Lektion 7
In hac lection discitis:
- Verbum cum obiecto directo
- Casum accusativum nominum et pronomina
- Sandhi finalis -n
- Neutrum a-stematum
- Classes athematicas praesentis (exemplum quintae classis)
Sententia hebdomadis
धर्मो जयति नधर्मः
सत्यं जयति नानृतम् ।
क्षमा जयति न क्रोधो
देवो जयति नासुरः ॥
dharmo jayati nādharmaḥ
satyaṃ jayati nānṛtam |
kṣamā jayati na krodho
devo jayati nāsuraḥ ||
Ius vincit, non iniuria,
Veritas vincit, non mendacium,
Patientia vincit, non ira,
Deus vincit, non deus adversarius.
7.1. La proposicio verbalis cum obiecto directo
Schema:
(Agens = kartṛ m. = कर्तृ) – Objectum directum (karman n. = कर्मन्) – Verbum
z.B.
- rāmaḥ phalaṃ khādati = रामः फलं खादति : "Rāma isst (kaut) eine Frucht."
- brāhmaṇo devaṃ yajati = ब्राह्मणो देवं यजति : "Der Brahmane verehrt einen Gott mit einem Opfer (für jemand anderes)."
Steht das Verb im Parasmaipada oder Ātmanepada, so steht das direkte Objekt (karman n. = कर्मन्) im Allgemeinen im Akkusativ (Wenfall, dvitīyā f. = द्वितीया).
7.2. Accusativus (dvitīyā f. = द्वितीया = "casus secundus")
Finis accusativi singularis masculini et feminini post vocalem: -m
| Masculina ad | Accusativus Singularis |
|---|---|
| -a: deva | devam देवम् |
| -i: kavi | kavim कविम् |
| -u: guru | gurum गुरुम् |
| Feminina ad | Accusativus Singularis |
| -ā: devatā | devatām देवताम् |
| -i: śruti | śrutim श्रुतिम् |
| -ī: devī | devīm देवीम् |
| -u: dhenu | dhenum धेनुम् |
Accusativus Pluralis Masculinum radicum vocalium (exceptio: monosyllabicae radices vocales longae): productio vocalis finalis + -n
| Masculina ad | Accusativum Pluralis |
|---|---|
| -a: deva | devān देवान् |
| -i: kavi | kavīn कवीन् |
| -u: guru | gurūn गुरून् |
Accusativum Pluralis Femininum stemmatum vocalibus terminatis (exceptio: monosyllabica radicalia vocalibus longis terminata): productio vocalis finalis + -s
| Feminina auf | Akkusativ Plural |
|---|---|
| -ā: devatā | devatās देवतास् |
| -i: śruti | śrutīs श्रुतीस् |
| -ī: devī | devīs देवीस् |
| -u: dhenu | dhenūs धेनूस् |
7.2.1. Akkusativ Singular und Plural der Frage- und Pronomina demonstrativa
| Masculinum | Femininum | Neutrum | ||
|---|---|---|---|---|
| kim quis/quis | sg. | kam कम् | kām काम् | kim किम् |
| pl. | kān कान् | kās कास् | kāni कानि | |
| tad is/ea/id | sg. | tam तम् | tām ताम् | tad तद् |
| pl. | tān तान् | tās तास् | tāni तानि | |
| etad hic/hic | sg. | etam / enam एतम् / एनम् | etām / enām एताम् / एनाम् | etad / enad एतद् / एनद् |
| pl. | etān / enān एतान् / एनान् | etās / enās एतास् / एनास् | etāni / enāni एतानि / एनानि | |
| idam hic/hic | sg. | imam / enam इमम् / एनम् | imām / enām इमाम् / एनाम् | idam / enad इदम् / एनद् |
| pl. | imān / enān इमान् / एनान् | imās / enās इमास् / एनास् | imāni / enāni इमानि / एनानि | |
Formae enam (एनम्) etc. ad radicem enad (एनद्) pertinent, quae solum in aliquibus casibus formas format. Haec pro formis etad et idam adhibentur, cum eo, quod designatur, in praecedentibus iam memoratum est.
e.g. ayaṃ devaḥ, enaṃ yajante. = अयं देवः । एनं यजन्ते ॥ : "Ille deus est. Ei sacrificant."
7.2.2. usus casus accusativi (casus secundus, dvitīyā f. = द्वितीया = "desinens casus secundi")
Ablativus (dvitīyā f. = द्वितीया) significat:
- In sententia verbalis non-passiva: objectum directum (karman n. = कर्मन्) actionis per verbum expressae:
exempli gratia:- devaṃ yajati = देवं यजति : "Deum sacrificium offert."
- phalam āpnoti = फलमाप्नोति : "Fructum (e.g. actionis suae) consequitur."
