Exercitatio 25
A) Completio exemplorum declinationis a Lectione 16 per additionem casus 4. Dativi (चतुर्थी) et casus 5. Ablativi (पञ्चमी).
१. सन्त् (ens, bonus)
| Casus | m. Singularis | m. Pluralis | n. Singularis | n. Pluralis |
|---|---|---|---|---|
| 1. Nom. | सन् | सन्तः | सत् | सन्ति |
| 2. Akk. | सन्तम् | सतः | सत् | सन्ति |
| 3. Instr. | सता | सद्भुः | सता | सद्भुः |
| 4. Dat. | सते | सद्भ्यः | सate | सद्भ्यः |
| 5. Abl. | सतः | सद्भ्यः | सतः | सद्भ्यः |
२. महान्त् (magnus)
| Casus | m. Singularis | m. Pluralis | n. Singularis | n. Pluralis |
|---|---|---|---|---|
| 1. Nom. | महान् | महान्तः | महत् | महान्ति |
| 2. Akk. | महान्तम् | महतः | महत् | महान्ति |
| 3. Instr. | महता | महद्भुः | महता | महद्भुः |
| 4. Dat. | महते | महद्भ्यः | महते | महद्भ्यः |
| 5. Abl. | महतः | महद्भ्यः | महतः | महद्भ्यः |
३. यद् (quis, qui)
| Casus | m. Sg. | m. Pl. | n. Sg. | n. Pl. | f. Sg. | f. Pl. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Nom. | यः | ये | यत् | यानि | या | याः |
| 2. Akk. | यम् | यान् | यत् | यानि | याम् | याः |
| 3. Instr. | येन | यैः | येन | यैः | यया | याभिः |
| 4. Dat. | यस्मै | येभ्यः | यस्मै | येभ्यः | यस्यै | याभ्यः |
| 5. Abl. | यस्मात् | येभ्यः | यस्मात् | येभ्यः | यस्याः | याभ्यः |
B) Versio et solutio compositorum in Sanscrito:
१. गुर्वादेशाद्रामो ग्रामान्नगरं गत्वा साधुगृहं प्रविश्य साधुमुपस्थायालं क्रोधेनेति वक्ति ॥१॥
Iussu magistri Rāma e vico in urbem proficiscitur, ingressus domum sancti, se reverenter ante sanctum ponit et dicit: "Satis irae!"
२. गुरोरधर्मः श्रोतुं न शक्यत इति श्रुत्या च स्मृतिभिश्चोद्यते ॥२॥
Veda (śruti) et traditio (smṛti) dicunt, quod a magistro nihil iniustum audiri possit.
३. क्षत्रिया जनाञ्छत्रुभ्यो रक्षितुमर्हन्तीति क्षत्रियधर्मः ॥३॥
Officium Kṣatriyarum est, ut Kṣatriyae populum ab hostibus tueantur.
४. कृतयज्ञदोषत्वाद्ब्राह्मणो धनं लब्धुं नार्हti ॥४॥
Quia sacrificii errorem commisit, Brahmanus pecuniam accipere non debet.
५. धनलाभहेतोस्ते वैश्या व्रतं कृत्वा ब्रह्मचर्यं चरन्ति ॥५॥
(धनस्य लाभाय)
Ut divites fiant, Vaiśyae isti votum fecerunt et se ab sexu abstinent.
६. बुद्द्धाश्चार्हन्तश्च दुःखान्मुक्ताः । मुञ्चन्ती बुद्धिर्हि तैः प्राप्ता ॥६॥
Buddhas et Arhants a dolore liberati sunt. Nam sapientiam salvatam consecuti sunt.
७. लोभen च क्रोधेन च मोहेन च जना दुष्यन्ति । ततः प्राप्तकाला नरकं पतन्ति ॥७॥
Avaritia, odio et ignorantia homines pereunt. Si tempus venerit, tunc in infernum cadunt.
