Lektion 31
31.1. Classis septima praesentis (रुधादि = "रुध् etc.")
Educatio:
Ante consonantes finales radicis profundae, ita dictum est nasale infixum (-na- vel -n-) interponitur:
- in thema forti: -na-
- in themate debili: -n-
Pro coniunctione consonantium finalium radicis cum terminationibus consonantice incipientibus eadem valent regulae ac pro secunda classe praesentis.
Exempla:
युज् 7U "iungo, iugo"
| Parasmaipada | Ātmanepada | ||
|---|---|---|---|
| Indikativ | 3. sg. | युनक्ति yu-na-j + -ti | युङ्क्ते yu + n + j + te (vor Guttural im Wortinnern werden Nasale durch -ṅ- ersetzt) |
| 3. pl. | युञ्जन्ति yu + n + j-anti | युञ्जते yu + n + j-ate | |
| Optativ | 3. sg. | युञ्ज्यात् yu + n + j-yā-t | युञ्जीत yu + n + j-ī-ta |
| 3. pl. | युञ्ज्युर् yu + n + j-y-ur | युञ्जीरन् yu + n + j-ī-ran | |
| Partizip Präsens | युञ्जन्त्- yu + n + j-ant- fem.: युञ्जती yu + n + j-at-ī |
रुध् 7U "stoppāre, ad quietem perducere"
| Parasmaipada | Ātmanepada | ||
|---|---|---|---|
| Indikativ | 3. sg. | रुणद्धि ru + na + dh + ti | रुन्द्धे ru-n + dh + te |
| 3. pl. | रुन्धन्ति ru-n-dh-anti | रुन्धते ru-n-dh-ate | |
| Optativ | 3. sg. | रुन्ध्यात् ru-n-dh-yā-t | रुन्धीत ru-n-dh-ī-ta |
| 3. pl. | रुन्ध्युर् ru-n-dh-y-ur | रुन्धीरन् ru-n-dh-ī-ran | |
| Partizip Präsens | रुन्धन्त्- ru-n-dh-ant- fem.: रुन्धती ru-n-dh-at-ī |
Apud quaedam radices, -n- radicis praesentis debilis etiam in tempora extra praesens intravit, ita ut hae radices cum nasale infixato constituuntur.
Exemplum:
भञ्ज् 7P "frangere"
- Indicativus Praesens
- 3.sg.P. भनक्ति (bha-na + j + ti)
- 3.pl.P. भञ्जन्ति (bha + n + j-anti)
- Futurum: भङ्क्ष्यति (bha + n + j + sya + ti)
- Passivum: भज्यते (sive e radice antiqua भज् sive e *bhñj-ya-te)
- PPP: भग्न (fortasse e *bhñj + na)
31.2. Lexicon
युज् 7U युनक्ति : adligare, iungere, intendere, firmare; Ā quoque: intendere (= se exercere), coniungere cum, intendere (Locativo, सप्तमी)
Fut. योक्ष्यति
Pass. युज्यते
Caus. योजयति
PPP युक्त
Inf. योक्तुम्
ex quo:
युग n. → युग n.: Iugum, Par, Aetas Mundi (sunt quattuor aetates mundi:
- कृत
- त्रेता
- द्वापर
- कलि
Id कलियुग incepit circa annum 3102 a.C.n., anno belli महाभारत. De quo plura apud Basham, Wonder S. 323)
योग m.: "ligatura, intentio", labor, coniunctio, Yoga (vide ad hoc Basham, Mirabilia pag. 327ss.)
Fig.: योगः
Yogae depictio.
(Fons imaginis: Detalia)
रुध् 7U रुणद्धि : sistere, ad quietem reducere, retinere = includere, obtegere
Fut. रोत्स्यति
Pass. रुध्यते
Kaus. रोधयति
PPP रुद्ध
Inf. रोद्धुम्
छिद् 7U छिनत्ति : secare
Fut. छेत्स्यति
Pass. छिद्यते
Kaus. छेदयति
PPP छिन्न
Inf. छेत्तुम्
भञ्ज् 7P भनक्ति : (aliquid) frangere
Fut. भङ्क्ष्यति
Pass. भज्यते
PPP भग्न
अञ्ज् 7P अनक्ति : unguere, linire
Fut. अङ्क्ष्यति । अञ्जिष्यति
Pass. अज्यते
Kaus. अञ्जयति
PPP अक्त
Inf. अञ्जितुम् । अङ्क्तुम्
अञ्ज् + vi → अञ्ज् + वि 7Ā व्यङ्क्ते : linere se = se pingere, se distinguere
PPP व्यक्त : distinctus, expansus
ex eo:
व्यञ्जन n.: instrumentum distinctionis = unguentum, condimentum, signum, consonans (id quo significata distinguuntur)
Fig.: व्यञ्जनम्
Praeparatio ad saltum Kathakali, Kochi.
