Lectio 2

2.1. Der Nominalsatz

Schema: Nomen praedicativum - Subiectum

z.B. devo viṣṇuḥ = देवो विष्णुः = "Viṣṇu est deus."

Copula verbalis ("est", "sunt", "sum", "es") non necessaria est, sed interdum occurrit.

Non sunt articuli: devaḥ -- देवः significare potest "deus" vel "deus quidam".

Cum in Sanscrito structura verborum satis libera sit (praesertim in versibus), in translatione sententiae nominalis semel primum secundum schemata supradicta consideranda est.

In propositione nominali subiectum in casu nominativo (primus casus = prathamā f. = प्रथमा) ponitur. Nomen predicatum cum subiecto numero et casu concordat; si nomen predicum adiectivum est, etiam genere.

2.2. De declinatione (flexione nominum)

In Sanscrito sunt:

• tres numeri (formae numerorum) = vacana n. -- ⟪वचन⟫
  • Singularis (numerus unus) = ekavacana n. -- ⟪एकवचन⟫
  • Dualis (numerus duo) = dvivacana n. -- ⟪द्विवचन⟫
  • Pluralis (numerus multi) = bahuvacana n. -- ⟪बहुवचन⟫
• tria genera (genera grammatica) = liṅga n. / vyakti f. -- ⟪लिङ्ग⟫ / ⟪व्यक्ति⟫
  • Masculinum (genus masculinum) = puṃs m. -- ⟪पुंस्⟫
  • Femininum (genus femininum) = strī f. -- ⟪स्त्री⟫
  • Neutrum (genus neutrum) = napuṃsaka n. -- ⟪नपुंसक⟫
• octo casus (casus) = sup -- ⟪सुप्⟫ (= terminationes casuum)

Ad declinationem accidunt casus desinentes (sup = सुप्) ad dictum nominalis radix (forma nominis sine casibus desinentibus).

Exemplum: devas = देवस् (Nominativus Singularis Masculinum) "deus/a deus" = deva- -- देव- (Stemma nominale) + -s -- -स् (Desinentia casus).

In lexicon Sanscritico nomina in stamine nominali proponuntur:

• deva m. -- देव m. (masculinum)
• vacana n. -- वचन n. (neutrum)
• vyakti f. -- व्यक्ति f. (femininum)

2.3. Nominativus singularis

Nominativus Singularis = prathamā ekavacanam = प्रथमा एकवचनम्

Nominativus singularis terminat in -s = -स् vel est sine fine.

2.3.1. Nominativus singularis in -s

Sequentiae nominalium, quae vocali terminantur, Nominativum Singularem formant cum -s:

Masculina in -a: exemplum: deva m. = देव "deus" -- Nom. sg.: devas = देवस्
Masculina in -i: exemplum: kavi m. = कवि "poeta" -- Nom. sg.: kavis = कविस्
Masculina in -u: exemplum: guru m. = गुरु "magister" -- Nom. sg.: gurus = गुरुस्

2.4. Sandhi -- सन्धि

Finis verbi in Sanscrito etiam secundum initium sequentis verbi regitur. Haec phaenomenon Sandhi (m.) appellatur = सन्धि ("coniunctio").

2.4.1. Sandhi von auslautendem -s

Vide etiam summam:

Payer, Alois (1944–): Sandhi vocis finalis -s. -- (Materialia Sanscritica). -- URL: http://www.payer.de/sanskritmaterialien/ssandhi.htm

-s finale:

• in absolutem finali (fine sententiae) mutatur in Visarga (-ḥ):

  • devas = देवस् » devaḥ = देवः
  • kavis = कविस् » kaviḥ = कविः
  • gurus = गुरुस् » guruḥ = गुरुः

• ante sonos sordidos:

  • ante k, kh, p, ph et ś, ṣ, s: fit Visarga (-ḥ)
    • devas + śivaḥ » devaḥ śivaḥ = देवः शिवः ("Śiva est deus")
  • ante c, ch: fit -ś
  • ante ṭ, ṭh: fit -ṣ
  • ante t, th: manet -s
    • sādhus + caitanyas » sādhuś caitanyaḥ = साधुश्चैतन्यः ("Caitanya est sanctus")

• ante sonantes consonantes:

  • post non-a-vocales: fit -r
    • kavis + Māghas » kavir māghaḥ = कविर्माघः ("Māgha est poeta")
  • post non-a-vocales ante r-: -s cadit, vocalis producitur.
    • gurus + rāmas » gurū rāmaḥ = गुरू रामः ("Rāma est magister")
  • post a-: -as
    • ante sonantes consonantes/a: fit -o (initialis a cadit » ऽ)
      • devas viṣṇus » devo viṣṇuḥ = देवो विष्णुः
      • devas agnis » devo 'gniḥ = देवो ऽग्निः
    • ante alios vocales: fit -a (hiatus)
      • devas + indras » deva indraḥ = देव इन्द्रः

2.5. Vocabularium

deva m. -- देव : caelestis, deus; princeps, rex.

īśvara m. -- ईश्वर : Dominus, rector, deus (monoteisticus).

brāhmaṇa m. -- ब्राह्मण : Brahmanus (ordo spiritualis).

kṣatriya m. -- क्षत्रिय : Kṣatriya (ordo principum et militaris).

vaiśya m. -- वैश्य : Vaiśya (ordo nutricius et mercatorius).

śūdra m. -- शूद्र : Śūdra (ordo servilis).

