Exercitatio 43

A) Formate personam secundam temporibus, numeris, modis et ceteris correspondentem ad sequentes formas verborum:

Persona prima / Tertia	Persona secunda
१. आर्हम्	आर्हः
२. कुप्येम	कुप्येत
३. ऐच्छन्	ऐच्छत
४. ईक्षेरन्	ईक्षेध्वम्
५. कल्पे	कल्पसे
६. क्रामन्ति	क्रामथ
७. क्रेष्यामः	क्रेष्यथ
८. गच्छेयम्	गच्छेः
९. गायति	गायसि
१०. चर्यते	चर्यसे
११. चेष्यन्ति	चेष्यथ
१२. जायेय	जायेथाः
१३. आज्ञापयत्	आज्ञापयः
१४. विजयते	विजयसे
१५. जीव्येय	जीव्येथाः
१६. तुदामः	तुदथ
१७. अतरन्	अतरत
१८. त्यजामि	त्यजसि
१९. दहेयम्	दहेः
२०. आदास्ये	आदास्यसे
२१. दिशति	दिशसि
२२. अदूष्यम्	अदूष्यः
२३. दृश्यामहे	दृश्यध्वे
२४. नश्येयुः	नश्येत
२५. आनीयामहि	आनीयध्वम्
२६. नृत्यामि	नृत्यसि
२७. पचेत्	पचेः
२८. पतिष्यामि	पतिष्यसि
२९. आपाद्यत	आपाद्यथाः
३०. पिबामः	पिबथ
३१. अपृच्छ्ये	अपृच्छ्यथाः
३२. बुध्यामहे	बुध्यध्वे
३३. भजेम	भजेत
३४. प्राभवन्	प्राभवत
३५. भरिष्यन्ते	भरिष्यध्वे
३६. मन्ये	मन्यसे
३७. मुच्येरन्	मुच्येध्वम्
३८. अम्रियन्त	अम्रियध्वम्
३९. यजेत	यजेथाः
४०. युध्येमहि	युध्येध्वम्
४१. अरक्षन्	अरक्षत
४२. लप्स्यन्ते	लप्स्यध्वे
४३. अवदम्	अवदः
४४. औह्ये	औह्यथाः
४५. वसन्ति	वसथ
४६. अवावर्तत	अवावर्तथाः
४७. विशामि	विशसि
४८. शोचामः	शोचथ
४९. वर्धेत	वर्धेथाः
५०. सीदामि	सीदसि
५१. तिष्ठन्ति	तिष्ठथ
५२. आहरत्	आहरः

Fig.: दिशसि
(Fons imaginis: Detalia)

---

Translationes in Sanscritum

B) Translate in Sanscritum:

१. कस्माद्गुरौ तिष्ठति सीदथ । (Aut: ... आध्वे ।)
Cur sedetis, dum magister stat?

२. किं विकल्पयसि किं सुकर्मणः सुफलमस्तीति ॥ २ ॥
Dubitasne an bona res bonum fructum habeat?

३. कच्चित्पितरं गर्भगृहं दर्शयिष्यथ ॥ ३ ॥ (Aut: कच्चित्पित्रे ... देक्ष्यथ ॥)
Monstrabitisne patri intimam templa sanctuarium?

४. कस्य कवेः स्तोत्रमगायः ॥ ४ ॥
Cuius poetae carmen laudis cantavisti?

५. एतानि फलानि विक्रेष्यध्वे ॥ ५ ॥
Vendetisne has fructus?

६. किमाज्ञापयः ॥ ६ ॥
Quod iussisti?

७. कदा काश्यामवर्तथाः ॥ ७ ॥
Quando in Benares moratus es?

८. कच्चिद्देवानयजध्वम् ॥ ८ ॥
Deosne cum sacrificio coluistis (ut sacrificii domini)?

९. कस्मिन्नगरे ऽजायथाः ॥ ९ ॥
In qua urbe natus es?

१०. कथं शत्रुं तरसि ॥ १० ॥
Quomodo te ab hoste (flumen transgredis) salvas?

Fig.: कदा काश्यामवर्तथाः
(Imago auctoris: Detalia)

---

Sermon (संवादः)

