Lectio 21

21.1. Ulteriores tempestates praesentes in -nt

21.1.1. Participium Praesens (लडादेशः) Parasmaipada

Hoc participium est forma nominalis e radicis praesentis, scilicet participium verum. Est adiectivum quod indicat aliquem vel aliquid quod per radicem verbi (cum praefixione) expressum agere, dum aliud fit. Etiam status durabilis hoc modo exprimi potest.

Exempla:

"Legente patre, ille fumat = pater legens fumet"
"amans (scil. verus, verus) amicus"

Participii praesentis activi formationem ad tematica praesentis temata:
Masculinum, Neutrum
	strenuum radix	praesentis radix + -nt-
	remissus radix	praesentis radix + -t-
Femininum
		Präsensstamm + -nt- + -ī (Deklination wie devī देवी)
	6. praesentis classis	praesentis radix + -nt- + -ī oder::brpraesentis radix + -t- + -ī

Exempla:

1. Praesensclassis:

yajant :brयजन्त् "offerens sacrificium"

		Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसक	Femininum स्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	यजन् aus yaja-nt-s	यजत् yaja-t-Ø	यजन्ती yaja-ant-ī
	2. Akkusativ द्वितीया	यजन्तम् yaja-nt-am	यजत्	wie devī देवी
	3. Instrumentalis तृतीया	यजता yaja-t-ā	यजता
	6. Genetiv षष्ठी	यजतस् yaja-t-as	यजतस्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	यजन्तस् yaja-nt-as	यजन्ति yaja-nt-i
	2. Akkusativ द्वितीया	यजतस् yaja-t-as	यजन्ति
	3. Instrumentalis तृतीया	यजद्भिस् aus yaja-t-bhis	यजद्भिस्
	6. Genetiv षष्ठी	यजताम् yaja-t-ām	यजताम्

Notum facite aequisonum esse यजन्ति (Nom. pl. Neutrum) cum 3. pl. P.!

4. Classis praesentis

नृत्यन्त् "saltans"

• Masculinum Nominativus singularis नृत्यन्
• Neutrum Nominativus Accusativus singularis नृत्यत्
• Femininum Nominativus singularis नृत्यन्ती

6. Classis Praesentis

विशन्त् "adventiens"

• Masculinum Nominativus singularis विशन्
• Neutrum Nominativus Accusativus singularis विशत्
• Femininum Nominativus singularis विशन्ती । विशती

Participii praesentis parasmaipadae ad athematicos praesentis radices formandae (excepta classe 3. praesentis):
Masculinum, Neutrum
	strenuus radix	radix praesentis + -ant-
	imbecillus radix	radix praesentis + -at- (Desinentia radicis praesentis imbecilli idem ac ante pluralis 3. P. sonat)
Femininum
		Präsensstamm + -at- + -ī (Deklination wie devī देवी)

2. Classis praesentis:

अस् "esse": सन्त् "ens, verus, bonus, verus"

		Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसक	Femininum स्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	सन् aus s-ant-s	सत् s-at-Ø	सती s-at-ī
	2. Akkusativ द्वितीया	सन्तम् s-ant-am	सत्	wie devī देवी
	3. Instrumentalis तृतीया	सता s-at-ā	सता
	6. Genetiv षष्ठी	सतस् s-at-as	सतस्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	सन्तस् s-ant-as	सन्ति s-ant-i
	2. Akkusativ द्वितीया	सतस् s-at-as	सन्ति
	3. Instrumentalis तृतीया	सद्भिस् aus s-at-bhis	सद्भिस्
	6. Genetiv षष्ठी	सताम् s-at-ām	सताम्

¹ सती "mulier bona (quae post mortem viri sui se cum eo cremari patitur)" angl.: sutee

Tab.: सती-tabula memoriae
सती-tabula memoriae in palatio Iodhpur - जोधपुर / Rajasthan - राजस्थान
(Fons imaginis: Detalia)

5. classis praesentis:

सु "premere": सुन्वन्त्

• Masculinum Nominativus singularis सुन्वन्
• Neutrum Nominativus Accusativus singularis सुन्वत्
• Femininum Nominativus singularis सुन्वती