- In verbis, quae motum, progressionem, ductionem vel similem aliquid ad aliquid exprimunt, accusativus finem motus significat:
exempli gratia:- narakaṃ gacchati = नरकं गच्छति : "Ad inferna vadit."
Uti alia accusativi adhibentur postea tractabuntur.
7.3. Sandhi von auslautendem -n
Auslautendes -n:
Si ante sonoros palatales et retroflexos sparśa et ante ś- per nasalem his sonis correspondentem substituitur:
- -n ante j-, jh-, ñ-, ś- » -ñ
- -n ante ḍ-, ḍh-, ṇ-, ṣ- » -ṇ
exempli gratia kṣatriyān + jayati » kṣatriyāñ jayati = क्षत्रियांञ्जयति : "Victor est Kṣatriyarum."
Initiale ś- deinde saepe per ch- substituitur:
gurūn + śṛṇoti » gurūñ chṛṇoti (praeter gurūñ śṛṇoti) = गुरूञ्छृणोति (गुरूञ्शृणोति) : "Audit doctores." "Oboedit doctoribus."
Si ante consonantem l- sequentem occurrit -l cum Anunāsika (l nasale, in scriptura ल् cum Anunāsika ँ), substituitur:
exempli gratia paśūn + labhate » पशूंल्लभते : "Animia frumenta accipit."Si ante consonantes palatales, retroflesas vel dentales sordidas initiales per Anusvāra + sonum fricantem his consonantibus correspondentem, mutatur:
- -n ante c-, ch- » -ṃś
- -n ante ṭ-, ṭh- » -ṃṣ
- -n ante t-, th- » -ṃs
exempli gratia: devān + ca » devāṃś ca = देवांश्च : "et dii (Acc.)"
devān + tu » devāṃs tu = देवांस्तु : "at dii (Acc.)"
Prae vocalem brevem (vide infra) praetermissa, -n finalis in ceteris casibus immutatum manet.
7.4. Neutrum (napuṃsaka n. = नपुंसक)
In neutris casibus formae nominativi (prathamā) et accusativi (dvitīyā) idem sunt.
7.4.1. Neutrum thematum in -a
- Desinens Nominativi / Accusativi Singularis: -m
exempli gratia phala n. = फल = "fructus": Nom. / Akk. sg. phalam = फलम् - Desinens Nominativi / Accusativi Pluralis: -āni
exempli gratia phala n. = फल: Nom. / Akk. pl. phalāni = फलानि
7.5. Athematische Präsensklassen
Quinta praesentis classis athematicum praesentis radicem constituit, id est, praesentis radix non sicut in thematicis praesentis classibus (prima, quarta, sexta, decima classe) per vocalem thematicam -a terminat.
Praesentia athematica gradum radicis habent, id est duae formae radicis praesentis existunt:
- fortis radix: gradu alto (rarum gradu longo)
- debilis radix: gradu basso
Radix valida stat:
- in Indicativo Singulari Parasmaipadae Praesentis (laṭ) et Imperfecti (laṅ)
- omnibus primis personis Imperativi (loṭ) Parasmaipadae et Ātmanepadae
- in tertia persona Singulari Imperativi (loṭ) Parasmaipadae
Ceterae formae habent radicem praesentis debilis.
7.5.1. Terminaciones primariae tertiae personae pluralis apud stames athematicos
In casibus praesentis athematicis, terminatio primaria tertiae personae pluralis haec est:
- Parasmaipada: -anti
- Ātmanepada: -ate
7.5.2. Quinta classis praesentis (svādi = स्वादि = "su et cetera")
- Stemmas fortis: (plerumque) radix gradus imi (ut supra dictum) + -no-
- Stemmas debilis: (plerumque) radix gradus imi (ut supra dictum) + -nu-
Ante terminos vocalicos, in radicibus vocaliter desinentibus -nu- per -nv- mutatur; in radicibus consonantaliter desinentibus, ante terminos vocalicos -nu- per -nuv- mutatur.
Exempla:
| Wurzel धातु | Starker Stamm | Schwacher Stamm | Vor Vokal (schwach) |
|---|---|---|---|
| āp 5 P आप् "erreichen" | āp-no (3.sg. āpnoti = आप्नोति) | āp-nu | āp-nuv (3.pl. āpnuvanti = आप्नुवन्ति) |
| aś 5 Ā अश् "erreichen" | — | aś-nu (3.sg. aśnute = अश्नुते) | aś-nuv (3.pl. aśnuvate = अश्नुवते) |
| su 5 U सु "auspressen" | su-no (3.sg. sunoti = सुनोति) | su-nu (3.sg. sunute = सुनुते) | su-nv (3.pl. sunvanti = सुन्वन्ति, 3.pl. sunvate = सुन्वते) |
| śru 5 P श्रु "hören" | śṛ-ṇo (3.sg. śṛṇoti = शृणोति) | śṛ-ṇu | śṛ-ṇv (3.pl. śṛṇvanti = शृण्वन्ति) |
7.6. Vocabularium
Haec verba discite:
- aś 5 Ā (aśnute) अश् अश्नुते : adipisci, pervenire, assequi
- āp 5 P (āpnoti) आप् आप्नोति : adipisci, assequi
- kup 4 P (kupyati) कुप् कुप्यति : irasci
- krudh 4 P (krudhyati) क्रुध् क्रुध्यति : irasci
- khād 1 P (khādati) खाद् खादति : mandere, edere
- śru 5 P (śṛṇoti !) श्रु शृणोति : audire (aliquid: accusativum, aliquem: genitivus vel accusativum; de: accusativum; ab aliquo: genitivus, ablativus, instrumentalis)
- su 5 U (sunoti) सु सुनोति : preme
- soma m. सोम : potus pressus, Soma; Luna (Ex qua planta Soma pressus sit, usque ad hodiernum diem controversum est).
