Exercitatio 20

A) Versio facite et composita in Sanscrito resolvite:

१. इन्द्रशत्र्वनार्या देवेन्द्रेण जीयन्ते ॥१॥
इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ऽनार्या देवानामिन्द्रेण जीयन्ते । (aut: इन्द्रस्य शत्रव एवानार्या...)
Princeps deorum non-Arios, hostes Indræ, vincit (aut: quorum hoster Indra est).

२. शूरबलक्षत्रिययोधः शूरपुत्रमिच्छति ॥२॥
Kṣatriyæ pugnae cum virium herois optat filium heroicum.
Der Kṣatriyakrieger mit der Kraft eines Helden wünscht sich einen Heldensohn.

३. सुदुर्गममार्गेण स्वर्गं गम्यते । सुगमस्तु नरकमार्गः ॥३॥
In via valde onerosa ad caelum pervenitur. Via autem ad inferna simplex est.
Auf einem sehr beschwerlichen Weg kommt man in einen Himmel. Der Weg zu einer Hölle ist aber einfach.

४. मृतपुत्रब्राह्मणी रोदिति ॥४॥
Brahmanina, cuius filius mortuus est, plorat.
Die Brahmanin, deren Sohn gestorben ist, weint.

५. वीतमोहब्राह्मणः सम्पन्नरूपामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥५॥
वीतो मोहो यस्य स ब्राह्मणः सम्पन्नं रूपं यस्यास्तामपि शूद्रां न लुभ्यति ॥
Brahmana a ignorantia liberata nullam Śūdræ uxorem appetit, quamvis corpus perfectum habeat.

६. सुनीतिपुत्रः प्राप्तमतिदर्शनसाधुं गच्छति ॥६॥
शोभना नीतिर्यस्य स पुत्रः प्राप्तं मतेर्दर्शनं येन तं साधुं गच्छति ॥
Filius amabilis ad sanctum vadit, qui facultatem cogitationes legendas acquisivit.

७. प्राप्तप्रभावक्षत्रिया दृष्टमात्राञ्छत्रून्घन्ति ॥७॥
प्राप्तः प्रभावो यैस्ते क्षत्रिया दृष्टं मात्रं येषां ताञ्छत्रून्घन्ति ॥
Ad potestatem venientes Kṣatriyæ hostes occidunt simul ac eos conspexerint.

८. जितशत्रुयोधाः शत्रुजितान्मुञ्चन्ति ॥८॥
जितः शत्रुर्यैस्ते योधाः शत्रुणा जितान्मुञ्चन्ति । (aut: जिताः शत्रवो यैस्त्ते...)
Pugiones, qui hostem vicerant, liberant victos ab hoste.

९. कृतोपनयनबालः शिवादिदेवपूजां करोति ॥९॥
कृतमुपनयनं यय्स स बालः शिव आदिर्येषां तेषां देवानां पुजां करोति ॥
Puer in Vedam initiatus Śivam et deos allos veneratur.

१०. बुद्धगता दुःखादिसत्यानि शृण्वन्ति ॥१०॥
बुद्धं गता दुःखमादिर्येषां तानि सत्यानि शृण्वन्ति ॥
Ad Buddhæ venientes veritatem de dolore et alias (nobiles) veritates audiunt.

B) Versio facite utentes compositis in Sanscrito:

1. Kṣatriya, qui baculum in manu non tenet, populum non custodit.
अदण्डहस्तः क्षत्रियो न जनान्पाति । (aut: जनान्रक्षति ।)

2. Kālidāsa et reliqui poëtæ sunt magistri in Sanscrito.
संस्कृतगुरवः कालिदासादिक्वयः ।

3. KṘatriya vitam suam per arma habet.
शस्त्राजीवः क्षत्रियः ।

4. Etiam Śūdræ uxores ut Dharma non-violentiam, veritatem, puritatem, non-murmurationem, non-malitiam et patientiam habent.
अहिंसासत्यशौचानसूयानृशंस्यक्षमाधर्माः शूद्रा अपि ॥

Fig.: शस्त्राजीवः क्षत्रियः
(Imago fontis: Detalia)

---

Analysises Compositorum

Solvite sequentia compositorum ut Bahuvrīhi et/aut Dvandva et/aut Tatpuruṣa omnibus modis quibus vobis possibilem videtur in Sanscritico.

