Lectio 13

13.1. PPP in -na-

Pro distributione participiorum perfecti passivi (PPP) in -ta- vel -na- regulae certae constituere non possunt. Sed:

Fere omnes radices in -d PPP in -na- formant. In hoc casu, -d-n- per -n-n- substituitur, quod alioquin in sandhi verbi non fit, sed imitatio est sandhi orationis.

Exemplum:
pad 4 Ā PPP: panna 3 = पन्न

13.2. De usu ulteriore PPP

1. PPP ad verba significandi "cogitare", "optare", "scire", "nosse", "colere" necnon ad alia quaedam verba, quae in Dhātupāṭha (indice radicum Pāṇini) per ñi notantur, non solum tempus praeteritum significat, sed etiam in sensu praesenti adhiberi potest:
e.g.

इष्ट "optatus" (id est, non solum in praeterito optatus, sed etiam in praesenti)
त्वरित "festinans, celeriter" (PPP ad tvar 1 Ā "festinare"; Dhātupāṭha: ñitvárā)

2. PPP ut adiectivum attributive adhiberi potest:
e.g.

इष्टं फलम् "fructus optatus (e.g. actionum)"

Si in hoc casu अपि post PPP stat, habet अपि significationem "quamvis":
e.g.

इष्टमपि फलं न लभते = "Quamvis fructum optet, tamen eum non accipit."

3. Neutrum singulare PPP cuiuslibet verbi etiam ut abstractum verbale adhiberi potest:
e.g.

गत n.: "ambulare, gressus"
नृत्त n.: "saltare, saltus"

13.3. Determinationes attributivae nominum (ordo verborum)

Adiectiva (appositiones) in prosa ante verbum, quod magis determinant, in ordine naturali ponuntur. Adiectiva cum nomine numero, casu et genere concordant:

Exemplum:

साधुरिष्टं फलं पश्यति = "Sanctus fructum desideratum (operum suorum) videt."

13.4. Formatio adiectivorum in -mant et -vant (taddhita)

Per suffixa taddhita -mant vel -vant adiectiva possessiva a nominibus formantur. Significatio eorum est: "id quod nomine subiecto designatur habens".

vant ad nomina, quorum ultima vel penultima littera a, ā aut m est, necnon ad nomina quae consonante clauduntur; ad alia nomina plerumque -mant apponitur.

Exempli gratia:

पशुमन्त् "pecuniam habens"

गुणवन्त् "bonas qualitates / virtutem habens"

13.5. Gradatio radicalis nominum

Stemma in -mant vel -vant ad nomina cum gradatione radicali pertinent.

In nominibus cum gradatione radicali inter casus fortes et infirmos distinguitur. In casibus fortibus suffixum stemmatis — in nominibus radicalibus pars radicalis — gradum altum vel productum habet, in casibus infirmis gradum bassum.

Casus fortes sunt:

	Singularis एकवचन	Dualis द्विवचन	Pluralis बहुवचन
Apud Masculina et Feminina पुंस्, स्त्री	Nominativus प्रथमा Accusativus द्वितीया Vocativus सम्बोधनप्रथमा	Nominativus प्रथमा Accusativus द्वितीया Vocativus सम्बोधनप्रथमा	Nominativus प्रथमा Vocativus सम्बोधनप्रथमा
Apud Neutra नपुंसक	—	—	Nominativus प्रथमा Accusativus द्वितीया Vocativus सम्बोधनप्रथमा

1. Numerus consonantium finalium in verbo: Si duo pluresve consonantes verbum claudere deberent, tantum prima consonans manet, caeterae cadunt. Connexio -r- + consonans permittitur.

2. Sine voce articulatio clausa ante articulatio clausam sonantem (non nasalem) per articulatio clausam sonantem sibi correspondentem mutatur:

Exemplaria:

-t + bh- » -d-bh- ⟪द्भ्⟫

-k + bh- » -g-bh- ग्भ्

-c + bh- » -g-bh- ग्भ्

-c + dh- » -g-dh- ग्ध्

13.7. Casus finales stemmatum consonantium

In radicibus consonantibus terminantibus:

• finis accusativi (dvitīyā) pluralis masculini et feminini est -as.
• in radicibus regulariter formatis, neutrum in nominativo (prathamā) et accusativo (dvitīyā) singulari sine fine est.
• in radicibus regulariter formatis, neutrum in nominativo et accusativo plurali finem -i habet.

