रवान्न्रकं न गतः ।
७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति ।
Magister dicit, quod pia mulier nihil mali faciat.
धर्मवत्या पापं न कृतमिति गुरुणोदितम् ।
८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं प्र्च्छन्ति ।
Prudentes interrogant eos, qui veritatem possident, de Dharma.
बुद्धिमद्भिः सत्यवन्तो धर्मं पृष्टाः ।
९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति ।
Religiosi homines meritum faciunt, quod fructum fert.
धर्मवद्भिः फलवत्पुण्यं कृतम् ।
१०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति ।
Brahmanae optimeos filios desiderant.
ब्राह्मणैर्गुणवन्तः पुत्रा इष्टाः ।
११. कयृग्वेदं शृण्वन्ति ।
Quis viri Ṛgvedem audiunt?
कैरृग्वेदः श्रुतः ।
१२. किमीश्वरः सृजति ।
Quid DOMINUS creat?
किमीश्वरेण सृष्टम् ।
१३. साधुः कृतं पापं सहते ।
Sanctus malum sibi illatum patitur.
साधुना कृतं पापं सोढम् ।
१४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते ।
Infimi cogitant reges divitias velle.
पार्थिवेन धनमिष्टमिति नीचैर्मतम् ।
१५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति ।
Vedici sapientes vident daemonem nullo modo vincere.
नैवासुरेण जितमित्यृषिभिर्दृष्टम् ।
१६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥
Quid edunt et bibunt Brahmanae?
ब्राह्मणैः किं पीतं खादितं च ॥
Fig.: अग्निर्गृहं दहति ।
(Fons imaginis: Detalia)
Exercitationes Adicionales
A) Sequentes sententies translate.
B) Sententias Exercitationis A) in passivum pone.
C) Ad sententias Exercitationis A) constructionem PPP forma compone.
१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति ।
Rāma geht auf dem Weg ins Dorf.
रामेण मार्गेण ग्रामं गम्यते । रामेण मार्गो ग्रामं गम्यते । रामो मार्गेण ग्रामं गतः । रामेण मार्गो ग्रामं गतम् ।
२. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति ।
Homines felicitatem per divitias cupiunt.
नरैर्धनेन सुखमिष्यते । सुखमिष्टम् ।
३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते ।
Vir cum filio suo in urbem vadit.
नरेण पुत्रेण (सह) नगरं पद्यते । नरः पुत्रेण (सह) नगरं पन्नः ।
४. देवो लोकान्सृजति ।
Deus mundos creat.
देवेन लोकाः सृज्यन्ते । सृष्टाः ।
५. बाला जलं पिबति ।
Puella aquam bibit.
बालया जलं पीयते । पीतम् ।
६. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
Poetae divitias concupiscunt.
कविबिर्धनं लुभ्यते । लुब्धम् ।
७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति ।
Potens Kṣatriya Śūdras vincit.
बल्वता क्षत्रियेण शत्रवो जीयन्ते । जिताः ।
८. गुणवान्द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते ।
Vir virtuosus inimicum suum non combatit, quamvis ei odiosus sit.
गुणवता द्विष्तो ऽपि शत्रुर्न युध्यते । युद्धः ।
९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति ।
Vedicus sapiens dicit, iram, odium et avaritiam iniustam esse.
अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिणोद्यते । लोभश्चेत्यृषिणोदितम् ।
१०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति ।
Pueri per cibum validi fiunt.
बालैरन्नेन बलमाप्यते । बालाभिरन्नेन बलमाप्यते । बलमाप्तम् ।
११. बुद्धिमन्तः सत्यen मोक्षं लभन्ते ।
Prudentes per veritatem liberationem consequuntur.
बुद्धिमद्भिः सत्येन मोक्षो लभ्यते । लब्धः ।
१२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते ।
Hae sanctae mulieres malum patiuntur.
इमाभिः साध्वीभिः पापं सह्यते । सोढम् ।
१३. कां देवतामृषिः पश्यति ।
Quam deitatem videt Ṛṣi?
का देवतर्षिना दृश्यन्ते । दृष्टा ।
१४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।
Quibus diis immolant Brahmanae, Katriyae et Vaśyae?
के देवा ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिज्यन्ते । ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिष्टाः ॥
D) Ex quibus coniunctionibus phoneticis sequentes formae Sandhi orti esse possunt? Omnes possibilitates da:
- -a ante vocalem (praeter a-): -as
- -ā- : -a + -a/-ā -ā + a-/ā-
- -ā ante vocalem: -ās
- -ā ante consonantes sonoras: -ās
- -ī-: -i + i-/ī-, -ī + i-/-ī
- -ū-: -u/-ū + u-/ū-
- -ṝ-: -ṛ/-ṝ + ṛ-/ṝ-
- -e-: -a/-ā + i-/ī-
- -e ante Avagraha: -e + a-
- -o-: -a/-ā + u-/ū-
- -o ante Avagraha: -o
- -o ante consonantes sonoras -as
- -ai-: -a/-ā + e-/ai-
- -au-: -a/-ā + e-/ai-
- -y ante vocalem: -i/-ī
- -v ante vocalem: -u/-ū
- -r ante vocalem: -ṛ/-ṝ
- -ay ante vocalem: -e
- -av ante vocalem: -o
- -ar-: -a/-ā + ṛ-/ṝ-
- -ir ante vocalem vel consonantem sonoram: -is
- -īr ante vocalem vel consonantem sonoram: -īs
- -ur ante vocalem vel consonantem sonoram: -us
- -ūr ante vocalem vel consonantem sonoram: -ūs
- -er ante vocalem vel consonantem sonoram: -es
- -or ante vocalem vel consonantem sonoram: -os
- -air ante vocalem vel consonantem sonoram: -ais
- -aur ante vocalem vel consonantem sonoram: -aus
- -ñj-: -n + j-
- -ñś-: -n + ś
- -ñch-: -n + ch-
- -ṇḍ(h)-: -n + ḍ(h)-
- -śc-: -s + c-
- -ṣṭ-: -s + t-
- -st(h)-: -s + t(h)-
- Anusvara ante consonantem: -m
- -ṃśc-: -n + c-
- -ṃṣṭ-: -n + ṭ-
- -mst-: -n + t-
E) Versa Sanscritum vertite:
1. Dea irata erat.
देवी कुपिता । देव्या कुपितम्
2. Śūdrae in caelum pervenerunt.
शूद्रैः स्वर्ग आप्तः । स्वर्गो ऽष्टः ।
3. Agricolae iter egerunt.
कर्षकैर्मार्गो गतः । कर्षका मार्गं गताः ।
4. Per doctrinam Buddhicam homines liberati sunt.
धर्मेण जना मुक्ताः ।
5. Filius saltavit.
पुत्रेण नृत्तम् ।
6. Amuletum magistrum texit.
रक्षिकया गुरू रक्षितः ।
7. Brahmana nullam falsitatem dixit.
ब्राह्मणेनानृतं नोदितम् ।
8. Mulieres Śūdrae deam sacrificiis coluerunt.
शूद्राभिर्देवीष्टा ।
9. Buddha ad veritatem evigilavit = Buddha veritatem intellexit.
बुद्धेन सत्यं बुद्धम् । बुद्धः सत्यं बुद्धः ।
10. Videntes vedici Śrutim audierunt.
ऋषिभिः श्रुतिः श्रुता ।
11. Sacrificii sacerdotes Somam premere.
यजकैः सोमः सुतः ॥
Fig.: बाला जलं पिबति । बालया जलं पीयते ।
(Fons imaginis: Detalia)