Quelle & Urheberrecht

Glossarium Sanscritum–Latinum

Ex indicibus verborum cursus Sanscritici Aloysii Payer collectum.

---

अ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
अखिल	अखिल	3	integer, totus	52
अगार	अगार	n	domus, patria	36
अग्नि	agni	m	ignis, deus Agni	2
अङ्ग	aṅga	n	membrum corporis, pars; etiam = vedāṅga =	7
अजिन	अजिन	n	pelvis antilopis, praesertim pellis nigrae antilopis (Hirschziegenantilope : Antilope cervicapra L. ). Originem duxit	51
अञ्जलि	अञ्जलि	m	Duae manus ad reverentiam alte coniunctae	36
अञ्ज्	अञ्ज्	7P	unguere, linire	31
अटवी	अटवी	f	silva	51
अणु ३	अणु ३	—	tenuis, finus, valde parvus ; m.: atomus	25
अतस्	अतस्	—	inde, tum igitur, propterea (Stemma pronominalis a- "hic" + suffixum Ablativi -tas)	24
अति	अति	—	super, trans - per, ultra - praeter (in loco, in tempore, numero, quantitate, ordine, potestate, intensitate), nimis	41
अतिथि	अतिथि	m	hospes	51
अथवा	अथवा	—	aut (praepositum)	15
अद्य	अद्य	—	today	48
अधि	अधि	—	super, super, ex, cum relatione ad	20
अधिक	अधिक	—	superfluus, additus, maior, melior, extraordinarius	23
अधिक	अधिक	3	adicio, superfluo, extraordinarius	43
अध्यक्ष	अध्यक्ष	m	supervisor, department head ; eyewitness	24
अध्यापन	अध्यापन	n	docere, doctrina	16
अनगार्य	अनगार्य	n	Paupertas monachi buddhistici vel novitii	36
अनसूया	अनसूया	f	Non-murmuratio, invidiae carens	16
अनु	अनु	—	post, per, super - huc, secundum, ad, post - de	36
अनुकृ	अनुकृ	—	imitari, facere	36
अनुगम्	अनुगम्	—	sequi, pergere	36
अनृत	anṛta	n	falsitas, mendacium (contrarium ad satya)	10
अनृशंस्य	अनृशंस्य	n	non-malitia	16
अनेक	अनेक	3	multi (non pauci)	42
अन्त	अन्त	m	finis, terminus	18
अन्तरे	अन्तरे	Adv	interea	42
अन्तर्	अन्तर्	Adv	intus, in interiore parte ; Postpositio cum Gen. Loc. (, ): intra, in medio ; Postpositio cum Gen. Abl. (, ): e ... fora	52
अन्यथा	अन्यथा	Adv	aliud, aliter, falsē, inrītē	25
अन्यद्	अन्यद्	3	alter (declinatio ut )	43
अन्योन्य	अन्योन्य	3	mutuo, sibi invicem	52
अपवर्ग	अपवर्ग	m	finis, liberatio	20
अपि	api	—	etiam (postpositum)	12
अपोह	अपोह	m	negation ( + )	24
अभि	अभि	—	be-, post - versus, ad - huc, ad - versus, contra, in - intro, respectu ad, super, apud	24
अभि	अभि	—	ad, post, huc, illuc, contra, in, respiciens, super, ad	36
अभिगम्	अभिगम्	—	adire, appropinquare	36
अभिनिवेष	abhiniveṣa	m	Inclinatio, pertinacia, insistendi ratio; specialiter: adhaesio corpori quasi proprium sit	5
अभिषेक	sic	—	abhiṣeka m. : aspersio regis in consecratione regia, consecratio regia	12
अभ्यन्तर	अभ्यन्तर	3	interior, proximus; m. proximior consanguineus, indigena	51
अरण्य	अरण्य	n	solitudo, silva	51
अरि	अरि	m	inimicus (secundum Thieme, De hospite in Ṛgveda: originem = hospes)	15
अर्जुन	अर्जुन	m	Arjuna, unus e quinque filiis . Heros in (vide Basham, Mirabilia pp. 409 - 414)	42
अर्थ	अर्थ	m	Finis, scopum, significatio (verbi), divitiae, possessio, facultas. (Acc.), (Instr.) cum Gen. vel ut pars posterior Tatp	19
अर्ध	अर्ध	3	dimidius, -a, -um; m.n. pars	15
अर्ह	अर्ह	m	"Debes"))	22
अर्हन्त्	अर्हन्त्	—	dignus. In Buddhismo et Iainismo: qui ultimam liberationem adeptus est	22
अलंकार	अलंकार	m	ornamentum, instrumentum ornatorium (in poesi)	24
अलम्	अलम्	—	satis, sufficienter; (alicui, alicui rei) par; cum Dativo: satis pro, sufficienter pro, par esse; cum Instrumentali: sat	24
अल्प	अल्प	3	parvus, humilis	43
अवज्ञान	अवज्ञान	n	contemnere	29
अवनि	अवनि	f	terra	49
अविद्या	avidyā	f	Ignorantia, non-scientia	5
अशोक	अशोक	3	liber a cura; Arbor Ashoka = Saraca asoca (Roxb.) Wilde; Nomen imperatoris Aśoka ( प्रियदर्शी) (circiter 304 – 232 a	38
अश्	अश्	9P	edere, consumere	30
अश् अश्नुते	aś	—	adipisci, pervenire ad, consequi	7
असित	असित	—	ater, niger	20
असुर	asura	m	daemon	13
अस्मिता	asmitā	f	"egoitas", id est falsa opinio: ego sum, qui videt etc	3
अहिंसा	अहिंसा	f	non laedens quicquam, non violatio, non violentia	16
अह्	अह्	—	loqui, dicere	36

