Lectio 56

56.1. Aoristus reduplicatus

Eruditio:

Auctum + radix duplicata + a + forma secundaria tematica

Syllaba radicalis acuta vel gravis esse potest. In radicibus terminatis in -i aut -u, forma gravis regula est.

Finale -i vel -u per -iy aut -uv substituitur.

-ā finale -ā (für -e) fällt ab.

Paradigma:

श्रि 1U "adire, inniti"

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
1. तृतीयः	अशिश्रियम् (अ-शि-श्रिय्-अम्)	अशिश्रियाम	अशिश्रिये	अशिश्रियामहि
2. द्वितीयः	अशिश्रियस्	अशिश्रियत	अशिश्रियथास्	अशिश्रियध्वम्
3. प्रथमः	अशिश्रियत्	अशिश्रियन्	अशिश्रियत	अशिश्रियन्त

Haec forma Aoris a nonnullis formatur:

• श्रि 1U "ad se conferre"
• द्रु 1P "currere"
• कम् 1Ā "amare": अचकमत / अचीकमत (vide infra!)
• पत् 1P "cadere": अपप्तत् (a-pa-pt-a-t; pt = gradus profundus ad pat)
• वच् 2P "dicere": अवोचत् (a-va + uc-a-t)

Radices omnes decimae classis praesentis, simulque causativa, semper Aorem reduplicatum formant.

56.1.1. Formatio Aoris causativorum et radicum decimae classis praesentis

Syllaba radicalis:

Fundamentum est forma radicis praesentis vel causativi, quam post deletionem elementi formativi -aya- habet (ita radix terminata in -p pro causativis in -paya-).

Vocalis huius dictae syllabae radicalem in aoristo determinatur secundum sequentes regulas:

• -ā- ante consonantem simplicem per -a- substituitur:

पॄ 3P: Caus. पारयति, Aor. अपिपरत्
द्रु 1P: Caus. द्रावयति, Aor. अदुद्रवत् / अदिद्रवत्
नी 1U: Caus. नाययति, Aor. अनीनयत्
ज्ञा 9U: Caus. ज्ञापयति, Aor. अजिज्ञपत्

• -ī-, -e-, -ai- ante consonantem simplicem per -i- substituitur:

चित् 1P: Caus. चेतयति, Aor. (Ā) अचीचितत

• -u-, -o-, -au- ante consonantem simplicem per -u- substituitur:

चुर् 10U: चोरयति, Aor. अचूचुरत्

Quibusdam radicibus mutationes praedictae vel optativae sunt vel omittendae:

• post consonantem ultimam syllabae radicalis immediate praecedens, pro ṛ, ṝ, ḷ substitutum ar, ār, īr, al vel immutatum relinqui potest vel per ṛ sive ḷ substitui:

कॢप् 1Ā: Caus. कल्पयति, Aor. अचकल्पत् / अचीकॢपत्
कृष् 1P/6U: Caus. कर्षयति, Aor. अचकर्षत् / अचीकृषत्

Vocalis syllabae reduplicativae:

Postquam regulae modo dictae ad syllabam radicalem applicatae sunt, sequentes regulas pro vocali syllabae reduplicativam observandas esse:

Punctum initii est vocalis regularis reduplicativa, id est.

• a pro a, ā, ṛ,  ṝ, ḷ
• i pro i, ī, e, ai
• u pro u, ū, o, au

Haec vocalis reduplicativa subicitur his mutationibus:

• i, u per ī, ū substituitur, si syllaba radicalis uno tantum consonante incipit et metrico brevi est:

भिद् 7U: Caus. भेदयति, Aor. अबीभिदत्
तुद् 6U: Caus. तोदयति, Aor. अतूतुदत्

• a mutatur in ī, si syllaba radicalis metricum brevem habet et uno tantum consonante incipit. Si syllaba radicalis metricum brevem habet et pluribus quam uno consonantibus incipit, a syllabae reduplicationis in i mutatur. Si syllaba radicalis metricum longum habet, a manet:

नी 1U: Caus. नाययति, syllaba radicalis Aoristi नय्, Aor. अनीनयत्
कृ 8U: Caus. कारयति, syllaba radicalis Aoristi कर्, Aor. अचीकरत्
त्यज् 1P: Caus. त्याजयति, syllaba radicalis Aoristi त्यज्, Aor. अतित्यजत्
भू 1P: Caus. भावयति, syllaba radicalis Aoristi भव्, Aor. अबीभवत्

Particularia radicum quaedam apud Kielhorn, Grammatik § 435c seq.

