Lektion 29
29.1. Usus Parasmaipada (परस्मैपद) et Ātmanepada (आत्मनेपद) in Causativo
Causativum est, paucis exceptis, Ubhayapada (उभयपद)
In causativo adhibetur Ātmanepada (आत्मनेपद):
1. Si fructus actionis impulsae ad impellentem proficit:
Exemplum:
रामः कटं कारयते = "Rāma sibi (suum interesse) tapetum facit"
2. Si causativum verborum transitivorum reflexive adhibetur ("se ostendere", "se audiri facere" etc.), vel si obiectum verbi simplex est agens (कर्तृ) causativi:
Exemplum:
विष्णुर्भक्तान्दर्शयते = "Viṣṇu se ostendit suis devotis"
Resultatum: भक्ता विष्णुं पश्यन्ति = "Fideles Viṣṇum conspiciunt"
Regulae igitur, ut plurimum, cum regulis pro utendo Ātmanepada (आत्मनेपद) apud verba Ubhayapada (उभयपद) congruunt.
29.2. Vocabularium
Praefix
उद्° : sursum, deorsum, effero, foras, ex, e-
परि° : circum, ad (locus, tempus), per
भू + परि 1P परिभवति : (circum fieri = circumdare =) superare, vincere ; negligere, contemnere
अवज्ञान n.: contemnere
गुप्त 3: custodit, protegit
गृहस्थ 3: domi constitutus; m. paterfamilias (qui in 2. आश्रम constitutus est)
ग्रस् 1Ā ग्रसते : edere, devorare
Fut. ग्रसिष्यते
Pass. ग्रस्यते
Kaus. ग्रासयति
PPP ग्रस्त
Inf. ग्रसितुम्
तीक्ष्ण 3: "ferox", acris, acutus, severus, vehemens, mordax
न्याय m.: norma, regula, recta via et ratio; methodus, logica (a इ + नि)
परिव्राजक m.: vagus, monachus ambulans, peregrinus
Fig.: परिव्राजकाः
Pushkar = पुष्कर
(Fons imaginis: Detalia)
पालयति : etiam synonymum cum पाति
पुनर् Indekl.: iterum, saepe, retro, rursus; contra, autem (ante sonos sonoros praeter r-: पुनर्)
प्रजा f.: generatio, natus, progenies
मत्स्य m.: piscis
ex hoc:
मात्स्य 3: ad pisces (ad pisces) pertinens
Fig.: मत्स्यः
रोहू मछली = Labeo rohita Hamilton
(Fons imaginis: Detalia)
मृदु 3 (f.: मृद्वी): mitis, blanda, tenera; lenta, debilis
यथा Adv.: ut, quasi
रम् 1Ā रमते : statim stare, quiescere, morari ; placere, delectari
Fut. रंस्यते
Pass. रम्यते
Caus. रमयति
PPP रत
Inf. रन्तुम्
वानप्रस्थ m.: eremita silvae (qui in tertio आश्रम versatur)
शुचि 3: lucidus, nitens, tenuis; m.: puritas
पूज् 10P पूजयति : colere, venerari
PPP पूजित
29.3. Exercitium translationis ad repetendum
Verba pro verbis in rectam linguam Theodiscam vertite et textus Sanscriticos memoriter discite:
1. Definitio de अविद्या :
अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्यशुचिसुखात्मख्यातिरविद्या ॥योगसूत्र २.५॥