8. Classis Praesentis

कृ "tun": कुर्वन्त्

• Masculinum Nominativus singularis कुर्वन्
• Neutrum Nominativus Accusativus singularis कुर्वत्
• Femininum Nominativus singularis कुर्वती

21.1.2. महान्त् "magnus"

Masculinum, Neutrum
	starker Stamm	महान्त्
	schwacher Stamm	महत्
Femininum
		महती wie devī देवी

		Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसक	Femininum स्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	महान् aus mahānt-s	महत् mahat-Ø	महती mahat-ī
	2. Akkusativ द्वितीया	महान्तम् mahānt-am	महत्	wie devī देवी
	3. Instrumentalis तृतीया	महता mahat-ā	महता
	6. Genetiv षष्ठी	महतस् mahat-as	महतस्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	महान्तस् mahānt-as	महान्ति mahānt-i
	2. Akkusativ द्वितीया	महतस् mahat-as	महान्ति
	3. Instrumentalis तृतीया	महद्भिस् aus mahat-bhis	महद्भिस्
	6. Genetiv षष्ठी	महताम् mahat-ām	महताम्

Ut membrum prius compositionis, pro महत् महा stat:

Exempla:

महादेव "deus magnus" (e.g. शिव)
महादेवी "dea magna, uxor regis (देव)"

Fig.: महादेवो विष्णुः
"Sigillum de sardonyce saec. IV-VI p.C. Vishnum cum adoratore repraesentans. Inscriptio in Bactrianis cursivis legitur: 'Mihira, Vishnu et Shiva'."
(Fons imaginis: Detalia)

"Sigillum sardonyx saeculorum IV–VI p.C. Vishnum cum adoratore repraesentans. Inscriptio in Bactrianis cursivis: 'Mihira, Vishnu et Shiva'."

21.2. Sandhi pro nasaliis finalibus

Post vocalem brevem, nasales finales, praeter -m, ante vocalem initialem duplicantur.

Exemplum:

जयन् + अरिः » जयन्नरिः "hostis triumphalis"

21.3. Formae honorificae salutationis

In Sanscrito, sine officiositate, potest quisquam in persona secunda singulari alloqui. Si vero officiosus esse vis, nomen adhibere potes, cuius significatio est "Venerabilis" et similia, et verbum in tertiam personam singularem vel pluralis ponere, vel constructionem passivam adhibere. Incrementum officiositatis in usu personae in alloquio tale est:

2. sg. » 2. pl. » 3. sg. cum nomine correspondente » 3. pl. cum nomine correspondente

Hoc nomen maiestaticum maxime necessarium est भवन्त् , fem.: भवती . Usu suo nostro "Vos" honifico respondet.
Hoc भवन्त् est contractio ex भगवन्त्; declinatio eius est nominum in -vant (vide Lectio 13). Hoc भवन्त् a participio praesentis P ex भू "fieri" भवन्त् distinguendum est: nom. sg. masc. ex भवन्त् "Vos" est भवान्, participii autem भवन्.

Exempla:

किं भवान्करोति = किं भवता क्रियते = "Quid agis?"

polite:

किं भवन्तः कुर्वन्ति = किं भवद्भिः क्रियते

Femininum:

किं भवती करोति = किं भवत्या क्रियते
किं भवत्यः कुर्वन्ति = किं भवतीभिः क्रियते

Alia verba, quae similiter uti possunt:

• आर्य (f.: आर्या) "Nobilis". E.g. यदार्य इच्छति "Quod vis"
• महाभाग "cuius pars / fortuna magna est = Nobilis". Saepissime a mulieribus in adulatione vel de viris bonae sortis loquentibus adhibetur. In Sanscrito colloquiali moderno valde frequens.

Si non solum comitatem, sed etiam colentiam erga aliquem exprimere vis, pro eo qui praesens vel prope est, uteris भवन्त् अत्रभवन्त् loco; pro absente autem vel remoto, तत्रभवन्त्. अत्रभवन्त् et तत्रभवन्त् verti possunt ut "Vos", "Venerabiles", "Reverendi" etc.:

किमत्रभवत्यत्रभवतां भार्या = "Estne pia (hic praesens) uxor tua?"
किं तत्रभवतां कुशलवृत्तम् (in epistula vel colloquio telephonico) = "Valetisne?"