Syllabae radicales vocaliter incipientes secundum sequentes regulas reduplicantur:

• Si vocalem incipientem unus tantum consonans vel compositio consonantium sequitur, cuius prima pars neque nasalis neque d nec r est, syllaba reduplicata sic sonat:

Vocalis - primus consonans subsequens (vel eius representative in syllaba reduplicativa requirito) - i - omnes consonantes

अश् 9P: Caus. आशयति, syllaba reduplicata आशिश्, Aor. आशिशत्
इष् 6P: Caus. एषयति, syllaba reduplicata एषिष्, Aor. ऐषिषत्
ईक्ष् 1Ā: Caus. ईक्षयति, syllaba reduplicata ईचिक्ष्, Aor. ऐचिक्षत्

• Si post vocalem initialem sequitur consonantium grex a nasali vel d aut r incipiens, secundus consonans gregis (vel eius representative) i littera secundo schema insertur:

Vocalis - primus consonans - secundus consonans (representative) - i - secundus consonans

अञ्ज् 7P: Caus. अञ्जयति, syllaba reduplicata अञ्जिज्, Aor. आञ्जिजत्
ऋ 1P: Caus. अर्पयति, syllaba reduplicata अर्पिप्, Aor. आर्पिपत्
अर्ह् 1P: Caus. अर्हयति, syllaba reduplicata अर्जिह्, Aor. आर्जिहत्

Haec forma reduplications vocalem initialem habentium derivatorum (Causativa) "Attica Reduplicatio" appellatur.

56.2. Injunctivus

Injunctivus est forma sine augmento ad formas cum augmento, id est formae eius identicae sunt cum formis sine augmento Indicativi Imperfecti vel Aoristi. Grammatica indigena Indica Injunctivum ut categoriam grammaticalem specialem non agnovit.

Secundum opus fundamentale:

Tab.:
Professor de Linguistica Comparativa, Universitas Erlangen-Nürnberg (1955 - 1983)
(Fons imaginis: Detalia)

Hoffmann, Karl (1915–1996): Der Injunktiv im Veda : una investigatio functionalis synchronica / a Karl Hoffmann. -- Heidelberg : Winter, 1967. -- 298 pag. -- (Bibliotheca Indogermanica : series tertia, investigationes)

Injunctivus in Veda has proprietates habet:

• non narrativus est, sed mentionalis
• sine temporis gradibus est
• Injunctivus Praesentis (= Imperfectum sine augmento) aspectum imperfectum designat
• Injunctivus Aoristi aspectum perfectum designat.

In post-Vedic Sanskrit, the injunctive occurs only in conjunction with the prohibitive particle मा (+ injunctive aorist) or मा स्म (+ injunctive present or aorist); the distinction of aspect usually no longer applies.

(with aspect

• मा + injunctive aorist would denote a prohibitive sentence: "Do not begin to ...!", "Do not do ...!"
• मा स्म + injunctive present would denote an inhibitive sentence, i.e., a process already underway or an existing state is forbidden: "Stop ...!", "Desist from ...!"

Sed haec distinctio fere in Sanscritico Classico non fit.)