१. इन्द्रशत्रवः । इन्द्रस्य शत्रवः । (aut: इन्द्रः शत्रुर्येषां ते ।)

२. दुष्कुलायाः । दुष्टं कुलं यस्यास्तसाः ।

३. जातिमात्रस्य । जातेर्मात्रस्य । (aut: जातिरेव मात्रं यस्य तस्य ।)

४. प्राप्तोदकाः । प्राप्तमुदकं यैस्ते । (aut: प्राप्तमुदकं याभिस्ताः ।)

५. सुनीतिभिः । शोभनाभिर्नीतिभिः । (aut: शोभना नीतिर्येषां तैः ।)

६. मृतपुत्रः । मृतः पुत्रः । (aut: मृतः पुत्रो यस्य सः ।)

७. गतपुण्येन । गतेन पुण्येन । (aut: गतं पुण्यं यस्य तेन ।)

८. आर्यरूपम् । आर्यास्य रूपम् । (aut: आर्यं रूपं यस्य तम् ।)

९. मुक्तासनया । मुक्तमासनं यया तया ।

१०. तद्रूपः । तद्रूपं यस्य सः । (aut: तस्य रूपं यस्य सः ।)

११. कृतफलानाम् । कृतस्य फलानाम् । (aut: कृतं फलं यैस्तेषाम् ।)

१२. व्याघ्रबलाः । व्याघ्रस्य बलं येषां ते ।

१३. प्राप्तकाला । प्राप्तः कालो यया सा ।

१४. शूरपुत्राम् । शूरः पुत्रो यस्यास्ताम् ।

१५. कृतभिषेखः । कृतो ऽभिषेखः । (aut: कृतो ऽभिषेखो यस्य सः ।)

१६. शूरबलान् । शूरस्य बलं येषां तान् ।

१७. वीतमोहः । वीतो मोहः । (aut: वीतो मोहो यस्य सः ।)

१८. दण्डहस्तस्य । दण्डस्यैव हस्तस्य । (aut: हस्ते दण्डो यस्य तस्य ।)

१९. गतमात्रम् । गतं मात्रम् । (aut: गतं मात्रमेव यस्य तम् ।)

२०. इन्द्रपुत्रा । इन्द्रः पुत्रो यस्याः सा । (Mater Indræ = पृथिवी)

२१. तद्गुणाः । तस्य गुणाः । (aut: स गुणो येषां ते ।)

२२. उपल्ब्धसुखैः । उपल्ब्धैः सुखैः । (aut: उपलब्धं सुखं यैस्तैः ।)

२३. प्राप्तप्रभावः । प्राप्तः प्रभावः । (aut: प्राप्तः प्रभावो येन सः ।)

२४. तन्मात्राणि । तस्य मात्राणि । (aut: तन्मात्रं येषां तानि ।)

२५. प्रभूतरूपा । प्रभूतं रूपं यस्याः सा । (forma eminente)

२६. कृतोपनयनाः । कृतमुपनयनं येषां ते ।

२७. विगतनयनम् । विगतं नयनं यस्य तम् । (caecus)

२८. बुद्धमार्गेण । बुद्धस्य मार्गेण । (aut: बुद्धो मार्गो यस्य तेन ।)

२९. विजयफलान् । विजयस्य फलानि येषां तान् ।

३०. दुर्गमः । difficilis ad ambulandum

३१. समयकारः । समयस्य कारः । (Conventio)

३२. सम्पन्नरूपाम् । सम्पन्नं रूपं यस्यास्ताम् ।

३३. रूपसम्पन्नाम् । रूपेण सम्पन्नाम् । (perfecte forma)

३४. अपुण्यानाम् । न पुण्यं येषां तेषाम् । (sine merito)

३५. मृतगृहाणि । मृतानां गृहाणि । (Domus Mortuorum)

३६. अजनस्य । deserta hominibus

३७. तद्देवतैः । सा देवता येषां तैः ।

३८. जातपुत्राः । जाताः पुत्रा येषां ते ।

३९. दुरन्ताभिः । finis mala

४०. भूतसर्गेण । भूतानां सर्गेण ।

४१. मतिदर्शनम् । मतीनां दर्शनम् । (visio cogitationum)

४२. मुक्तहस्ता । मुक्तं हस्तं यस्याः सा । (liberalis)

४३. तदन्तः । तस्यान्तः । (vel: सो ऽन्तो यस्य सः ।)

४४. जातिमात्रम् । जातिरेव मात्रं यस्य तम् । (solum genere)

४५. तज्जयेन । तस्य जयेन । (vel: तस्य जयो यस्य तेन ।)

४६. लब्धधनानाम् । लब्धं धनं येषां तेषाम् ।

४७. सुदर्शः । bene videns

४८. सकारणः । cum causa

४९. तनादयः । तन् et cetera (= 8. classis praesentis)

५०. जातमात्राम् । जातमेव मात्रं यस्यस्ताम् । (nuper natus)

