Exercitium 14

Proverbia sequentia vertite et memoriter discite:

निचो वदति न कुरुते
वदति न साधुः करोत्येव ॥१॥
Vilis homo non loquitur nec agit; bonus non loquitur, sed agit.

शीलं नरस्य भूषणम् ॥२॥
Virtus est ornatus hominis.

सत्येन जनानां सुखं भवति ॥३॥
Veritate homines felicitatem adipiscuntur.

पापा नराः स्वर्गं न लभन्ते ॥४॥
Mali homines in caelum non intrant.

सत्यं लोकस्य दीपः ॥५॥
Veritas est lux mundi.

A) Genitivum singularem et pluralium sequentibus verbis formate. Significationem et genus nominum indicetis:

१. अनृत : n. Inveritas — अनृतस्य अनृतानाम्

२. ऋषि : m. Vedicus sapiens — ऋषेः ऋषीणाम्

३. पाद : m. Pes — पादस्य पादानाम्

४. बुद्धि : f. Cognitio — बुद्धेः (बुद्ध्याः) बुद्धीनाम्

५. गुरु : m. Magister — गुरोः गुरूणाम्

६. स्वर्ग : m. Caelum — स्वर्गस्य स्वर्गाणाम्

७. नगर : n. Urbs — नगरस्य नगराणाम्

८. धेनु : f. Vacca — धेनोः (धेन्वाः) धेनूनाम्

९. द्विज : m. Bisnatus — द्विजस्य द्विजानाम्

१०. मुक्ता : f. Liberata — मुक्तायाः मुक्तानाम्

११. विद्या : f. Scientia, Doctrina — विद्यायाः विद्यानाम्

१२. वर्ण : m. Ordo, Status — वर्णस्य वर्णानाम्

१३. द्विजाति : 3 bisnatus — द्विजातेः (द्विजात्याः) द्विजातीनाम्

१४. रूप : n. Forma — रूपस्य रूपाणाम्

१५. प्रतिग्रह : m. Acceptio — प्रतिग्रहस्य प्रतिग्रहाणाम्

१६. सोढ : 3 patitur — सोढस्य सोढायाः सोढानाम्

१७. नायिका : f. Amata — नायिकायाः नयिकानाम्

१८. साध्वी : f. Sancta — साध्व्याः साध्वीनाम्

१९. अग्नि : m. Ignis — अग्नेः अग्नीनाम्

२०. वैश्या : f. Uxor Vaishya — वैश्यायाः वैश्यानाम्

२१. लोक : m. Mundus, Populus — लोकस्य लोकानाम्

२२. उक्ति : f. Dictum, Sententia — उक्तेः (उक्त्याः) उक्तीनाम्

२३. शत्रु : m. Hostis — शत्रोः शत्रूणाम्

२४. सुखवन्त् : 3 felix — सुखवतः (सुखवत्याः) सुखवताम् (सुखवतीनाम्)

२५. पुत्रवती : f. Mulier cum uno vel pluribus filiis — पुत्रवत्याः पुत्रवतीनाम्

२६. जल : n. Aqua — जलस्य जलानाम्

२७. मार्ग : m. Via — मर्गस्य मर्गाणाम्

२८. मोक्ष : m. Liberatio, Redemptio — मोक्षस्य मोक्षाणाम्

२९. शूद्रा : f. Uxor Shudra — शूद्रायाः शूद्राणाम्

३०. अन्न : n. Cibus, Esca — अन्नस्य अन्नानाम्

३१. साधु : m. Sanctus — साधोः साधनाम्

३२. नीति : f. Ducatus, Regimen — नीत्याः नीतीनाम्

३३. योध : m. Pugnator, Miles — योधस्य योधानाम्

३४. सत्यवन्त् : 3 verax — सत्यवतः (सत्यवत्याः) सत्यवताम् (सत्यवतीनाम्)

३५. लाभ : m. Lucrum — लाभस्य लाभानाम्

३६. मोह : m. Confusio, Caecitas — मोहस्य मोहानाम्

३७. गति : f. Iter, Finis — गतेः (गत्याः) गतीनाम्

३८. प्रश्न : m. Quaestio — प्रश्नस्य प्रश्नानाम्

३९. सृष्टि : f. Creatio — सृष्तेः (सृष्ट्याः) सृष्टीनाम्

४०. नेत्र : n. Oculus — नेत्रस्य नेत्राणाम्

४१. गुरुता : f. Peritia — गुरुतायाः गुरुतानाम्

४२. ईश्वर : m. Dominus — ईश्वरस्य ईश्वराणाम्

४३. कारण : n. Causa — कारणस्य कारणानाम्

४४. कृत : 3 fecit — कृतस्य (कृतायाः) कृतानाम्

४५. धर्मवन्त् : 3 iustus, religiosus — धर्मवतः (धर्मवत्याः) धर्मवताम् (धर्मवतीनाम्)

४६. युद्ध : 3 pugnare — युद्धस्य (युद्धायाः) युद्धानाम्

४७. दर्शन : n. Visus, aspectus — दर्शनस्य दर्शनानाम्

४८. धातु : m. Elementum, radix verbalis — धातोः धातूनाम्

४९. गूढा : f. Abscondita — गूढायाः गूढानाम्

५०. ईष्टा (2 significationes): f. Desiderata, victimaria — इष्टायाः इष्टानाम्

५१. उदित : 3 dixit — उदितस्य (उदितायाः) उदितानाम्

५२. इदम् : 3 hic — अस्य (अस्याः) एषाम् (आसाम्)

५३. किम् : 3 quid — कस्य (कस्याः) केषाम् (कासाम्)

B) Vertite:

१. ब्राह्मणस्य पुत्रो ब्राह्मण्या ग्रामं गतः । (2 possibilitates)
Filius Brahmanae in vicum Brahmanaevii abiit. Filius Brahmanae cum Brahmanaeva ad vicum abiit.

२. यज्ञस्याग्निनान्नं दग्धम् ।
Ignis victimarius cibum cremavit.

३. बुद्धः स्तयस्य बुद्ध्या मुक्तः ।
Buddha per cognitionem veritatis liberatus est.

४. अधर्मो ऽनृतस्य वदनमित्यृषयो वदन्ति ।
Sapientes Vedicī dicunt mendacium loqui iniustum esse.

५. नरा देवानां यज्ञैर्न मुच्यन्ते ।
Homines per victimas deis non liberantur.

६. बलवन्तः क्षत्रियाः शत्रूणां धनवन्ति नगराणि जयन्ति ।
Potentes Kṣatriyae urbes divites hostium expugnant.

७. कवेरुक्तिं शृण्वन्ति ।
Verba poetae audiunt.

८. कविर्देव्याः कृतं वदti ।
Poeta rem deae narrat.

९. द्विजाः पशोर्लाभमिच्छन्ति ।
Bis nati pecus desiderant accipere.

१०. रामः पुण्यवतो गुरोर्मन्त्रस्य स्मरति ।
Rāma memor est mantra magistri virtutis.

११. अयं बालः कस्याः पुत्रः ।
Cuius (f.) filius est hic puer?

१२. केषामिमानि गृहाणि ।
Cuius haec aedificia sunt?

१३. कस्यान्नमनेनर्षिणेष्टम् ।
Cuius cibum hic sapiens Vedicus immolavit?

Fig.: नायकश्च नायिका च
(Fons imaginis: Detalia)