Exercitatio 50
A) Ad repetitionem declinationis: Versus sequens omnes formas declinativas in singulari continet ad गुरु m.:
गुरुरेव गतिर्गुरुमेव भजे
गुरुणैव सहास्मि नमो गुरवे ।
न गुरोः परमं शिशुरस्मि गुरोर्
मतिरस्ति गुरौ मम पाहि गुरो ॥
Magister meus est refugium meum,
Veneror magistrum meum,
Cum magistro meo sum,
Veneratio magistro meo,
Nihil est altius quam magister,
Ego sum filius mei magistri,
Cor meum est apud magistrum meum,
Magister, custodi me!
B) Translationes
मनुस्मृति ४, १७८
येनास्य पितरो याता
येन याताः पितामहाः ।
तेन यायात्सतां मार्गम्
तेन गच्छन्न रिष्यते ॥ १ ॥
In via bonorum ambuletur, in qua patres ambulaverunt, in qua avunculi ambulaverunt. Si in hac via ambuletur, nullum damnum patietur.
मनुस्मृति ३, ६३
कुविवाहैः क्रियालोपैर्
वेदानध्ययनेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति
ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥ २ ॥
Familiae ad non-familias fiunt per nuptias malas, per omissionem rituum, per non-studium Vedarum et per delicta contra Brahmanas.
मनुस्मृति ३, ६०
संतुष्टो भार्यया भर्ता
भर्त्रा भार्या तथैव च ।
यस्मिन्नेव कुले नित्यम्
कल्याणं तत्र वै ध्रुवम् ॥ ३ ॥
Familia, in qua coniux cum coniuge semper contentus est et coniux cum coniuge, in tali familia certum est gaudium perpetuum.
Abb.: संतुष्टो भार्यया भर्ता भर्त्रा भार्या तथैव च । यस्मिन्नेव कुले नित्यम् कल्याणं तत्र वै ध्रुवम् ॥
(Fons imaginis: Detalia)
मनुस्मृति ३, ७५ - ७६: De necessitate sacrificii
स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद्
दैवे चैवेह कर्मणि ।
दैवे कर्मणि युक्तो हि
बिभर्तीदं चराचरम् ॥ ४ ॥
अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यग्
आदित्यमुपतिष्ठते ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्
वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥ ५ ॥
Semper in studium Vedarum et in ritus pro diis operam det. Qui in ritibus pro diis operam dat, hanc mundum ex animatis et inanimatis accipit. Sacrificium, quod recte in ignem iactum est, ad solem vadit, ex sole pluvia oritur, ex pluvia cibus fit, ex eo creaturae.
Abb.: दैवे कर्मणि युक्तो हि बिभर्तीदं चराचरम् ॥
(Fons imaginis: Detalia)
योगसूत्र २, १६ - १७
हेयं दुःखमनागतम् ॥ ६ ॥
द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः ॥ ७ ॥
Futurum dolorem relinquendum est.
Causa huius relinquentis est coniunctio videndi et visibilis [= sentientis et sensitivi].
कौटिलीयार्थशास्त्र १, १५: De Consiliariis Regis
न किंचिदवमन्येत
सर्वस्य शृणुयान्मतम् ।
बालस्याप्यर्थवद्वाक्यम्
उपयुन्जीत पाण्डितः ॥ ८ ॥
[Rex] nihil aspernetur, uniuscuiusque sententiam audiat. Doctus etiam verbum pueri sibi adsciscit, si grave sit.
मनुस्मृति २, १४० - १४२: Definitio de आचार्य, उपाध्याय, गुरु
उपनीय तु यः शिष्यं
वेदमध्यापयेद्द्द्विजः ।
सकल्पं सरहस्यं च
तमाचार्यां प्रचक्षते ॥ ९ ॥
Ācārya appellatur bis natus, qui discipulo Upanayanum dat eumque deinde Veda, ritum et arcanam doctrinam docet.
एकदेशं तु वेदस्य
वेदाङ्गान्यपि वा पुनः ।
यो ऽध्यापयति वृत्त्यर्थम्
उपाध्यायः स उच्यते ॥ १० ॥
Upādhyāya appellatur, qui propter sustentationem vitae partem Vedarum vel scientias auxiliares docet.
निषेकादीनि कर्माणि
यः करोति यथाविधि ।
संभावयति चान्नेन
स विप्रो गुरुरुच्यते ॥ ११ ॥
Guru appellatur Brahmanus, qui secundum praescripta Niṣeka et alia ritua perficit eumque cibo generat.