Explicatio: आत्मसु = Loc. sg. ad आत्मन् m. "anima; absolutum, in quantum in individuo realiter existit"
2. कौटिलीयार्थशास्त्र 1.4. de recto usu दण्ड :
तीक्ष्णदण्डो भूतानामुद्वेजनीयो भवति ।८।
मृदुदण्डः परिभूयते ।९।
यथार्हदण्डः पूज्यते ।१०।
सुविज्ञातप्रणीतो हि दण्डः प्रजा धर्मार्थकामैर्योजयति ।११।
दुष्प्रणीतः कामक्रोधाभ्यामवज्ञानाद्वा वानप्रस्थपरिव्राजकानपि कोपयति, किमङ्ग पुनर्गृहस्थान् ।१२।
अप्रणीतस्तु मात्स्यन्यायमुद्भावयति ।१३।
बलीयानअबलं हि ग्रसते दण्डधराभावे ।१४।
स तेन गुप्तः प्रभवतीति ।१५।
चतुर्वर्णाश्रमो लोको
राज्ञा दण्डेन पालितः ।
स्वधर्मकर्माभिरतो
वर्तते स्वेषु वर्त्मसु ॥१६॥
Abb.: मात्स्यन्याय:
(Delineatio: Namcha Payer, 2002-11)
(Fons imaginis: Detalia)
Explanationes:
।८। उद्वेजनीय ३ "aliquid (aliquis), ante quod horrescere necesse est"
।११। विज्ञात ३ "agnitum" ; n.: agnitio
।११। योजयति (Kaus. zu युज्) "adligare, coniungere, unire cum"
।१२। कामक्रोधाभ्याम् : Instr., Dat. Abl., Dual mask. von कामक्रोध (Dualdvandva)
।१२। किमङ्ग "quanto magis"
।१४। बलीयान् : Nom. sg. masc. ad बलीयस् ३ "fortior"
।१६। चतुर् "quattuor" ut pars compositi anterior
राज्ञा Instr. sg. m. ad राजन् m. "rex"
स्वेषु : Lok. plur. mask. / neutr. zu स्व ३ "proprius (meus, tuus, suus etc.)"
वर्त्मसु : Lok. plur. neut. ad वर्त्मन् n. "iter, via, semita"
29.4. Futur et causativa radicum hactenus didactarum
| Wurzel धातु | Futur ऌत् | Kausativ कारित |
|---|---|---|
| अद् २ प | अत्स्यति | आदयति |
| अर्ह् १ प | अर्हिष्यति | अर्हयति |
| अश् ५ आ | अशिष्यते अक्ष्यते | आशयति |
| अस् २ प | -- | -- |
| अस् ४ प | असिष्यति | आसयति |
| आप् ५ प | आप्स्यति | आपयति |
| आस् २ आ | आसिष्यते | आसयति |
| इ २ प | एष्यति | आययति |
| इष् ६ प | एषिष्यति | एषयति |
| कम् १० आ | कामयिष्यते कमिष्यते | कामयति |
| कुप् ४ प | कोपिष्यति | कोपयति |
| कृ ८ उ | करिष्यति | कारयति |
| कृष् १ प, ६ उ | कर्क्ष्यति क्रक्ष्यति | कर्षयति |
| क्रुध् ४ प | क्रोत्स्यति | क्रोधयति |
| खाद् १ प | खादिष्यति | खादयति |
| ख्या २ प | -- | -- |
| गम् १ प | गमिष्यति | गमयति |
| चर् १ प | चरिष्यति | चारयति |
| चुर् १० उ | चोरयिष्यति | चोरयति |
| चेष्ट् १ आ | चेष्टिष्यते | चेष्टयति |
| जन् ४ आ | जनिष्यते | जनयति |
| जि १ प | जेष्यति | जापयति |
| जीव् १ प | जीविष्यति | जीवयति |
| तन् ८ उ | तनिष्यति | तानयति |
| त्यज् १ प | त्यक्ष्यति | त्याजयति |
| त्वर् १ आ | त्वरिष्यते | त्वरयति |
| दह् १ प | धक्ष्यति | दाहयति |
