Lektion 13
13.1. PPP auf -na-
De distributione PPPs in -ta- sive -na- regulae certae constituere non possunt. Sed:
Fere omnes radices in -d desinent, PPP in -na- formant. Hoc loco -d-n- per -n-n- substituitur, quod alioqui in sandhi verbi non fit, sed imitatio est sandhi sententiae.
Exemplum:
pad 4 Ā PPP: panna 3 = पन्न
13.2. De usu PPPeri
इष्ट "optatum" (id est non solum in praeterito optatum, sed etiam in praesenti)
⟪त्वरित⟫ "festinans, festinus" (PPP ad verbum tvar 1 Ā "festinare"; Dhātupāṭha: ñitvárā)
2. PPP ut adiectivum attributum adhiberi potest:
exempli gratia:
⟪इष्टं⟫ ⟪फलम्⟫ "fructus desideratus (exempli gratia actionum)"
Si in hoc casu अपि post PPP stat, habet अपि significationem "etsi":
exempli gratia:
⟪इष्टमपि⟫ ⟪फलं⟫ ⟪न⟫ ⟪लभते⟫ = "Quamvis fructum cupiat, tamen eum non accipit."
गत n.: "ambulare, motus"
⟪नृत्त⟫ n.: "saltare, saltus"
13.3. Determinationes attributivae nominum (ordo verborum)
Attribute (appositiones) in prosa ordinem verborum consuetum ante verbum, quod magis determinat, tenent. Adiectiva attributa cum nomine numero, casu et genere concordant:
Exemplum:
साधुरिष्टं फलं पश्यति = "Sanctus fructum optatum (suae operationis) videt."
13.4. Formatio adiectivorum in -mant et -vant (taddhita)
Mediantibus suffixis taddhita -mant sive -vant adiectiva possessiva ex nominibus formantur. Eorum significatio est: "habens id quod nomine subiecto designatur".
-vant tritt an Nomina, deren letzter oder vorletzter Laut ein a, ā oder m ist, sowie an Nomina, die auf einen Verschlusslaut auslauten; an andere Nomina tritt meistens -mant.
Exempla:
पशुमन्त् "pecuens"
गुणवन्त् "bonas qualitates / virtutem habens"
13.5. Gradatio thematum nominum
Tribus in -mant sive -vant desinentes ad nomina radicalia cum gradatione radicali pertinent.
In nominibus radicalibus, quae gradum radicis ostendunt, inter casus fortes et infirmos distinguitur. In casibus fortibus, suffixum radicem formans — in nominibus radicalibus pars radicalis — gradum altum seu productum habet; in casibus infirmis, gradum humilem.
Casus fortes sunt:
| Singular एकवचन | Dual द्विवचन | Plural बहुवचन | |
|---|---|---|---|
| Bei Maskulina und Feminina पुंस्, स्त्री | Nominativ प्रथमा Akkusativ द्वितीया Vokativ सम्बोधनप्रथमा | Nominativ प्रथमा Akkusativ द्वितीया Vokativ सम्बोधनप्रथमा | Nominativ प्रथमा Vokativ सम्बोधनप्रथमा |
| Bei Neutra नपुंसक | — | — | Nominativ प्रथमा Akkusativ द्वितीया Vokativ सम्बोधनप्रथमा |
Ceterī casūs infirmī sunt.
Cum parte anteriori compositi, nomen cum gradatione radicis in gradu debili (in nominibus tribus radicibus praeditis in dicto medio).
13.6. Zum Wortsandhi
Ad intellegendum formas singulares declinationis nominum in -mant et -vant sequentes leges sandhi vocis necessariae sunt:
Numerus consonantium finalium in verbo: Si duo pluresve consonantes verbum claudere deberent, tantum prima consonans manet, caeterae cadunt. Connexio -r- + consonans permittitur.
Sine voce articulatio clausa ante articulatio clausam sonantem (non nasalem) per articulatio clausam sonantem sibi correspondentem mutatur:
Exemplaria:
-t + bh- » -d-bh- ⟪द्भ्⟫
-k + bh- » -g-bh- ग्भ्
-c + bh- » -g-bh- ग्भ्
-c + dh- » -g-dh- ग्ध्
13.7. Kasusendungen konsonantischer Stämme
In radicibus consonantibus terminantibus:
- finis accusativi (dvitīyā) pluralis masculini et feminini est -as.
- in radicibus regulariter formatis, neutrum in nominativo (prathamā) et accusativo (dvitīyā) singulari sine fine est.
- in radicibus regulariter formatis, neutrum in nominativo et accusativo plurali finem -i habet.