13.8. Declinatio stemmatium in -mant et -vant

• radix valida: nomen + -mant- / -vant-
• radix infirma: nomen + -mat- / -vat- (ex: *-mnt- / *-vnt-)

		Maskulinum		Neutrum
Singular एकवचन	Nominativ प्रथमा	paśu-mān पशुमान्	guṇa-vān गुणवान्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Akkusativ द्वितीया	paśu-mant-am पशुमन्तम्	guṇa-vant-am गुणवन्तम्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Instrumentalis तृतीया	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता
Plural बहुवचन	Nominativ प्रथमा	paśu-mant-as पशुमन्तस्	guṇa-vant-as गुणवन्तस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Akkusativ द्वितीया	paśu-mat-as पशुमतस्	guṇa-vat-as गुणवतस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Instrumentalis तृतीया	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्

Femininum:

Stamma feminini in -mant- et -vant- terminatur per -mat-ī vel -vat-ī. Declinatio similis est ut in devī, id est nulla gradatio radicalis occurrit.

Exemplum:

• paśumatī, guṇavatī पशुमती गुणवती

13.9. Glossarium verborum

Haec verba discite:

eva एव : verbum praecedens emphaticum reddit
asura m. असुर : daemon

ASURA. 'Spiritualis, divinus.'
>
In antiquissimis Ṛgvedae partibus hoc nomen pro supremo spiritu adhibetur, idemque est ac Ahura apud Zoroastrianos. In sensu 'dei' ad plures principes deos applicatum est, ut Indra, Agni et Varuṇa. Postea omnino contrarium sensum adeptum est, daemonem vel hostem deorum significans, ut nunc fit.
>
Hoc vocabulo in posterioribus Ṛgvedae partibus, praesertim in libro ultimo, etiam in Atharvaveda invenitur. Brāhmaṇae eundem sensum ei adtribuunt, multasque pugnas inter Asuras et deos narrat. Secundum Taittirīya Brāhmaṇa, spiritus (asu) Prajāpatis animatus est, et "illo spiritu me Asuras creavi." In alia parte eiusdem operis dicitur Prajāpatem "concipere. Asuras ex abdomine suo creavit." Śatapatha Brāhmaṇa priori sententiae consentit, et statuit "Asuras ex inferiore spiritu suo creavit." Taittirīya Āraṇyaka repraesentat Prajāpatem deos, homines, patres, Gandharvas et Apsarases ex aqua creavisse, Asuras vero, Rakṣasas et piśācas ex guttis quae effusae sunt ortos esse. Manu affirmat eos a Prajāpatibus creatos fuisse.
>
Secundum Viṣṇu Purāṇa, ex inguinibus Brahmae (prajāpatis) procreati sunt. Narratio Vāyu Purāṇae haec est: "Asurae primo ut filii ex inguine eius (Prajāpatis) procreati sunt. Asu a Brāhmaṇis spiritum significare declaratur. Ex eo hi homines procreati sunt; ideo Asurae vocantur." Nomen diu ut nomen generale hostium deorum adhibitum est, Daityas et Danavas ceterosque Kaśyapae progenies includens, sed Rakṣasas a Pulastyā descendentes non includens.
>
In hoc sensu alia derivatio inventa est: fons non iam asu, 'spiritus,' sed initiale a ut prefixum negativum accipitur, et asura significat 'non deus;' unde, secundum quosdam, verbum sura ortum est, communiter pro 'deo' adhibitum."
>
[Fons: Dowson, John (1820–1881): A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. -- London, Trübner, 1879. -- s.v. ]

Tab.: महिषासुरः
(Fons imaginis: Detalia)

• guṇa m. गुण : filum, chorda; qualitas, bona qualitas
• pad 4 Ā (padyate), Pass.: padyate, PPP panna पद् पद्यते पद्यते पन्न : ire, incidere in
• as 2 P (asti) अस् अस्ति : esse, praesens esse
• as 4 P (asyati), Pass.: asyate, PPP asta अस् अस्यति अस्यते अस्त : iacere, (proicere)
• i 2 P (eti), Pass.: īyate, PPP ita इ एति ईयते इत : ire
• pā 2 P (pāti), Pass. pāyate, PPP pāta पा पाति पायते पात : custodire, protegere

pā 1 P (pibati), Pass. pīyate, PPP pīta पा पिबति पीयते पीत : bibere (traditione ad primam classem relatum)