| दिश् ६ उ | देक्ष्यति | देशयति |
| दुष् ४ प | दोक्ष्यति | दूषयति दोषयति |
| दुह् २ उ | धोक्ष्यति | दोहयति |
| दृश् | द्रक्ष्यति | दर्शयति |
| द्विष् २ उ | द्वेक्ष्यति | द्वेषयति |
| धृ १ उ | धरिष्यति | धारयति |
| नी १ उ | नेष्यति | नाययति |
| नृत् ४ प | नर्तिष्यति | नर्तयति |
| पच् १ उ | पक्ष्यति | पाचयति |
| पत् १ प | पतिष्यति | पातयति |
| पद् ४ आ | पत्स्यते | पादयति |
| पा १ प | पास्यति | पाययति |
| पा २ प | पास्यति | पालयति |
| प्रच्छ् ६ प | प्रक्ष्यति | प्रच्छयति |
| बुध् १ उ | बोधिष्यति | बोधयति |
| बुध् ४ आ | भोत्स्यते | बोधयति |
| ब्रू २ उ | -- | -- |
| भज् १ उ | भक्ष्यति | भाजयति |
| भू १ प | भविष्यति | भावयति |
| मद् ४ प | मदिष्यति | मदयति मादयति |
| मन् ४ आ | मंस्यते | मानयति |
| मुच् ६ उ | मोक्ष्यति | मोचयति |
| मुह् ४ प | मोक्ष्यति मोहिष्यति | मोहयति |
| मृ ४ आ | मरिष्यति | मारयति |
| यज् १ उ | यक्ष्यति | याजयति |
| या २ प | यास्यति | यापयति |
| युध् ४ आ | योत्स्यते | योधयति |
| रक्ष् १ प | रक्षिष्यति | रक्षयति |
| रुद् २ प | रोदिष्यति | रोदयति |
| लभ् १ आ | लप्स्यते | लम्भयति |
| लिप् ६ उ | लेप्स्यति | लेपयति |
| लुभ् ४ प | लोभिष्यते | लोभयति |
| वच् २ प | वक्ष्यति | वाचयति |
| वद् १ प | वदिष्यति | वाद्यायति |
| वस् १ प | वत्स्यति | वासयति |
| वस् २ आ | वसिष्यते | वासयति |
| वह् १ उ | वक्ष्यति | वाहयति |
| वा २ प | वास्यति | वापयति |
| विद् २ प | वेदिष्यति | वेदयति |
| विद् ६ उ | वेदिष्यति वेत्स्यति | वेदयति |
| विश् ६ प | वेक्ष्यति | वेशयति |
| वृत् १ आ | वर्तिष्यते वर्त्स्यति | वर्तयति |
| वृध् १ आ | वर्धिष्यते | वर्धयति |
| शक् ५ प | शक्ष्यति | शाकयति |
| शास् २ प | शासिष्यति | शासयति |
| श्रु ५ प | श्रोष्यति | श्रावयति |
| सद् १ प | सत्स्यति | सादयति |
| सह् १ आ | सहिष्यते | साहयति |
| सिच् ६ उ | सेक्ष्यति | सेचयति |
| सु ५ उ | सोष्यति | सावयति |
| सृज् ६ प | स्रक्ष्यति | सर्जयति |
| सेव् १ आ | सेविष्यते | सेवयति |
| स्तु २ उ | स्तोष्यति | स्तावयति |
| स्था १ प | स्थास्यति | स्थापयति |
| स्मृ १ प | स्मरिष्यति | स्मारयति स्मरयति |
| हन् २ प | हनिष्यति | घातयति |
| हृ १ उ | हरिष्यति | हारयति |
lekt2903: Pushkar = पुष्कर [Imago auctoris: pyjama. -- http://www.flickr.com/photos/rpt/387636532/. -- Accessus die 2008-12-20. -- Licentia Creative Commons (Attributio, usus non-commercialis, share alike)]
lekt2901: रोहू मछली = Labeo rohita Hamilton [Imago auctoris: Khalid Mahmood / Wikipedia. Licentia GNU FD]
lekt2902: (Delineatio: Namcha Payer, 2002-11)