Abb.: लोभेन च क्रोधेन च मोहेन च जना दुष्यन्ति
(Fons imaginis: Detalia)
८. क्षत्रियो महानगरतः शत्रुग्रामं योद्धुं शूरयोधानानयति ॥८॥
Kṣatriya virum bellicorum ex magna urbe proferens, vicum hostium pugnaturus est.
९. पुत्रलाभकारणाद्ब्राह्मणी व्रतं चरति ॥९॥
Ut filium habeat, Brahmana votum servat (id est, ieiunat).
१०. लब्धपुत्रत्वाद्द्विजेन महासुखमाप्तम् ॥१०॥
Quia filium habet, beatitudo magna bis natum occupat.
११. विष्णुर्भक्तान्मरणात्पाति ॥११॥
Viṣṇu fideles suos a morte custodit.
१२. रामाद्विना = रामं विना = रामेण विना ॥१२॥
Ohne Rāma.
१३. साधोः शिक्षा गुणाय संपद्यते नासाधोः ॥१३॥
Discipulus sanctus ad virtutem proficit, non impior.
१४. रामः कृष्णाय तिष्ठति ॥१४॥
Rāma wartet auf Kṛṣṇa.
१५. सुखेन गच्छति ॥१५॥
Facilis est (felix).
१६. अलं भयेन ॥१६॥
Pavor desiste!
१७. लोकादधिको हरिः ॥१७॥
(Hari = Viṣṇu / Kṛṣṇa) Maior mundo est Hari.
Scholarly Fragments
यतो यतो निवर्तते ततस्ततो विमुच्यते ।
निवर्तनाद्धि सर्वतो न वेत्ति दुःखमण्वपि ॥ १ ॥
A quo receditur, eo liberaris. Si enim ab omnibus recedis, nullum dolorem sentis, etiam si parvus sit ut atomus.
मानाद्वा यदि वा लोभात् क्रोधाद्वा यदि वा भयात् ।
यो न्यायमन्यथा ब्रूते स याति नरकं नरः ॥ २ ॥
Si quis superbia, avaritia, ira vel timore falsum iudicium ferat, in infernum cadit.
भवन्ति नरकाः पापात् पापं दारिद्र्यसंभवम् ।
दारिद्र्यमप्रदानेन ॥ ३ ॥
Inferna propter malum oriuntur, malum ex paupertate oritur, paupertas ex non datione.
Abb.: भवन्ति नरकाः पापात्
(Fontes imagines: Details)
शासनाद्वा विमोक्षाद्वा स्तेनः स्तेयाद्विमुच्यते ।
अशासित्वा तु तं राजा स्तेनस्याप्नोति किल्बिषम् ॥ मनुस्मृति ८.३१६ ॥ ॥ ४ ॥
Fur a culpa furti liberatur per poenam vel liberationem. Si autem rex eum non puniat, culpam furti suscipit.
Staatswissenschaftliche Fragmente (Arthaśāstra)
१. वार्त्ता धान्यपुशुहिरण्यकुप्यविष्टिप्रदानादौपकारिकी ॥ (AS 1.4.1)
Oeconomia utilis est, quia frumenta, pecora, aurum, metalla et operam producit.
Abb.: वार्त्ता धान्यपुशुहिरण्यकुप्यविष्टिप्रदानादौपकारिकी
(Fontes imagines: Details)
२. तस्माद्दण्डमूलास्तिस्रो विद्याः ॥ (AS 1.5)
Propter hoc tres scientiae baculum (daṇḍa) fundamentum habent. Baculus, qui fundamentum bonae conversationis est, viventibus acquisitionem et securam possessionem praestat. Bonum conversatio laborata vel nata est. Activitas enim materiam idoneam educat, non inidoneam. Scientia animum educit, qui per obedientiam, auditionem, comprehensionem, intelligentiam et considerationem ad veritatem pervenit, non alium. ... Ex auditu enim cognitio oritur, ex cognitione practica, ex practica possessio sui; ita scientiae finem suum consequuntur. Scientia et bona conversatio causa est victoriae super sensus. Hoc necessarium est ad libidinem, odium, avaritiam, superbiam, ebrietatem et concupiscentiam deponendam.