Exercitium 47
A) Versa:
१. यदि गच्छसि गच्छ त्वम् । अहं न गमिष्यामि ॥ १ ॥
Si vis ire, ite! Ego non ibo.
२. आर्य प्रेक्षस्व मे परिभवम् ॥ २ ॥
O nobilis, respice humilitatem meam!
३. भो राम यदि मया गन्तव्यं तदैषा कन्यापि मम सहायिनी भवतु ॥ ३ ॥
Domine Rāma, si me ire necesse est, puella quoque haec comitatrix mea esse debet.
४. आर्ये तिष्ठ तिष्ठ । न त्वया भेतव्यम् ॥ ४ ॥
Domina, sta, sta. Timeas non debes.
५. प्रसीदत्वार्यः ॥ ५ ॥
Quiesce, nobilis vir!
६. आर्ये स्वागतं ते ॥ ६ ॥
Salve, domina!
७. आज्ञापयत्वार्यः किं मया क्रियतामिति ॥ ७ ॥
Nobilis vir, iube quid facere debeam.
८. युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥ ८ ॥
Arma contra pugnam sume, ne malum tibi accidat.
९. कस्मात्त्वं भीतः । प्रतिवचनम् : तस्य रामस्य गुणेभ्यः । प्रष्टा : के तस्य गुणा यस्य गृहं प्रविश्याशितव्यमपि नास्ति ॥ ९ ॥
Quaestio: "Quid times?" Responsio: "Praeclara haec Rāma." Quaerens: "Quae sunt praestantiae viri, in cuius domo nihil est edendi, cum intratur?"
१०. तवैव हस्ते शस्त्रं तिष्ठतु ॥ १० ॥
Gladius in manu tua maneat!
११. भवति न ते परिभवस्तत्रभवतो रामस्य निवेदयितव्यः ॥ ११ ॥
Domina, humilitas tua non referenda est domino Rāma.
Versa in Sanscritum (Imperativus)
B) Versa in Sanscritum utendo Imperativo:
१. भ्रियै ॥ १ ॥
Volo conservari.
२. तुष्यतु ॥ २ ॥
Ipse contentus esse debet.
३. ह्वयाम ॥ ३ ॥
Nos vocare volumus.
४. तुभ्यं नमानि । (Aut: नमानि ते ॥ ४ ॥)
Me tibi flectere volo.
५. एतत्कर्म क्रियताम् ॥ ५ ॥
Hoc factum fieri debet.
६. भवता सुप्यताम् ॥ ६ ॥
Dormire debent. (Constructio passiva)
७. पुत्र धने यतस्व ॥ ७ ॥ (Aut: ... धनं / धनाय ...)
Fili mi, divitias appetas!
८. अध्ययनमारभध्वम् ॥ ८ ॥
Studium incipite!
९. पितृभ्यः पिण्डान्प्रयच्छत ॥ ९ ॥
Patribus antiquis cibum offerite!
१०. नन्दन्तु ॥ १० ॥
Gaudere debent!
११. लोकमवेक्षै ॥ ११ ॥
In mundum intueri volo.
१२. काशीं पद्यामहै ॥ १२ ॥
Benares ire volumus.
१३. देवान्यजन्ताम् ॥ १३ ॥
Deos ut hostiae sacrificales colere debent.
१४. स्तोत्रं गाय ॥ १४ ॥
Carmen laudis canas!
१५. पुत्रा मे जायन्ताम् ॥ १५ ॥
Filii mihi nati sint!
१६. तुभ्यं मे गृहं दिशानि ॥ १६ ॥
Tibi domum meam ostendere volo.
१७. मत्प्रव्रज ॥ १७ ॥
A me abeas!
१८. मुच्यताम् ॥ १८ ॥
Liberare debet!
१९. तव भार्यां रक्षाणि ॥ १९ ॥
Uxorem tuam custodire volo.
२०. शत्रो म्रियस्व ॥ २० ॥
Morte, hostis!
२१. युध्यध्वम् ॥ २१ ॥
Pugnate!
२२. आज्ञापयन्तु ॥ २२ ॥
Iubeant.
२३. तव गृहे वसाम ॥ २३ ॥
In domo tua habitare volumus.
२४. एवं भवतु ॥ २४ ॥
Ita fiat!
२५. अश्वं तुद ॥ २५ ॥
Equum ferias!
२६. भ्रमन्तु ॥ २६ ॥
Errare debeant.
२७. माद्यत ॥ २७ ॥
Ebriamini!
२८. अश्वो भारं कर्षतु ॥ २८ ॥
Equus onus trahere debet.
२९. लोकान्कल्पयाम ॥ २९ ॥
Mundos ordinare volumus.
३०. पानं पिब ॥ ३० ॥
Potum bibas!
३१. मन्यस्व ॥ ३१ ॥
Cogita!
३२. जीयन्ताम् ॥ ३२ ॥
Vincendi sunt!
३३. त्वया नीयामहै ॥ ३३ ॥
A te ducti esse volumus.
३४. सुखाय भवतात् ॥ ३४ ॥
Ad felicitatem proficiat! (Benedictio)
Abb.: माद्यत
(Imaginis auctor: Detalia)