(Fons imaginis: Detalia)
**भिद् 7U भिनत्ति : findere
Fut. भेत्स्यति
Pass. भिद्यते
Caus. भेदयति
PPP भिन्न
Inf. भेत्तुम्
**भुज् 7U भुनक्ति : frui (e.g. cibum; "frui terra" = terram dominari)
Fut. भोक्ष्यति
Pass. भुज्यते
Caus. भोजयति
PPP bhukt → PPP भुक्त
Inf. भोक्तुम्
ex eo:
भोग m.: iucunditas, edere, voluptas, utilitas, tributum, vectigal
बन्ध् 9P बध्नाति (!): ligare, alligare
Fut. भन्त्स्यति
Pass. बध्यते
Kaus. बन्धयति
PPP बद्ध
Inf. बद्धुम्
ex quo:
बन्धन n.: ligare, vinculum
ज्ञा + प्र 9U प्रजानाति : cognoscere, intelligere
ex quo:
प्रज्ञा f.: sapientia, cognitio
Fig.: प्रज्ञापारमिता
Aus einem Prajñāpāramitā-Manuskript.
(Fons imaginis: Detalia)
भू + सम् 1P सम्भवति : oriri, existere
शरीर n.: corpus, corpus
31.3. Exercitium
A) Versa hos versus et solve composita:
प्रज्ञा दुःखसम्भवं रुन्ध्यादिति बुद्धिमानार्यबुद्धमार्गेण गच्छेत् ॥१॥
शस्त्राणि शरीरमेव छिन्दन्ति जीवस्तु न म्रियत इति भगवद्गीतायां भगवतोच्यते ॥२॥
Fig.: शस्त्राणि शरीरमेव छिन्दन्ति जीवस्तु न म्रियत इति भगवद्गीतायां भगवतोच्यते
Turmae 18. Equisitum (Exercitus Indicus) in motu durante Bellum Indo-Pakistaniense 1965.
(Fons imaginis: Detalia)
बुद्ध्या युक्तो दुःखान्मुच्यते तस्मान्मोक्षमिच्छन्नरो योगेन युञ्जीत ॥३॥
पुत्रो जातो बन्धनं जातमिति सुगतो मत्वा कुलबन्धनं भिनत्ति । ततो भग्नबन्धो मोक्षनयन्तीं प्रज्ञामाप्तुमर्हति ॥४॥
Fig.: राहुलो जातो बन्धनं जातम्
Rāhula, der Sohn Buddhas, Laos.
(Fons imaginis: Detalia)
समोहः स्वन्नानि च सुरूपाश्च भुङ्क्ते वीतमोहस्त्वन्नं च सम्पन्नरूपशरीरां च न लुभ्यति । स हि लोभं च क्रोधं च रुणद्धि प्रज्ञायां च युङ्क्ते ॥५॥
B) Formate ad sequentes radices classis septimae omnes personas tertias singularis et pluralis, P et Ā, Indicativi et Optativi Praesentis:
१. छिद्
२. भिद्
३. भुज्
४. अञ्ज् (solum P)
५. भञ्ज् (solum P)
lekt3101: Representatio yogae. [Fons imaginis: Flickr, 2008-12-25. CC BY]
lekt3102: Praeparatio ad saltum Kathakali, Kochi. [Fons imaginis: winchrisabi. Flickr, 2008-12-25. CC BY]
lekt3103: Ex uno manuscripto Prajñāpāramitae. [Fons imaginis: zeno.org. In publicum dominium]
lekt3105: Cisternae 18. Equisquadrariorum (Indicae Militiae) in motu durante bello Indo-Pakistanensi anno 1965. [Fons imaginis: Hari Singh Deora / Wikipedia. Dominium publicum]
lekt3104: Rāhula, filius Buddhas, Lausia. [Fontes imaginis: Sacca / Wikipedia. GNU FDL]