Lectio 54

54.1. Vorbemerkung

Lecio quinquagesima quarta in schola universitatis incipiente, secundum semestrem cursum. A nunc cursus tantum ad principale huius semestris thema pertinet: lectionem totius Bhagavadgītā. Finis discendi est talis facilitas in lectione textus mediocris, ut in ultimo tertio semestris magnae partes Bhagavadgītā ex tempore traducere possint. In principio in schola universitatis vocabularia distributa sunt, postea studentes ipsi libros vocum (Monier-Williams, Apte, PW) adhibere debent.

Cursus de Bhagavadgītā pro tempore non online praebitur.

Lectiones cursus Sanskritici tractant de argumentis grammaticae Sanscriticae, quae adhuc non tractata sunt.

54.2. Wortbildung: कृत्-Suffix -u an Desiderativstämme

Ad desiderativa verba (इच्छाप्रकृति) ("velle aliquid facere"; "paratum esse, ut aliquid fiat") ad formandos nomina agentis suffigitur -u.

(Formatio desiderativorum sequetur)

Exemplum:

युयुत्सु (yu-yudh + s + u) "pugnax, paratus ad pugnandum"

Fig.: अयुयुत्सुरर्जुनः
भगवद्गीतोपदेशः Tirupati = తిరుపతి
(Fons imaginis: Detalia)

54.3. Metrika II: epica त्रिष्टुभ् et ⟨जगती

La त्रिष्टुभ् ("Tri-Ārṇava") apparet in epics inter partes consuetas श्लोक, praecipue in locis ubi status vel actio peculiarem elevationem vel conclusionem accipiunt.

Versus त्रिष्टुभ् ex quattuor undecim syllabarum पाद consistit, qui structura inter se non differunt.

त्रिष्टुभ् duo schemata fundamentalia habet, secundum quod caesura (finis verbi, fissio compositionis vel ante suffixa certa ut -tara, -tama et cetera) post quartam vel quintam syllabam पाद stat.

Schema I:

× — × — / × ◡ — — ◡ — —

Schema II:

× — × — × / × ◡ — ◡ — —

Quantitas quattuor ultimorum syllabarum itaque in utrisque schematibus aequalis est.

जगती-forma fundamentalis: ut in त्रिष्टुभ्, sed duodecimsyllaba. Ultime quinque syllabae cuiuslibet padam sequentes quantitates huiuscemodi ostendunt:

— ◡ — ◡ —

Praeterea est dicta typice supervacua त्रिष्टुभ् cum membro initiali quinquensyllabo, quae progreditur ut त्रिष्टुभ् cum membro initiali quaternensyllabo:

— × — × / × ◡ — — ◡ — —

In posterioribus temporibus formae त्रिष्टुभ् secundum strictum schema longitudinum et brevium determinantur; cæsura iam non consideratur. Formae posteriores principales sunt:

a) इन्द्रवज्रा

— — ◡ — , — ◡ ◡ — ◡ — —

b) उपेन्द्रवज्रा

◡ — ◡ — , — ◡ ◡ — ◡ — —

c) उपजाति

पाद in इन्द्रवज्रा atque पाद in उपेन्द्रवज्रा versu miscēntur.

Versus memorabiles:

स्यादिन्द्रवज्रा यदि तौ जगौ गः ।

"Est Indravajrā, quando syllabae in omnibus pādīs ta ta ja ga ga sunt.

उपेन्द्रवज्रा प्रथमे लघौ सा ।

"Est Upendravajrā sicut Indravajrā, quae initio syllabam levem habet."

अनन्तरोदीरितलक्ष्मभाजौ
पदौ यदीयावुपजातयस्ताः ।
इत्थं किलान्यास्वपिमिश्रितासु
वदन्ति जातिष्विदमिदमेवनाम ॥

"Si duo pādās, qui notas Indravajrāe vel Upendravajrāe habent, in uno versu intersunt, tum sunt Upajātis. Item, si alia metra in versu miscantur, hoc Upajāti appellatur."

54.4. Exercitatio metrica

In Bhagavadgītā II Triṣṭubhs et Jagatīs determinate.

Exemplum recitationis: http://www.vaisnava.cz/gita/mp3/Bhagavad-gita02.mp3. -- Accessus die 2009-01-28

54.5. Typi formationis Aoristi (luṅ)

Commune omnibus typis formationis Aoristi (लुङ्) est Augmentum a-, quod secundum easdem regulas ac in Imperfecto (लङ्) praepositum est.