21.4. Lexicon

भज् 1 U भजति Pass. भज्यते PPP भक्त : alicui (Acc.) aliquid attribuit, destinare, aliquem diligere, colere, venerari

ex eo:

भक्ति f.: Devotio, fides, amor (in re religiosa: amor et reverentia erga deum personalem. de qua re vide Basham, Mirabilia pag. 332sqq.)
भाग m.: Pars, portio
भग m.: (bonus) pars, fortuna, prosperitas, dignitas
भगवन्त् 3: Fortuna-possidens, dignitas-possidens (nomen gloriosum विष्णु – कृष्ण)

Tab.: भगवान्कृष्णः
भगवान्कृष्णः ut जगन्नाथ (ad dextram) cum sorore semiparte सुभद्रा (in medio) et fratre maiore natu बलराम, Orissa = ଓଡ଼ିଶा
(Fons imaginis: Detalia)

भगवद्गीता f.: "Carmen (गीता) Dignitatis (कृष्ण)"

Tab.: भगवद्गीता
भगवद्गीता - Codex, saec. XIX.
(Fons imaginis: Detalia)

भिक्ष् 1 Ā भिक्षते Pass. भिक्ष्यते PPP भिक्षित (vere verum Desiderativum ad भज्: optare, ut partem capiat): deprecari

unde:

भिक्षु m.: mendicus, monachus

Fig.: भिक्षवः
Luang Prabang = ຫລວງພະບາງ, Laos = ປະເທດລາວ
(Fons imaginis: Detalia)

दुष् 4 P दुष्यति Pass. दुष्यते PPP दुष्ट : corrumpere (intransitiv), malum fieri, dedecus pati

दोष m.: error

पच् 1 U पचति Pass. पच्यते (no PPP, instead पक्व 3: cooked, boiled) Absol. पक्त्वा : to cook (transitive) = to boil, to roast, to toast, etc.

21.5. Exercitatio

A) Versa verba composita sequentia:

१. अनादिकालिकसंसारः

२. अनादिमध्यान्तः

३. महामैत्रीकरुणाचित्तः

४. सर्वहतान्धकारः

B) Translate:

मृतं दहन्नग्निः सतीमपि दहति ॥१॥

सद्गुरुर्महाकविस्तोत्रैर्महादेवं स्तौति ॥२॥

महान्ति फलान्यदन्तो बाला जलमापि पिबन्ति ॥३॥

पूजां कुर्वञ्जनो यजते च स्तौति च देवताम् ॥४॥

गुरूपनीतनरो द्विजः ॥५॥

जितक्रोधो घ्नन्तमप्यरिं न द्वेष्टि । क्रोधजितस्तु द्वेष्टि ॥६॥

lekt2101: सती-tabula memoriae in palatio Iodhpurensi - जोधपुर / Rajasthan - राजस्थान [fons imaginis: Flicka / Wikipedia. Licentia GNU FDL]

lekt2102: "Sigillum e sardonyxo, saeculis IV-VI p.C. confectum, Vishnum cum adoratore repraesentans. Inscriptio in Bactrianis cursivis haec legitur: 'Mihira, Vishnu et Shiva'. [Fons imaginis: PHGCOM / Wikipedia. Licentia GNU FD]"

lekt2103: भगवान्कृष्णः ut जगन्नाथ (dextra) cum sua semisore सुभद्रा⟩ (media) et fratre maiore बलराम⟩, Orissa = ଓଡ଼ିଶा [Fontes imaginis: Sujitkumar / Wikipedia. Licentia GNU FD]

lekt2104: Luang Prabang = ຫລວງພະບາງ, Laos = ປະເທດລາວ [Fontes imaginum: Hanoi Mark. -- http://www.flickr.com/photos/riverdaleto/112938743/. -- Accessus die 2008-12-12. -- Licentia Creative Commons (Attributio, usus non-commercialis)]

lekt2105: भगवद्गीता - Codex, saec. XIX. [Imaginis fontis: Wikipedia, Dominium publicum]