13.8. Deklination der Stämme auf -mant und -vant
- radix valida: nomen + -mant- / -vant-
- radix infirma: nomen + -mat- / -vat- (ex: *-mnt- / *-vnt-)
| Maskulinum | Neutrum | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Singular एकवचन | Nominativ प्रथमा | paśu-mān पशुमान् | guṇa-vān गुणवान् | paśu-mat पशुमत् | guṇa-vat गुणवत् |
| Akkusativ द्वितीया | paśu-mant-am पशुमन्तम् | guṇa-vant-am गुणवन्तम् | paśu-mat पशुमत् | guṇa-vat गुणवत् | |
| Instrumentalis तृतीया | paśu-mat-ā पशुमता | guṇa-vat-ā गुणवता | paśu-mat-ā पशुमता | guṇa-vat-ā गुणवता | |
| Plural बहुवचन | Nominativ प्रथमा | paśu-mant-as पशुमन्तस् | guṇa-vant-as गुणवन्तस् | paśu-mant-i पशुमन्ति | guṇa-vant-i गुणवन्ति |
| Akkusativ द्वितीया | paśu-mat-as पशुमतस् | guṇa-vat-as गुणवतस् | paśu-mant-i पशुमन्ति | guṇa-vant-i गुणवन्ति | |
| Instrumentalis तृतीया | paśu-mad-bhis पशुमद्भिस् | guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस् | paśu-mad-bhis पशुमद्भिस् | guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस् | |
Femininum:
Femininus radix radicum in -mant- et -vant- terminat in -mat-ī sive -vat-ī. Declinatio ut apud devī procedit, id est, nulla est radix variatio.
Exemplum:
- paśumatī, guṇavatī पशुमती गुणवती
13.9. Vocabularium
Lectio sequentia verba:
- eva एव : vocem praecedentem confirmat
- asura m. असुर : daemon
ASURA. 'Spirituale, divinum.'
ASURA. 'Spirituale, divinum.'
In antiquissimis Ṛgvedae partibus hoc verbum pro supremo spiritu adhibetur, idemque est ac Zoroastrianorum Ahura. In sensu 'dei' ad plures principes deos applicatum est, ut Indra, Agni et Varuṇa. Postea omnino oppositum sensum acquisivit, daemonem vel hostem deorum significans, ut nunc fit.
Secundum Viṣṇu Purāṇam, ex lumbis Brahmae (prajāpati) procreati sunt. Narratio Vāyu Purāṇae haec est: "Asurae primo ut filii ex lumbis eius (Prajāpati) procreati sunt. Asu a Brāhmaṇis spiramen significare declaratur. Ex eo hi homines procreati sunt; ideo Asurae dicuntur." Verbum diu ut nomen generale hostium deorum adhibitum est, Daityas et Danavas ceterosque Kaśyapae nepotes includens, sed non Rakṣasas a Pulastyā descendentes.
Secundum Viṣṇu Purāṇam, ex lumbis Brahmae (prajāpati) procreati sunt. Narratio Vāyu Purāṇae haec est: "Asurae primo ut filii ex lumbis eius (Prajāpati) procreati sunt. Asu a Brāhmaṇis spiramen significare declaratur. Ex eo hi homines procreati sunt; ideo Asurae dicuntur." Verbum diu ut nomen generale hostium deorum adhibitum est, Daityas et Danavas ceterosque Kaśyapae nepotes includens, sed non Rakṣasas a Pulastyā descendentes.
In hoc sensu alia derivatio inventa est: fons non iam asu, 'spiramen', sed initiale a ut prefixum negativum accipitur, et asura significat 'non deus'; ideo, secundum quosdam, verbum sura ortum est, communiter pro 'deo' adhibitum."
Secundum Viṣṇu Purāṇam, ex lumbis Brahmae (prajāpati) procreati sunt. Narratio Vāyu Purāṇae haec est: "Asurae primo ut filii ex lumbis eius (Prajāpati) procreati sunt. Asu a Brāhmaṇis spiramen significare declaratur. Ex eo hi homines procreati sunt; ideo Asurae dicuntur." Verbum diu ut nomen generale hostium deorum adhibitum est, Daityas et Danavas ceterosque Kaśyapae nepotes includens, sed non Rakṣasas a Pulastyā descendentes.In hoc sensu alia derivatio inventa est: fons non iam asu, 'spiramen', sed initiale a ut prefixum negativum accipitur, et asura significat 'non deus'; ideo, secundum quosdam, verbum sura ortum est, communiter pro 'deo' adhibitum."