५१. दुर्जातयः । malae originis

५२. हतपुत्रः । हतः पुत्रो यस्य सः ।

५३. दुरासितम् । mala sedendi ratio

५४. इष्टदेवतया । इष्टा देवता यस्यास्तया ।

५५. कृतपुण्याभिः । कृतं पुण्यं याभिस्ताभिः ।

५६. श्रुत्युदितम् । श्रुतेरुदितम् ।

५७. गतपापैः । गतं पापं येषां तैः ।

५८. जितारिणा । जितो ऽरि येन तेन ।

५९. जातकोपा । जातः कोपो यस्याः सा ।

६०. जातिधर्मः । जातीनां धर्मः ।

६१. तत्प्रभृतयः । सा प्रभृतिर्येषां ते । (quod et cetera)

६२. सुदुर्जयः । valde difficile vincibilis

६३. जितक्रोधेन । जितः क्रोधो यस्य तेन ।

६४. दुरुपदेशम् । difficilis instructio

६५. लब्धलाभा । लब्धो लाभो यया सा ।

६६. बुद्धदासः । बुद्धस्य दासः ।

६७. मुक्तबुद्धिः । मुक्ता बुद्धिर्यस्य सः ।

६८. यज्ञकालम् । यज्ञस्य कालम् ।

६९. जितशत्रून् । जितः शत्रुर्यैस्तान् ।

७०. शत्रुजितान् । शत्रुणा जितान् ।

७१. तत्फलः । तस्य फलं यस्य सः ।

७२. सुगुणा । bonae qualitatis

७३. जातक्रोधः । जातः क्रोधो यस्य सः ।

७४. दृष्टमात्रः । simul ac visus est

७५. भूतकालः । praeteritum

७६. सुनेत्राः । bonos oculos habens

७७. तदादीनाम् । सादिर्येषां तेषाम् ।

७८. जातिस्मरणम् । memoria priorum generationum

७९. सफलम् । fructifera

८०. अकरुणस्य । misericordia carens

८१. सोढदुःखाः । सोढं दुःखं यैस्ते ।

Tab.: सम्पन्नरूपा रूपसम्पन्ना
(Fons imaginis: Detalia)

---

Fragmenta Scholaria

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनतश्चित्तप्रसादनम् ॥ योगसूत्र १.३३ ॥
Clarificatio mentis fit per evolutionem benevolentiae amicae, misericordiae, gaudii communis et aequanimitatis, quae felicitatem et miserrimam, meritum et non-meritum ut objectum habent.

तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः ॥ योगसूत्र २.१ ॥
समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश्च ॥ योगसूत्र २.२ ॥
Yoga actionis est ascetismus, studium Vedarum et attentus servitus DOMINO. Finem habet evolutionem collectionis et infirmitatem "dolorum".

Quinque "tormenta" (क्लेश) sunt: अविद्यास्मितारागद्वेषाभ्निवेशाः (Yoga-Sūtra 2.3) — ignorantia, egoismus, cupiditas, odium et corporis adhaesio.

त्रिविधदुःखात्यन्तनिवृत्तिरत्यन्तपुरुषार्थः ॥ सांख्यसूत्र १.१ ॥
Summum hominis bonum est ut triplex dolor omnino evanescat. (Triplex dolor: ex seipsis, ab objectis, a dis.)

बाधनालक्षणं दुःखम् ॥ न्यायसूत्र १.२१ ॥
तदत्यन्तविमोक्षो ऽपवर्गः ॥ न्यायसूत्र १.२२ ॥
Dolor angustia notatur. Liberatio est plena ab eo liberatio.

न स्वर्गो नापवर्गो वा नैवात्मा पारलौकिकः ।
नैव वर्णाश्रमादीनां क्रियाश्च फलदायिकाः ॥
Non est caelum, non est liberatio, non est anima supra mundana; neque sunt fructifera ritualia et acta pro ordinibus et vitae stadiis. ( सर्वदर्शनसंग्रह )

देवानां करदा विप्रा
विप्राणां करदा नृपाः ।
नृपाणां करदा लोका
लोकानां करदा मही ॥
Brahmani dis tributa dant, reges brahmanis tributa dant, populus regibus tributa dat, terra populis tributa dat.

भार्या पुत्रश्च दासश्च
त्रय एवाधनाः स्मृताः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति
यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥ मनुस्मृति ८.४१६ ॥
Uxor, filius et servus, hi tres traditione sine re sunt. Quod acquirunt, est eorum qui eis dominantur possessio.

तनुमध्यं पृथुश्रोणि
रक्तौष्ठमसितेक्षणम् ।
नतनाभि वपुः स्त्रीणां
कं न हन्त्युन्नतस्तनम् ॥
Media gracilis, latitudine laterum, rubris labiis, nigris oculis, umbilico curvo et uberibus turgidis, quem virum non interficit tam formosa mulieris corpus?

सन्ति पुत्राः सुबहवो
दरिद्राणामनिच्छताम् ।
नास्ति पुत्रः समृद्धानां
विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥
Pauperes quos non desiderant, multos filios habent; divites nullum unicum filium. Mirabilis est cursus creationis.

Fig.: सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणाम्
(Fontes imaginis: Detalia)