पात्रम् / संवादः	Versio
सुरेशः : अशोक क्व गच्छसीदानीम् ॥	Sureśa: Aśoka, quo modo nunc vadis?
अशोकः : आपणे गच्छामि । सत्वरमेव कानिचित्पण्यानि क्रीत्वा निवर्तिष्ये ॥	Aśoka: Ad forum eo. Mercem celeriter emam et deinde revertar.
सुरेशः : किं कश्चिदुत्सवो ऽद्य तव गृहे ॥	Sureśa: Estne hodie festum in domo tua?
अशोकः : आम् । अद्य पितृपादानां जन्मदिनोत्सवः ॥	Aśoka: Ita, hodie est dies natalis patris mei venerabilis.
सुरेशः : किं वयस्तव पितृचरणानाम् ॥	Sureśa: Quot annos natus est pater tuus?
अशोकः : पञ्चषष्टिसमायुतं मम पितुर्वयः । अद्य मम गृहे बहवः संबन्धिनो मित्राणि चागमिष्यन्ति । त्वयाप्यागन्तव्यम् ॥	Aśoka: Pater meus sexaginta quinque annos natus est. Hodie multi cognati et amici ad me veniunt; tu quoque venire debes!
सुरेशः : भद्र कतिवादने आगमिष्यन्ति जनाः ॥	Sureśa: O bone, qua hora homines veniunt?
अशोकः : समयं किं पृच्छसि । षड्वादनं यावदागच्छ ॥	Aśoka: Quid de hora interrogas? Veni usque ad sextam horam!
सुरेशः : सार्धषड्वादनं यावदागच्छामि चेत् ॥	Sureśa: Et si ad septimam et dimidiam venio?
अशोकः : नैव षड्वादन एव निश्चितरूपेणागन्तव्यं त्वया ॥	Aśoka: Minime! Ad sextam horam venire debes.
सुरेशः : अस्तु । तर्हि गच्छ त्वं । नोचेद्विलम्बो भविष्यति ॥	Sureśa: Bene. Nunc ergo vade, ne tardes.
(विपण्यां प्रविशति वणिजमुपसृत्य वदति च)	(In tabernam intrat, ad mercatorem vadit et loquitur:)
अशोकः : अयि वणिग्वर कानिचित्पण्यानि क्रेतुमागतो ऽहम् । देहि शीघ्रं मह्यम् ॥	Aśoka: Salve, optime omnium mercatorum! Ad emendam mercem veni. Mihi eam celeriter da!
वणिक् : वत्स त्वं किंकिं क्रेतुमिच्छसि । मम विपणौ बहून्युत्तमोत्तमानि पण्यानि सन्ति तानि च स्वल्पमूल्यानि । वद कियत्परिमाणं किं क्रेतुमिच्छसि ॥	Mercator: O puer, quid emere vis? In taberna mea sunt multae optimae mercēs ad pretia modica. Dic mihi quid et quantum vis.
अशोकः : सेरभारा शर्करा कियता मूल्येन विक्रीयते ॥	Aśoka: Quantum pondo sacchari unius emit?
वणिक् : नाधिक्यं मूल्यम् । केवलमष्टाणकेन दास्यामि सेरभारां शर्कराम् ॥	Mercator: Non multum. Tibi unius pondo sacchari pro octo annis dabo.
अशोकः : तर्हि तोलयित्वा शीघ्रं सेरपरिमितां शर्करां देहि ॥	Aśoka: Tunc mihi celeriter unum pondonem appende et da!
वणिक् : (शर्करां कर्गले संपुटीकृत्य) बाल गृहाण शर्कराम् । देहि च मह्यमाणकाष्टकम् । सत्वरं देहि ॥	Mercator: (saccharum in charta involvens): O puer, accipe saccharum! Et mihi octo annos da, sed celeriter!
अशोकः : (आदाय हस्ते तस्य भारं चाल्पं विलोक्य) भो वणिक् । नैषा सेरभारा शर्करा दृश्यते । पुनः सम्यक्तोलयित्वा देहि ॥	Aśoka: (sumit in manum et pondus exiguum animadvertit): He, mercator! Hoc videtur non esse totum seer sacchari. Pondus iterum recto modo pondera!
वणिक् : (सहासम्) किमनेन । अकिञ्चित्करमेतत् । तव भारवहनक्लेशो ऽल्पो भविष्यति ॥	Mercator: (ridens): Quid interest? Indignum est. Ita minus laboris habebis in portanda onere.
अशोकः : (मनसि किंचिद्विचार्याणकचतुष्टयं च तस्य पुरत उपस्थाप्य) भो श्रेष्ठिन्गृहाण मूल्यम् । मया हि शीघ्रं गृहं गन्तव्यम् ॥	Aśoka: (paucis momentis cogitat et quattuor anna ei ponit): Domine mercator, hic est pretium. Necessarium enim mihi est domum festinare.
वणिक् : रे बालक । एह्येहि शृणु तावत् । अल्पमेव मूल्यं दत्त्वा क्व व्रजसि । आणकचतुष्टयमन्यदपि देहि ॥	Mercator: He, puer! Reverte! Audisne? Quo vadis, postquam tam parum solvisti? Da mihi reliquos quattuor anna!
अशोकः : श्रेष्ठिन् । किमनेन । अकिंचित्करमेतत् । नाणकगणनाक्लेशस्ते ऽल्पीयान्भविष्यति ॥	Aśoka: Mercator! Quid interest? Indignum est. Ita minus laboris habebis in numerandis nummis!
(इत्युक्त्वा ततो जवेन द्रवति)	(Loquitur et festinanter fugit.)

(विपणिस्थो वञ्चको वणिक् किमपि कर्तुमशक्नोत्केवलं तस्य मनसि पश्चात्ताप एवासीत् । अशोको गृहमागत्य सर्वमपीतिवृत्तमकथयत् । तत्रस्था सर्वे ऽपि बान्धवा मित्राणि च परमानन्दं प्रापुः । इत्थं जन्मोत्सवः सानन्दं समाप्तिं यातः ॥)

Summarium:
Mercator fallax in taberna sua nihil agere potuit et tantum paenitentiam in corde sensit. Aśoka domum venit et totam rem narravit. Omnes cognati et amici hilariter delectabantur. Ita festum natale laetum finem invenit.