56.3. Sententia Prohibitiva

Forma principalis:

मा + Injunctivus Aoristi

मा स्म + Injunctivus Aoristi vel Injunctivus Praesentis

Exempla:

मा कर्महेतुर्भूः "Ne fiat qui fructu actionis motivetur!" (Injunctivus Aoristi) (भगवद्गीता 2,47c)

क्लैब्यं मा स्म गमः "Ne effeminatus sis!" (Imperativus Aoristus) (⟪भगवद्गीता 2,3a)

Tab.: क्लैब्यं मा स्म गमः
Tabula (Ernesto Che Guevara) partis politicae in Vallachira (വാല്ലചിര), Thrissur (തൃശ്ശൂര്‍). "Versio rustica quae in ea scripta sunt haec esse possunt: Martyrium fascinans experientia est pro revolutionario. Et formidabilis consilium ad timidum. Che non est exemplar pro pusillanimibus."
(Fons imaginis: Detalia)

Utraque exempla sensum prohibentem habent. Imperativus Aoristus igitur in sua originali significatione hic adhibitus est. (Praeponderantia Imperativi Aoristi in talibus sententiis fortasse ex praeponderantia sententiarum prohibitarum adversus sententias inhibitorias explicari potest, sed haec quaestio adhuc pro Sanscrito classico investiganda est.)

Formae aliae sententiarum prohibitarum:

• ⟪मा + (⟪स्म) + Imperativus (rarum)
  e.g. ⟪मा ⟪ते ⟪सङ्गो ⟪ऽस्त्वकर्मणि

• ⟪अलम् aut ⟪कृतम् = Instrumentalis in sententia inhibitoria
  e.g. ⟪अलं ⟪विषादेन "Desine desperare! = Desistere despondendi! = Caput attolle!"

• न + Gerundivum (Particium necessitatis)

Praeterea aliae quoque, rariores formae sententiarum prohibitorum exstant, vide exempli gratia

Speyer, Jacob S. (Jacob Samuel) (1849–1913): Sanskrit sytax. -- Leyden : Brill, 1886. -- § 353.

Abb.: अलं  विषादेन
(Fons imaginis: Detalia)

56.4. स्म

स्म eminet: "vere, quidem, certe, ipsum"

Praeterea haec constructio valde necessaria est:

स्म + Indicativus Praesens ad narrandum in praeterito, imprimis ut durationem in praeterito designet:

exempli gratia वसति स्म "habitavit quondam" (स्म interdum etiam deesse potest).

56.5. Exercitatio

A) Determinate et vertite sine auxiliis (!) sequentes formas:

1. अस्मत्
2. अस्मात्
3. दध्यौ
4. लिल्यिरे
5. अगामि
6. आगामी
7. अक्लिद्यत्
8. अक्लिदत्
9. अचिक्लिदत्
10. स्त्रीघ्नाय
11. नेद
12. प्लवमान
13. अकारि
14. अद्य
15. अतन्द्रिते
16. अन्तरे
17. महीक्षितम्
18. आर्दिधाम
19. आसम्
20. आसाम्
21. आसि
22. अनूनुदत्
23. जिघ्रति
24. जाग्रति
25. आस्थत्
26. आस्थात्
27. अबीभषम्
28. अशुषः
29. कपी
30. आततायी
31. महती
32. इतरेतरेषाम्
33. धेक्षि
34. अश्यन्
35. कन्ये
36. सौमि
37. आर्पिपन्
38. परिव्राट्
39. जेरिम
40. अततर्पत
41. तत्रिरे
42. मात्रीकुरु
43. आनीः
44. मानुषाभ्याम्
45. अजिघ्रपम्
46. रते
47. जातु
48. जाती
49. जाता
50. अपरस्मै
51. अदीपि
52. अजूजुषाम
53. नवानाम्
54. अश्रुणोः
55. पृथक्पृथक्
56. असिष्णिहम्
57. मन्मय्यः
58. औजिहः
59. अशिनट्
60. पाप्यभूवन्
61. शोत्स्यामः
62. अदीर्यथाः
63. भस्मसात्संपेदे
64. नवधा
65. अविनक्
66. आन
67. शान्तयोः
68. वारीणि
69. वारिणी
70. वारिणि
71. अद्भिः
72. अदिध्मपन्
73. अववर्जन्
74. शितवत्यौ
75. अहो
76. एकशः
77. अपप्तः
78. अकस्मात्
79. मित्रध्रुक्
80. अवोचन्