Lektion 19

19.1. Der Relativsatz

Schema:

Relativum -- Relativa clausula, quae nomen continet, ad quam relatio fit -- (Pronomen demonstrativum) -- Principalis clausula

Propositio relativa etiam post propositionem principalem stare potest, sed in eam inserti non potest.

Nomen relativum et nomen referens, quod, contra Germanicam linguam, in propositione relativa stat, in casu stat, quem propositione relativa syntactice requirit. Nomen demonstrativum in casu stat, quem propositione principali syntactice requirit.

Exempla:

Nota: In relativis universalibus saepe optativus pro indicativo adhibetur. Itaque multa exempla nostra potius in optativo starent.

1. Agens (कर्तृ) orationis per orationem relativam magis determinatur:

यो नरः पुण्यं करोति स स्वर्गं गच्छति = यो नरः पुण्यं करोति तेन स्वर्गं गम्यते = येन नरेण पुण्यम् क्रियते तेन स्वर्गं गम्यते etc. = "Vir, qui meritum facit, in caelum venit."

2. Objectum directum (कर्म) propositionis principalis per propositionem relativam determinatur:

यो ब्राह्मणो देवान्यजते तं देवा रक्षन्ति = "Dei protectum faciunt Brahmanum, qui eis oblationis dominus immolat."

3. Determinatio magis nominis propositionis principalis in propositione relativa stat:

ये नराः पापं कुर्वन्ति तेषां पुत्रा धनं न लभन्ते = "filii hominum malum facientium non adipiscuntur divitias."

4. Pronomen relativum et nomen relatum in genitivo (षष्ठी) stant:

यस्य नरस्य पुत्राः पापं कुर्वन्ति स न सुखवान् = "Non est felix vir, cui filii mala faciunt."

5. Pronomen relativum et relatum in Instrumentali (तृतीया) stant:

येन शत्रुणा ग्रामो जितस्तं द्विषन्ति = "Hostem, qui vicum suum vicit / cepit, oderunt."

6. Pronomen relativum et relatum in accusativo (द्वितीया):

यं नरं देवी रक्षति स सुखमाप्नोति = "Vir, quem dea tuetur, felicitatem assequitur."

19.2. Pronomen relativum = व्यपेक्षकसर्वनाम n.

यद् "qui, quae, quod" declinatur ut तद्, sed cum sandhi regulari.

		Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसक	Femininum स्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	yas यस्	yad यद्	yā या
	2. Akkusativ द्वितीया	yam यम्	yad यद्	yām याम्
	3. Instrumentalis तृतीया	yena येन	yena येन	yayā यया
	6. Genetiv षष्ठी	yasya यस्य	yasya यस्य	yasyās यस्यास्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	ye ये	yāni यानि	yās यास्
	2. Akkusativ द्वितीया	yān यान्	yāni यानि	yās यास्
	3. Instrumentalis तृतीया	yais यैस्	yais यैस्	yābhis याभिस्
	6. Genetiv षष्ठी	yeṣām येषाम्	yeṣām येषाम्	yāsām यासाम्

Ut prior pars compositionis, radix apparet यद् (sandhi habito).

19.3. Vocabularium

अर्थ m.: Finis, scopum, significatio (verbi), divitiae, possessio, facultas. अर्थम् (Acc.), अर्थेन (Instr.) cum Gen. vel ut pars posterior Tatpurusa: propter ..., ut.

अर्थ est unus e tribus finibus vitae (पुरुषार्थ), sicut in litteris saecularibus et religiosis describuntur:

धर्म m.: Meriti acquisitio per agendum quod iustum est, vel saltem vitandae malitiae, quae ex non observatione Dharmae sequi posset**

अर्थ m.: agere ratione finali, adipisci divitias

काम m.: Voluptas, praesertim etiam in re sexuali

Tab.: कामः
Illustratio ad कामसूत्र
(Fons imaginis: Detalia)

स्था 1 P तिष्ठति Pass. स्थीयते PPP. स्थित : stare, manere, persistere, esse. (Traditione ad primam classem praesentis numeratur, quamvis sit classis thematicae praesentis reduplicatae, ut पा 1 पिबति)

स्था + उप 1 U उपतिष्ठति : adstare, se in reverenti posture ante aliquem constituere

स्था + प्र 1 Ā प्रतिष्ठते : abire, discedere

a स्था :

स्थान n.: locus, (rectus) locus, situs

स्थिति f.: Morae, constantia, perseverantia

गर्भ m.: Uterus, sinu, interius, fetus. In fine Bahuvrīhi saepe: "interius", e.g.

