Exercitatio 29

Verba fideliter in bonam Latinam vertite et textus Sanscritici memoriae mandate:

१. Definitio de अविद्या

अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्यशुचिसuखात्मख्यातिरविद्या ॥ योगसूत्र २.५ ॥

Ignorantia significat, quod instabile, immundum, miserum et non-absolutum ut stabile, mundum, laetum vel absolutum existimet.

आत्मसु = Loc. sg. ad आत्मन् m. "Anima; absolutum, in quantum in individuo realiter fit"

२. De recto usu दण्ड (Kautilya Arthaśāstra 1.4)

तीक्ष्णदण्डो भूतानामुद्वेजनीयो भवति । मृदुदण्डः परिभूयते । यथार्हदण्डः पूज्यते । सुविज्ञातप्रणीतो हि दण्डः प्रजा धर्मार्थकामैर्योजयति । दुष्प्रणीतः कामक्रोधाभ्यामवज्ञानाद्वा वानप्रस्थपरिव्राजकानपि कोपयति, किमङ्ग पुनर्गृहस्थान् । अप्रणीतस्तु मात्स्यन्यायमुद्भावयति । बलीयानबलं हि ग्रसते दण्डधराभावे । स तेन गुप्तः प्रभवतीति ।

चतुर्वर्णाश्रमो लोको
राज्ञा दण्डेन पालितः ।
स्वधर्मकर्माभिरतो
वर्तते स्वेषु वर्त्मसु ॥१६॥

Ante regimen nimis severum (daṇḍa) creaturae tremere debent. Regimen languidum contemnitur. Regimen rectissimum colitur. Regene sapienter ductum apud subditos iustitiam, utilitatem et voluptatem fovet. Regime ob voluptatem et odium vel contemptum male ductum irascitiam etiam apud senes in silvas secessos et vagantes ascetas excitat, quanto magis patresfamilias. Regimen non exercitum comportamentum ut pisces (mātsyanayāya) efficit. Si nemo est qui regimen tueatur, fortior enim debiliorem devorat. Si debilis a regiminis possessore custoditur, floret.

Mundus cum suis quattuor ordinibus et vitis gradibus
A rege per regimen custoditur:
Gaudens de actione iure proprio et more suo
In propriis viis se movet.

• उद्वेजनीय (3): de quo tremere debet
• विज्ञात (3): cognitum; n.: cognitio
• योजयति (Caus. ad युज्): iungere, coniungere cum
• कामक्रोधाभ्याम्: Instr./Dat./Abl. Dual. masc. ad कामक्रोध
• किमङ्ग: quanto magis
• बलीयान्: Nom. sg. masc. ad बलीयस् (fortior)
• चतुर्-: quattuor (pars anterior)
• राज्ञा: Instr. sg. masc. ad राजन् (rex)
• स्वेषु: Loc. plur. masc./neutr. ad स्व (proprius)
• वर्त्मसु: Loc. plur neutr. ad वर्त्मन् (via, iter)

Abb.: चतुर्वर्णाश्रमो लोको
(Fons imaginis: Detalia)