[Fons: Dowson, Ioannes <1820-1881>: Lexicon classicum mythologiae Hinduicae et religionis, geographiae, historiae et litterarum. -- Londinii, Trübner, 1879. -- s.v. ]
Tab.: महिषासुरः
(Fons imaginis: Detalia)
- guṇa m. गुण : filum, chorda; qualitas, bona qualitas
- pad 4 Ā (padyate), Pass.: padyate, PPP panna पद् पद्यते पद्यते पन्न : ire, incidere in
- as 2 P (asti) अस् अस्ति : esse, praesens esse
- as 4 P (asyati), Pass.: asyate, PPP asta अस् अस्यति अस्यते अस्त : iacere, (proicere)
- i 2 P (eti), Pass.: īyate, PPP ita इ एति ईयते इत : ire
- pā 2 P (pāti), Pass. pāyate, PPP pāta पा पाति पायते पात : custodire, protegere
pā 1 P (pibati), Pass. pīyate, PPP pīta पा पिबति पीयते पीत : bibere (traditione ad primam classem relatum)
- dviṣ 2 U (dveṣṭi), Pass. dviṣyate, PPP dviṣṭa द्विष् द्वेष्टि द्विष्यते द्विष्ट : odire, invidere
- ad 2 P (atti), Pass. adyate, PPP anna अद् अत्ति अद्यते अन्न : edere, consumere
- anna n. अन्न : cibus (ex PPP: *ad-na: quod comestum est)
Fig.: अन्नम्
(Fons imaginis: Detalia)
pad 4 Ā:
versus 4 Ā:
pada n. पद : gradus, locus, sedes
pāda m. पाद : pes, pars, versus
Fig.: चत्वारः पादाः : गजः
(Fons imaginis: Detalia)
dviṣ 2 U:
dveṣa द्वेष : Odium
13.10. Exercitium
A) Translate and convert into active present tense sentences:
१. अग्निना गृहं दग्धम् ।
२. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् ।
३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।
Fig.: अत्र गौतमो बुद्धो बोध्या मुक्तः
(Fons imaginis: Detalia)
४. शूद्रा मूढाः । (2 optiones)
५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः ।
६. रामेण पुण्यं कृतम् ।
७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् ।
८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् ।
९. साधुनाधर्मो न कृतम् ।
१०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः ।
११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥
B) Translate et in passiva praeteriti temporis redige:
१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते ।
२. योद्धा न मुञ्चति ।
३. साधवो देवान्स्मरन्ति ।
४. पुण्यवान्पुत्रो देवान् यजते ।
५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति ।
७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति ।
८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं पृच्छन्ति ।
९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति ।
१०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति ।
११. कयर्ग्वेदं शृण्वन्ति ।
१२. किमीश्वरः सृजति ।
१३. साधुः कृतं पापं सहते ।
१४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते ।
१५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति ।
१६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥
13.11. Wiederholungsübung
A) Versio facite sequentes sententias:
१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति ।
२. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति ।
३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते ।
४. देवो लोकान्सृजति ।
५. बाला जलं पिबति ।
६. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति ।
८. गुणवान् द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते ।
९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति ।
१०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति ।
११. बुद्धिमन्तः सत्येन मोक्षं लभन्ते ।
१२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते ।
१३. कां देवतामृषिः पश्यति ।
१४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।
B) Convertite sententias Exercitationis A) ad vocem passivam.
C) Formate ad sententias Exercitationis A) constructionem PPP.
Tabl.: सत्यमेव जयते
(Fons imaginis: Detalia)
D) Ex quibus combinationibus phoneticis formae sequentes Sandhi ortae esse possunt? Omnes possibilitates praebete:
- -ṇḍ(h)-
- -o-
- -ṣṭ-
- -st(h)-
- -ai-
- -au-
- -mst-
- -ṃśc-
- -ṃṣṭ-
- -ñj-
- -ñś-
- -o ante consonantes sonoras
- -ar-
- -ñch-
- -ṇḍ(h)-
- -ṣṭ-
- -st(h)-
- -mst-
- -ṃśc-
- -ṃṣṭ-
- -ir ante vocalem vel consonantem sonorām
- -īr ante vocalem vel consonantem sonorām
- -ur ante vocalem vel consonantem sonorām
- -ūr ante vocalem vel consonantem sonorām
- -er ante vocalem vel consonantem sonorām
- -or ante vocalem vel consonantem sonorām
- -air ante vocalem vel consonantem sonorām
- -aur ante vocalem vel consonantem sonorām
- -ñj-
- -ñś-
- -ñch-
- -ṇḍ(h)-
- -śc-
- -ṣṭ-
- -st(h)-
- -mst-
- -ṃśc-
- -ṃṣṭ-
- -mst-
E) Versio in Sanscritum:
- -mst-
- Śūdras in caelum pervenerunt.
- Dea irata erat.
- Per doctrinam Buddhicam populus liberatus est.
- Filius saltavit.
- Amuletum magistrum custodivit.
- Brahmana mendacium non dixit.
- Mulieres Śūdrae deam sacrificiis coluerunt.
- Buddha ad veritatem evigilavit = Buddha veritatem cognovit.
- Vedicorum sapientes Śrutim audierunt.
- Sacrificii sacerdotes Somam premere.