Tab.: Anne haec fuit planta Soma vedica?: Fly Agaric: Amanita muscaria (L.) Lam.
(Fons imaginis: Detalia)
- phala n. फल : fructus (etiam in sensu metaphorico: fructus (karmicus) actus)
- nṛtya n. नृत्य : saltus
- svarga m. स्वर्ग : caelum
- naraka m. नरक : inferna (secundum opinionem Hinduisticam, universum formam ovicam habet (Brahmāṇḍa m.n. = ब्रह्माण्ड = "Ovum Brahmae"): supra terram sunt caeli sex cum felicitate crescente, infra terram sunt septem dicitur pātāla n. = पाताल, sedes nāga m. = नाग (serpentium) et aliarum rerum mythicarum, inter quas sunt septem inferna cum poenis crescentibus)
- aṅga n. अङ्ग : membrum corporis, pars; etiam = vedāṅga = वेदाङ्ग
- gam 1 P (gacchati) गम् गच्छति : ire (Ad secundam classem verborum indigenam pertinet, sed revera est formatio cum suffixo formationis radicis praesentis -ccha-: gam » gradus profundus (gm ») ga-ccha-ti)
7.7. Exercitium
A) In singulari et plurali objectum directum vel accusativum directionis ponite:
- brāhmaṇas ... sacrificat (deus, dea, Viṣṇus, Agnus, divinus)
ब्राह्मणस् ... यजति (देव, देवी, विष्णु, अग्नि, देवता)
Fig.: Viṣṇu = विष्णु, saec. VIII/IX.
(Fons imaginis: Details)
- gurus ... khādati (phala)
गुरुस् ... खादति (फल) - sādhus ... gacchati (svarga)
साधुस् ... गच्छति (स्वर्ग) - śūdrā ... gacchati (naraka)
शूद्रा ... गच्छति (नरक) - ... jayati (śūdra)
... जयति (शूद्र) - ... labhate (dhenu, paśu, phala)
... लभते (धेनु, पशु, फल)
B) Coniungas formas verborum pertinentes:
- sādhuḥ svargaṃ ... (āp, gam, aś)
साधुः स्वर्गम् ... (आप्, गम्, अश्) - brāhmaṇaḥ somam ... (su) (2 Formen)
ब्राह्मणः सोमम् ... (सु) - sādhur gurum ... (śru)
साधुर्गुरुम् ... (श्रु) - devī ... (kup, krudh)
देवी ... (कुप्, क्रुध्)
C) In sententiis exercitiis B) agens, obiectum et verbum in plurali ponite.
D) In Ātmanepada vertonen:
- audiunt.
सुन्वन्ति । - ducunt.
नयन्ति । - audit.
सुनोति । - sacrificat.
यजति ।
Fig.: yajati = यजति — Sacrificium Vedicum = yajña m. = यज्ञ
(Fons imaginis: Detalia)
E) Formate accusativum (dvitīyā) sing. et pl. ad omnes nominativos hactenus didactos.
F) Translate:
- narakāṃś ca svargāṃś ca gacchanti.
नरकांश्च स्वर्गांश्च गच्छन्ति । - gurūṃs tu śṛṇvanti.
गुरूूंस्तु शृण्वन्ति । - Śūdrae caelum adipiscuntur.
- Kṣatriyae deas sacrificiis tanquam sacrificiorum domini colunt.
- Vaiśyae mulieres deos sacrificiis colunt.
- DOMINUS irascitur.
- śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chando jyotiṣam aṅgāni.
शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमङ्गानि । - Cui deo iste Brahman sacrificat?
Fig.: Cui deo hic sacrificatur? Responsio: Gaṇeśa (Gaṇapati) = गणेश (गणपति). Gaṇapatihoma (yajña).
(Fons imaginis: Detalia)
- Quid hic sanctus vir masticat?
- Quid hi (hic) premunt?
- Is est magister. Ad eum auditur (= audiunt).