• dviṣ 2 U (dveṣṭi), Pass. dviṣyate, PPP dviṣṭa द्विष् द्वेष्टि द्विष्यते द्विष्ट : odire, invidere
• ad 2 P (atti), Pass. adyate, PPP anna अद् अत्ति अद्यते अन्न : edere, consumere
• anna n. अन्न : cibus (ex PPP: *ad-na: quod comestum est)

Fig.: अन्नम्
(Fons imaginis: Detalia)

pad 4 Ā:

versus 4 Ā:

pada n. पद : gradus, locus, sedes

pāda m. पाद : pes, pars, versus

Fig.: चत्वारः पादाः : गजः
(Fons imaginis: Detalia)

dviṣ 2 U:

dveṣa द्वेष : Odium

13.10. Exercitium

A) Translate and convert into active present tense sentences:

१. अग्निना गृहं दग्धम् ।
२. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् ।
३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।

Fig.: अत्र गौतमो बुद्धो बोध्या मुक्तः
(Imago fons: Detalia)

४. शूद्रा मूढाः । (duo modi)
५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः । ६. रामेण पुण्यं कृतम् । ७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् । ८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् । ९. साधुनाधर्मो न कृतम् । १०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः । ११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥

B) Traducite et in passiva praeteriti temporis verba convertite:

१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते । २. योद्धा न मुञ्चति । ३. साधवो देवान्स्मरन्ति । ४. पुण्यवान्पुत्रो देवान् यजते । ५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति । ६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति । ७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति । ८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं पृच्छन्ति । ९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति । १०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति । ११. कयर्ग्वेदं शृण्वन्ति । १२. किमीश्वरः सृजति । १३. साधुः कृतं पापं सहते । १४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते । १५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति । १६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥

13.11. Exercitatio recapitulativa

A) Sequentes sententias traducite:

१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति । २. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति । ३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते । ४. देवो लोकान्सृजति । ५. बाला जलं पिबति । ६. कवयो धनं लुभ्यन्ति । ७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति । ८. गुणवान् द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते । ९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति । १०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति । ११. बुद्धिमन्तः सत्येन मोक्षं लभन्ते । १२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते । १३. कां देवतामृषिः पश्यति । १४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।

B) Ponite sententias Exercitationis A) in passivum.

C) Formate ex sententiis Exercitationis A) constructionem PPP.

Fig.: सत्यमेव जयते
(Fons imaginis: Singula)

D) Ex quibus coniunctionibus sonorum sequentes formae Sandhi ortae esse possunt? Indicate omnes possibilitates:

1. -a ante vocalem (praeter a-)
2. -ā-
3. -ā ante vocalem
4. -ā ante consonantes sonoras
5. -ī-
6. -ū-
7. -ṝ-
8. -e-
9. -e ante Avagraha
10. -o-
11. -o ante Avagraha
12. -o ante consonantes sonoras
13. -ai-
14. -au-
15. -y ante vocalem
16. -v ante vocalem
17. -r ante vocalem
18. -ay ante vocalem
19. -av ante vocalem
20. -ar-
21. -ir ante vocalem aut consonantem sonoram
22. -īr ante vocalem aut consonantem sonoram
23. -ur ante vocalem aut consonantem sonoram
24. -ūr ante vocalem aut consonantem sonoram
25. -er ante vocalem aut consonantem sonoram
26. -or ante vocalem aut consonantem sonoram
27. -air ante vocalem aut consonantem sonoram
28. -aur ante vocalem aut consonantem sonoram
29. -ñj-
30. -ñś-
31. -ñch-
32. -ṇḍ(h)-
33. -śc-
34. -ṣṭ-
35. -st(h)-
36. Anusvāra ante consonantem
37. -ṃśc-
38. -ṃṣṭ-
39. -mst-

E) Convertite in linguam Sanskritam:

1. Dea irata erat.
2. Śūdrae in caelum pervenerunt.
3. Agricolae viam ierunt.
4. Per doctrinam Buddhae homines liberati sunt.
5. Filius saltavit.
6. Amuletum magistrum protexit.
7. Brahmana falsum non dixit.
8. Mulieres Śūdrae deam sacrificiis veneratae sunt.
9. Buddha ad veritatem experrectus est = Buddha veritatem cognovit.
10. Sapientes Vedici Śrutim audierunt.
11. Sacerdotes sacrificiorum Somam expresserunt.