Aoristus in Sanscrito tantum Indicativus et Prekativus usitati sunt.

Sunt hi typi formationis Aoristi (लुङ्):

1. Aoristi non-sibilantes (asigmatici):
   • 54.1. Radix-aoristus: Augmentum + radix + desinentia secundaria
   • 54.2. Aoristus vocalico tematico: Augmentum + radix + a + desinentia secundaria
   • 54.3. Aoristus duplicatus: Augmentum + radix duplicata + a + desinentia secundaria
2. Aoristi sibilantes (sigmatici): 's' vel syllaba quae 's' (ṣ) continet ante desinentiam personalem apparet
   • 54.4. Aoristus -s: Augmentum + radix + s + desinentia secundaria
   • 54.5. Aoristus -iṣ: Augmentum + radix + i + ṣ + desinentia secundaria
   • 54.6. Aoristus -siṣ: Augmentum + radix + siṣ + desinentia secundaria
   • 54.7. Aoristus -sa: Augmentum + radix + s + a + desinentia secundaria

Distributionem radicum ad singulos typos vide apud singulos typos

54.6. Radix-aoristus

Formatio:

Augment + radix + desinens secundarius

Desinens 3.pl. est -ur. Actio pro se non usitata est.

Exemplum:

पा 1P "bibere"

	एकवचनम्	बहुवचनम्
1. तृतीयः	अपाम् a-pā + am	अपाम
2. मध्यमः	अपास्	अपात
3. प्रथमः	अपात्	अपुर् a-p-ur (Tiefstufe!)

Solum ex duodecim radicibus radix-aoristus formatur:

1. गा 3 "ire"
2. घ्रा 1P "olfacere"
3. छो 6 "secare" (अच्छात्)
4. दा 3U "dare"
5. दो  1, 4 "secare"
6. धा 3U "ponere"
7. धे 1 "sugere" (अधात्)
8. पा 1P "bibere"
9. शो 4P "acuer"
10. सो "finire"
11. स्था 1P "stare"
12. भू 1P "esse"

Ad भू 1P radix-aoristus sic formatur:

	एकवचनम्	बहुवचनम्
1. तृतीयः	अभूवम्	अभूम
2. मध्यमः	अभू्स्	अभूत
3. प्रथमः	अभूत्	अभूवन् (!!!)

54.6.1. Der Aorist der 3.sg.Passivum

Forma specialis aoris radicalem est aoristus 3.sg.passivi. Hic ab omnibus radiculis formari potest.

Formatio:

Augmentum + radix + i

Radix hanc figuram habet:

Gradus Superior:

• Radices cum vocali brevi (praeter a) ante consonantem simplicem, necnon जन् et pleraeque radices in -am
  Exempla:
  भिद् 7U: अभेदि "divisus est"
  तुद् 6U: अतोदि "iactus est"

Gradus Dilatatus:

• Radices cum vocali finali
  Exempla:
  नी 1U: अनायि "ductus est"
  स्तु 2U: अस्तावि "laudata est"
  कृ 8U: अकारि "factum est"

• Radices cum a ante consonantem simplicem (nisi जन् et radices in -am)
  Exemplum:
  वद् 1P: अवादि "dictum est"
  sed:
  जन् 4Ā: अजनि "nata est"

• nonnullae radices in -am
  Exemplum:
  गम् अगामि

Interpositio y ante desinentiam:

• Radices in -ā, -e, -ai, -o interponunt y inter -ā radicis et desinentiam:
  Exemplum:
  दा 3U: अदायि "datum est"

Nasalinfixum:

• quaedam radices nasale infixum habent:
  exemplum:
  लभ् 1Ā: अलम्भि contra अलाभि : "acceptum est"

(ceterae formae passivae in aoristo per formas ātmanepadicae redduntur).

54.7. Exercitatio

Formas sequentes scripto translate et formas aoristi correspondentes forma:

1. यन्ति
2. पिबामि
3. ददौ
4. बभूव
5. दधति
6. ऐम
7. पपिथ
8. तिष्ठति
9. इयेथ
10. पप
11. एष्यथ
12. तस्थुः
13. अधत्त
14. अददाः
15. अभवन्
16. ददिम
17. भिद्यते
18. उद्यते
19. स्तूयते
20. कृष्यते
21. जायते (Pass.)
22. गीयते
23. गम्यते

Fig.: त्रिचक्रेणेश्वरः स्तूयते
Tamil Nadu
(Fons imaginis: Detalia)