Secundum theoriam classicam (e.g. Manusmṛti I, 88-91) officia distributa sunt:

• Brahmanorum
  • Datio
  • Doctrina
  • Datio
  • Datio
  • Datio
  • Kṣatriyarum
• Vaisyārum
  • Negotium
  • Negotium
  • Negotium
  • Negotium
• Negotium
  • Negotium
  • Negotium
  • Negotium
  • Pecuniae mutuae facio
  • pro se sacrificat
  • Dationes (ad Brahmanas) dat
  • pro se sacrificat
  • Vedicarum studium
• Śūdrārum
  • tribus superioribus classibus servit

dvija m. -- द्विज : "Bis natus" (Initiati superiorum trium ordinum: Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya).

varṇa m. -- वर्ण : color, birth-status (aspiration).

Quattuor ordines (varṇa m.) saepe cum castis confunduntur. Quattuor vero ordines -- a castis distincti -- nihil sunt quod proprie Indicum sit; etiam in Europa habuimus (usque ad Primum Bellum Mundiale) ordinum dispositionem, ut sequens imago saeculi XV testatur:

Fig.: Representatio ordinum Europae Medii Aevi (xylographia finis saec. XV).
(Fons imaginis: Details)

Inscriptio:

• Ordo sacerdotum (~Brāhmaṇa): Tu supplex ora = Tu precare!
• Ordo nobilium (~Kṣatriya): Tu protege = Tu protege!
• Ordo agricolarum (~Vaiśya/Śūdra): Tuque labora = Et tu labora!

Tres ordines vestem suam gerunt. Super eos, qui ideo divinitus iussi dicuntur, Christus sedet.

Max Weber (1864–1920) statum definit sic:

»Status« nomen esse debet multitudinis hominum, quae intra consortium
a) estimationem peculiarem status, - fortasse etiam
b) privilegia peculiaris status sibi vindicat.

Ordines oriri possunt
a) primario, per propriam ordinalem vitam, inter quam maxime per officium (ordines vitales sive officiales),
b) secundo, per hereditarium charismam, per successum in praestigiis exstans per originem (ordines natiui),
c) per appropriationem politicam sive hierocraticam potestatum dominarum ut monopola (ordines politici sive hierocratici).

Evolutio status natalis regulariter est forma (hereditariae) appropriationis privilegiorum ad consortium vel ad qualificados singulares. Quaelibet firma appropriatio opportunitatum, praesertim [de] dominis [potestatibus vel acquisitionis] opportunitatibus, ad formationem status tendit. Quaelibet status formatio ad monopolisticam appropriationem dominarum potestatum et opportunitatum acquisitionis tendit.

Cum ordines mercatorii in solo economiae mercatus orientatae crescunt, ordines potissimum in solo monopolisticae leurgicae vel feudalis vel status patrimonialis necessitatum consortium satisfactione oriuntur et consistunt.

»Ständisch« societas appellari debet, cum ordinibus potissimum societas dividitur, »klassenmäßig« autem, cum classibus. «Status» proxima est «socialis» classis, «classis acquisitiva» remota. Ordines saepe per classes possessionum constituuntur.

Quaeque societas ordinis est conventionalis, regulis vitae ordinata, ideoque condiciones consumptionis economicum irrationalis creat, et per hanc rationem per appropriationes monopolisticas et per exclusionem liberam dispositionem de propria facultate acquisitionis liberam formationem mercatus impedit.

[Weber, Max (1864–1920): Res publicae et societas : schola sociologiae intellegendae. – 5a, emendata editio. – Tubingae : Mohr, 1976. – P. 625 seq.]

Varṇas sunt igitur ordines nati.

kavi m. -- कवि : Poeta.

agni m. -- अग्नि : ignis, deus Agni.

Fig.: Deus Agni, Miniatura, saec. XVIII.
(Fons imaginis: Detalia)

sādhu 3 -- साधु : recte, bene.

sādhu m. -- साधु : "sanctus" vir, Sādhu.

Fig.: Sādhu (साधु), Pashupatinath Templum, Kathmandu.
(Fons imaginis: Detalia)

guru 3 -- गुरु : gravis, magni momenti, colendus

guru m. -- गुरु : persona venerabilis: pater, mater, cognatus senior, praecipue magister, praeceptor

2.6. Exercitium

A) Appone, habita ratione Sandhi, et formula sententias nominalis:

1. dēī ... (Śiva, Agni, Viṣṇu, Gaṇeśa, Kṛṣṇa, Indra)
   = देवस् ... (शिव, अग्नि, विष्णु, गणेश, कृष्ण, इन्द्र)
2. dvijās ... (brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya)
   = द्विजस् ... (ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य)
3. gūrūs ... (brāhmaṇa, Candrakīrti)
   = गुरुस् ... (ब्राह्मण, चन्द्रकीर्ति)
4. vaiśyās ... (Tulādhara)
   = वैश्यस् ... (तुलाधर)
5. sādhus ... (guru, Rāma)
   = साधुस् ... (गुरु, राम)
6. kāvīs ... (Kālidāsa, Māgha, Bhāravi, Harṣadeva)
   = कविस् ... (कालिदास, माघ, भारवि, हर्षदेव)

B) Versio in Sanscritum:

1. Rāma est Brahmana.
2. Magister est Vaiśya.
3. Śūdra est vir sanctus.
4. Poeta est magister.
5. Viṣṇu est DOMINUS.
6. DOMINUS est Śiva.
7. Bisnatus est Brahmana.
8. Vir sanctus est magister.
9. Magister est vir sanctus.