Lektion 4
In hac lection discitis:
- Pronomina interrogativa et demonstrativa in casu nominativo
- Sandhi vocis finalis -m
- Sandhi vocis finalis -e
- Sandhi vocis finalis -d
- Formulae interrogativae simplices
4.1. Quaestiones supplementariae simplices (quaestiones verborum) et responsiones
4.1.1. Pronomina interrogativa et demonstrativa
4.1.1.1. Quaestiva pronomina (praśnārthakasarvanāma n. = प्रश्नार्थकसर्वनामन्)
| Nominativus singularis | Nominativus pluralis | |
|---|---|---|
| Neutrum | kim = किम् | kāni = कानि |
| Masculinum | kas = कस् | ke = के |
| Femininum | kā = का | kās = कास् |
4.1.1.2. Pronomina demonstrativa (nidarśakasarvanāmāni n. = निदर्शकसर्वनामानि)
| Gentes | |||
|---|---|---|---|
| tad = तद् "er, sie, es; der, die, das" (Erwähnte) | etad = एतद् "dieser, diese, dieses" (dem Sprechenden sehr Nahe) | idam = इदम् "dieser, diese, dieses" (Nahe) | |
| Nominativus singularis | |||
| Neutrum | tad = तद् | etad = एतद् | idam = इदम् |
| Masculinum | sa, so saḥ = स सो सः | eṣa, eṣo, eṣaḥ = एष एषो एषः | ayam = अयम् |
| Femininum | sā = सा | eṣā = एषा | iyam = इयम् |
| Nominativus pluralis | |||
| Neutrum | tāni = तानि | etāni = एतानि | imāni = इमानि |
| Masculinum | te = ते | ete = एते | ime = इमे |
| Femininum | tās = तास् | etās = एतास् | imās इमास् |
De Nom. sg. masc.:
- sa, eṣa (स एष) stat ante omnes sonos praeter breve -a
- so, eṣo (सो एषो) stat ante -a, quod Avagraha eliditur (cadit)
- saḥ, eṣaḥ (सः एषः) stat solum in pausa (fine sententiae, fine versus)
Ut cum his pronomine (sarvanāman n.) sententias formare possimus, notitia sequentium regulārum Sandhi necesse est:
4.1.2. Sandhi von auslautendem -m
Finalis -m ante consonantes per Anusvāra (-ṃ) mutatur. In fine sententiae vel versus, ac ante vocales, -m manet.
4.1.3. Sandhi finalis -e
ante a- manens -e immutatum manet: a- initialis cum Avagraha eliditur:
exempli gratia ete + agnayas » ete 'gnayaḥ = एते ऽग्नयः "haec ignes"Coram aliis vocalibus quam brevi a- saepe -e per -a cum hiato substituitur. Etiam substitutio per -ay occurrit:
exempli gratia ime + īśvarās » ima īśvarāḥ = इम ईश्वराः (rarius: imay īśvarāh = इमयीश्वराः) "DHI DOMINI"
4.1.4. Sandhi vocis finalis -d
Auslautendes -d wird in Pausa sowie vor stimmlosen Gutturalen (k, kh) und Labialen (p, ph) durch -t ersetzt.
Prae aliis consonantibus substitutio postea tractabitur. Evita interim tales sonorum concursus!
4.1.5. Formulae interrogativae
Hisce pronomibus formantur, exempli gratia, haec interrogationum formulae:
| Singularis | Neutrum | tat kim? /kiṃ tat? तत्किम्, किं तत् etat kim? /kim etat? एतत्किम्, किमेतत् idaṃ kim? / kim idam इदं किम्, किमिदम् | "Quid est hoc?" |
| Masculinum | sa kaḥ? / kaḥ saḥ? स कः, कः सः eṣa kaḥ? / ka eṣaḥ एष कः, क एषः ayaṃ kaḥ? / ko 'yam? अयं कः, को ऽयम् | "Quis est hic?" "Quid est?" | |
| Femininum | sā kā? / kā sā? सा का, का सा eṣā kā? / kaiṣā? (= kā + eṣā) एषा का, कैषा iyaṃ kā? / keyam? (= kā + iyam) इयं का, केयम् | "Quae est haec?" "Quae est?" | |
| Pluralis | Neutrum | tāni kāni? / kāni tāni? तानि कानि, कानि तानि etāni kāni? / kāny etāni? एतानि कानि, कान्येतानि imāni kāni? / kānīmāni? (= kāni + imāni) इमानि कानि, कानीमानि | |
| Masculinum | te ke? / ke te? ते के, के ते ete ke? / ka ete? एते के, क एते ime ke? / ka ime? इमे के, क इमे | ||
| Femininum | tāḥ kāḥ? / kās tāḥ? ताः काः, कास्ताः etāḥ kāḥ? / kā etāḥ? एताः काः, का एताः imāḥ kāḥ? / kā imāḥ? इमाः काः, का इमाः |
Exemplum alterius quaestionis:
viṣṇuḥ kaḥ? = विष्णुः कः Responsio: viṣṇur īśvaraḥ = विष्णुरीश्वरः. (Hic in propositione nominali subjectum, exempli gratia, ad initium poni potest, ut nexus ad quaestionem evidens fiat.)
ANIMADVERSIO: Responsiones, quas cum vestris adhuc Sanscriticis notitiis ad huiusmodi quaestiones dare potestis, sane nondum omnibus ex partibus idiomaticum bonum Sanscritum repraesentant.
4.2. Exercitium
A) Oraliter quaestiones formate secundum schemata viṣṇuḥ kaḥ (विष्णुः कः) et ad quaestiones Sanscritice respondete:
śruti, śiva, brāhmaṇa, dvija (Plural), indrāṇī, dhenu, tulādhara, kālidāsa
= श्रुति, शिव, ब्राह्मण, द्विज (बहुवचनम्), इन्द्राणी, धेनु, तुलाधर, कालिदास
B) Quaestiones formate ad hanc lectionem secundum exemplum etat kim (एतत्किम्) et responsa date cum vocabulis indicatis et pronominibus demonstrativis, e.g., eṣa bālaḥ (एष बालः):
(Fons imaginis: De rebus)