धनगर्भ 3: "cuius interius pecunia est = in quo pecunia continetur"

गर्भगृह n.: sacrarium interius templi Hinduistici, quod imaginem deorum praecipuam templi continet (de structura templorum Hinduisticorum vide: Volwahsen, A.: India: Aedificationes Hinduorum, Buddhistarum et Iainarum. -- Monachium, 1968)

Tab.: गर्भगृहम्
Badami (ಬದಾಮಿ)
(Fons imaginis: Detalia)

वारिद m.: vas aquae = nubes pluviae

Fig.: वारिदः
Goa (गोंय)
(Fons imaginis: Detalia)

वा 2 P वाति Pass. वायते PPP. वान / वात : spirare

ex eo:

वात m.: Ventus

वह् 1 U वहति Pass. उह्यते PPP ऊढ : ducere, vehere (trans.)

छत्त्र n.: umbra solis, umbraculum

Fig.: छत्त्रम्
"Onappottan (ഓണപ്പൊട്ടന്‍), in traditional costume is a custom in sourthern parts of Kerala. Onappottan visists houses during the onam and gives blessings. Off late onappottan has become a rare sight, confined to villages."
(Fons imaginis: Detalia)

पण्डित m.: doctus, sapiens ; 3: prudens, peritus (in)

Fig.: पण्डितः जवाहरलाल नेहरू
१९५९
(Fons imaginis: Detalia)

सेव् 1 Ā सेवते Pass. सेव्यते PPP सेवित : habitare apud, inhabitare (Acc., Loc.) ; visitare, adire (Acc.) ; servire, curare, colere ; exercere, uti ; adesse, coire

नि Praeverbium: deorsum, introrsum

सेव् + नि 1 Ā निषेवते : habitare, incolere, visitare

अमुत्र : illic, in altera vita

इह : hic, in hoc mundo

विद् 6 U विन्दति Pass. विद्यते PPP विन्न / वित्त : invenire

भार्या f.: ad tuendam = uxor

प्रिय 3: amicus, iucundus

मित्र n. (!): Amicus

बान्धव m.: cognatus

हि : etenim, scilicet (numquam in initio orationis ponere licet)

19.4. Exercitium

Versa in Sanscritum:

1. Mulier Vaiśya, cuius filius mortuus est, plorat.

2. Rāma deae, quae eum custodit, sacrificat.

3. Poeta laudat Kṣatriyam, cuius divitias concupiscit.

4. Ignis domum viri, qui Agni non colit cum sacrificio, comburit.

5. Vir tigris similis Kṣatriya milites interficit, quos Rāma vicit (passivum).

19.5. सुभाषितानि

Traducite:

येन येन च वातेन
वारिदो वारि मुञ्चति ।
तेन तेन च वातेन
छत्रं वहति पण्डितः ॥१॥

Explicatio: वारि Nom., Akk. sg. ad वारि n.: aqua

यो धर्ममर्थं कामं च
यथाकालं निषेवते ।
धर्मार्थकामसंयोगं
सो ऽमुत्रेह च विन्दति ॥२॥

Explicatio: यथाकालम् Avyayībhāva-compositum: ad tempus rectum; semper, quando tempus rectum praesent est.

सा भार्या या प्रियं ब्रूते
स पुत्रो यस्तु जीवति ।
स जीवति गुणो यस्य
धर्मो यस्य स जीवति ॥३॥

यस्यार्थास्तस्य मित्राणि
यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः ।
यस्यार्थाः स पुमांल्लोके
यस्यार्थाः स हि पण्डितः ॥४॥

Explicatio: पुमान् Nominativus singularis ad पुंस् "vir" ; लोके Locativus singularis ad लोक m.: in ...

lekt1809: Illustratio ad कामसूत्र [Imago auctoritas: Wikipedia, Dominium publicum]

lekt1901: Badami (ಬದಾಮಿ) [Fontes imaginis: Sudarshan Bhat Khandige / Wikipedia, Dominium publicum]

lekt1902: Goa (गोंय) [Imago auctoris: pichenettes. -- http://www.flickr.com/photos/_pichenettes_/1257016116/. -- Accessus die 2008-12-08. -- Licentia Creative Commons (Attributio, usus non-commercialis, nulla operis mutatio)]

lekt1903: १९५९ [Imago fontis: Wikipedia, Dominium publicum]

lekt1904: "Onappottan (ഓണപ്പൊട്ടന്‍), indumento traditionale, est consuetudo in partibus meridionalibus Keralae. Onappottan domos visitat durante onam et benedictiones praebet. Nuper onappottan visum rarum factum est, in vicis confinium." [Fontes imaginis: Capitaneus Nidish. -- http://www.flickr.com/photos/captain_nidish/280389572/. -- Accessus die 2008-12-08. -- Licentia Creative Commons (Attributio)]