Lectio 26

26.1. Lexem cerebrale pro -s- in medio verbi

-s- per -ṣ- mutatur, si k, r, l vel vocalis — praeter a, ā — immediate aut solum per अनुस्वार vel विसर्ग separata praecedit et alius sonus quam ṛ, r sequitur.

Huic Sandhi etiam दुस्- ante gutturales et labiales mutas in compositione obtemperat.

Exempla:

तेषाम् (ex: te-sām)

sed: तासाम् (tā-sām)

26.2. Lexem cerebrale pro dentibus in medio verbi

Dentales occlusi post retroflexos (incluso -ṣ-) per correspondentes retroflexos mutantur:

iṣ + -ta = iṣṭa (इष्ट)
ti + sth + a + ti = tiṣṭhati (तिष्ठति)
(ṣ propter praecedens i, ṭh propter sequentem deinde ṣ)

26.3. Sandhi verborum pro palatalibus, gutturalibus, ṣ, h + -s

-k, -kh, -g, -gh; -c, -j; -ś, -ṣ; -h + s- » -kṣ

Exempla infra vide

26.4. Lexem Grassmannianum dissimilationis spiritus

Immediata consequentia duarum aspiratarum (aspirata - vocalis - aspirata) habet amissionem spiritus primi soni pro consequentia:

Exemplum:

*dhu(gh) » du(g)h

Si propter leges phoneticas secundus sonus suum spiritum amittit, ita spiritus iterum in primo sono apparet.

Exempla: vide infra Futurum de  दुह् et  बुध्

Abb.: Hermann Grassmann
(Fons imaginis: Details)

Ante sibilos, -n et -m per -ṃ- mutantur:

Exemplum: v. infra Futurum vocis मन्

26.6. usus futuri simplicis (ऌत्, भविष्यन्ती f.)

Futurum simplex (ऌत्, भविष्यन्ती f.) exprimit:

• futurum
• consilium vel voluntas agendi ("ibo", "volo ire")
• expectatio ("ita eveniet")
• spes
• timor
• probabilitas
• sententia oratoris
• imperium

Futurum partim cum optativo contendit (vide infra).

e. g. व्रतं करिष्यन्देवगृहं गच्छति = "Qui votum facere vult, ad templum vadit."

Fig.: व्रतं करिष्यन्देवगृहं गच्छति
(Fons imaginis: Details)

26.7. Formatio futuri simplicis (ऌत्, भविष्यन्ती f.)

Futur Simplex:

Futurus radix + desinentia primaria

Radix futuri:

(plerumque) gradus summus radix + -sya
aut
(plerumque) gradus summus radix + -i- + -sya (= - iṣya)

Quam radix quam formationem futuri temporis habeat, cum formis radicis discere necesse est!
In genere forma radicis et vocalis iunctiva futuri cum infinitivo congruunt.
Quaedam radices futurum optionem cum et sine vocali iunctiva -i- formare possunt.
Participium Parasmaipada futuri per suffixum -nt- ad radicem futuri adiunctum formatur, femininum facultative in -ntī vel -tī:

कृ : करिष्यन्त्, करिष्यन्ती / करिष्यती

Exempla:

कृ : करिष्यन्त्, करिष्यन्ती / करिष्यती

Exemplaria:

Radix	Futurum 3. sg. P (Ā)
नी	नेष्यति
भू	भविष्यति (भो + इ + स्य + ति)
दिश्	देक्ष्यति (देश् + स्य + ति)
दृश्	द्रक्ष्यति
पच्	पक्ष्यति
प्रच्छ्	प्रक्ष्यति
यज्	यक्ष्यति
सृज्	स्रक्ष्यति
पद्	पत्स्यति
अद्	अत्स्यति
दुह्	धोक्ष्यति (दोग् + स्य + ति)
बुध्	भोत्स्यते (बोध् ante Sordidum = भोत्)
मन्	मंस्यते (मन् + स्य + ते)

26.8. Exercitatio

Formate formas Futuri in numero, persona et genere verbi (Parasmaipada, Ātmanepada) respondentis:

A) sine vocali coniunctiva -i-:

1. अत्ति
2. प्राप्नुवन्ति
3. सम्यन्ति
4. विजयन्ते
5. दहन्
6. आदिशन्ति
7. दोग्धि
8. पश्यति (Futurum ex दृश् formans)
9. उपानयन्ति
10. पचति
11. उपपद्यन्ते
12. पिबति
13. पृच्छति
14. बुध्यन्ते
15. मन्यते
16. मुञ्चति
17. यजते
18. युध्यन्ते
19. भजति
20. कृषति
21. क्रुध्यन्ति
22. दुष्यति
23. द्वेष्टि
24. पान्ति
25. सीदति
26. लभते
27. वक्ति
28. प्रविशन्ति
29. शक्नोति
30. शृणोति
31. सिञ्चति
32. सुन्वन्ति
33. सृजति
34. स्तौति
35. तिष्ठति

B) Cum vocali coniunctiva -i-:

1. अस्यति
2. आसते
3. इच्छति
4. संस्करोति
5. खादति
6. लुभ्यति
7. तनुते
8. उपागच्छन्ति
9. चरति
10. जायन्ते
11. नृत्यति
12. सहते
13. पतन्ति
14. रोदिति
15. प्रभवति
16. म्रियन्ते (in Futuro Parasmaipada)
17. जीवन्ति
18. रक्षति
19. वदति
20. स्मरति
21. घ्नन्ति
22. अर्हन्ति
23. कुप्यन्ति

C) Futurum optionale cum et sine -i-:

1. मुह्यन्ति
2. वर्तते
3. अश्नुवते (in futuro Parasmaipada)