Exercitatio 41
A) Versiones facite duorum proverbiis ad initium lectionis positorum:
१. पुस्तकस्था च या विद्या परहस्ते च यद्धनम् ।
कार्यकाले समुत्पन्ने न सा विद्या न तद्धनम् ॥ १ ॥
Scientia quae (solum) in libris scripta est, et pecunia quae in manu aliena est: cum tempus necessitatis adveniat, haec scientia non est scientia et haec pecunia non est pecunia.
२. उपदेशो हि मूर्खाणां प्रकोपाय न शान्तये ।
पयःपानं भुजङ्गानां केवलं विषवर्धनम् ॥ २ ॥
Instructio stultis ad iracundiam ducit, non ad pacem. Bibere lac per serpentes est solummodo veneni multiplicatio.
Textus exercitii
B) Versiones facite:
१. बुद्धं शरणं गच्छामि धर्मं शरणं गच्छामि सङ्घं शरणं गच्छामीति बुद्धगतैर्वक्तव्यम् ॥ १ ॥
"Ad Buddhān confugio, ad Dharmaṃ confugio, ad Saṅgham confugio" — hoc est a quibusdam dicendum qui ad Buddhān perrexerunt.
Digressio: Tres refugia
Hoc triplex refugium est decisivum ut in via ad liberationem necessariam motivationem et perseverantiam habeas. Cum sint innumerabiles doctores sapientiae, impossibile est omnibus singillatim sequi. Electionem facere debet. Persona magistri fiduciam inspirare debet (Refugium ad Buddhān).
Res tamen essentialis non est persona salvatoris, sed doctrina salutis quae individuum permittit viam ipsam ire. De doctrina sic persuasus esse debet ut energiam impendat eam ad veritatem probandam (Refugium ad Dharmaṃ).
Praeterea persuasus esse debet quod alii quoque hanc viam feliciter perrexerint. Hoc est Refugium ad Saṅgham, communitas eorum qui in via Buddhān ad liberationem pervenerunt.
२. काशीं पत्स्ये गङ्गां द्रक्ष्यामि तत्र च मरिष्यामीति मन्यमानो मान्यो वृद्धनरः पुत्रांश्च पुत्रपुत्रांश्च धनं च तत्याज काशीं च प्राव्रजत् । एवं च रोध्यं दुःखं तरिष्यतीति मन्ये ॥ २ ॥
"Benares (Kāśī) ibo, Gangem videbo et ibi moriar" — hoc cogitans vir venerabilis senex filios, nepotes et possessiones reliquit et Benares profectus est. Credo quod sic dolorem finendum vincet.
३. कन्यां व्युवह तस्यां च पुत्रमजनयं महाधनं च लेभ एवं सुखमापेत्यतीते मुमोह । ततः प्रजज्ञौ सुखाद्दुःखं जायते तस्माल्लोकसुखमपि त्यजनीयं न च किंचिदिन्द्रियैः स्प्रष्टव्यमिति ॥ ३ ॥
"Feminam uxorem duxi, cum ea filium genui et magnas divitias accepi; sic fortunam consecutus sum" — hoc modo me in praeterito falli putavi. Tunc intellexi: ex fortuna nascitur dolor; ideo quoque fortunam mundanam relinquendam est, et nihil cum sensibus contingendum.
४. विक्रेयाणि विक्रीयापुत्रवैश्यो भिक्षुभ्यो विक्रयफलमददाद्दानपुण्यं चादत्त । एतत्कर्म स्तुत्यमिति भिक्षवः प्रोचुर्बुद्धिमन्तस्तु विकल्पयन्ति किमेवं कुर्वाणो वैश्यः पुण्यं चकारेति ॥ ४ ॥
Postquam merces vendendas vendidisset, vaiśya sine filiis pretium monachis dedit et meritum donationis accepit. Monachi nuntiaverunt: "Haec res laudabilis est." Sapientes tamen dubitant an vaiśya sic agens re vera meritum fecerit.
५. गुरुभिः शिष्याः शासितव्याः शिष्यैरध्ययनमध्येतव्यम् ॥ ५ ॥
A magistris discipuli erudiendi sunt; a discipulis curriculum studendum est.
Fig.: बुद्धं शरणं गच्छामि
(Fontis imaginis: Detalia)