आ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
आख्यान	आख्यान	n	narrative, story	24
आजीव	आजीव	m	sustentatio	16
आटोप	आटोप	m	vanitas, superbia	42
आत्मन्	आत्मन्	m	se, propria persona, intima essentia. Philosophice et in doctrinis liberationis: Absolute in individuo, quod tamen inter	38
आदर	आदर	m	Consideratio, observantia, reverentia	49
आदर्श	आदर्श	m	speculum	52
आदाय	Absol.	—	cum Acc.: comitatus, cum	33
आदि	आदि	m	initium	18
आदित्य	आदित्य	m	sol; pl.: Āditya : classis quaedam deorum	50
आदृत	आदृत	3	aestimatus	36
आनन्द	आनन्द	m	voluptas, laetitia	43
आन्वीक्षिकी	ānvīkṣikī	f	philosophia (scientia quae per rationes logice correctas ad suas conclusiones pervenit)	3
आपण	आपण	m	Forum	43
आपान	आपान	—	convivium	51
आप् आप्नोति	āp	—	adipisci, consequi	7
आम्	आम्	—	ita	43
आयुर्वेद	आयुर्वेद	m	systema medicinale traditionale Indiae	49
आयुस्	आयुस्	n	aetas (vita integra, quae vivitur si nihil intercedat)	49
आर्य	आर्य	3	arius, nobilis ; m. Arius (ipsa appellatio antiquorum Indorum Sanscritum loquentium, scilicet: Hospitabilis (Thieme)) ;	15
आश्रम	आश्रम	—	eremium, status vitae, aetas vitae (scilicet ut , , et forte ut ; vide Basham, Mirabilia p. 159sqq.)	20
आसन	आसन	n	sedere, sedium; etiam: positiones sedendi yoginī	17
आस्	आस्	2Ā	sedere	17

इ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
इत्थम्	इत्थम्	Adv	sic, ita	43
इन्द्र	इन्द्र	m	Princeps, Primus, Optimus inter ; Rex deorum Indra	15
इन्द्रिय	इन्द्रिय	n	strength, sense organ	24
इव	इव	—	quasi, ut (in comparationibus: = "vir ut tigris", "vir tigrinus"	15
इष्	इष्	—	sig[] : mittere	42
इह	इह	—	hic, hic in terra, huc; nunc. Ante substantiva in locativo () idem ac	50

ई

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
ईक्ष्	ईक्ष्	—	videt	20
ईक्ष्	ईक्ष्	1Ā	videt, (re)spicit, contemplatur	36
ईश्वर	īśvara	m	Dominus, rector, deus (monoteisticus)	2

उ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
उत	उत	—	et, quoque, an	49
उत्तम	उत्तम	3	summus, optimus	43
उत्साद	उत्साद	m	interitus	51
उदक	उदक	n	aqua	18
उदक	उदक	n	Aqua	38
उद्	उद्	—	sursum, deorsum, foras, e, ex-	20
उद्	उद्	—	sursum, deorsum, effero, foras, ex, e-	29
उपमा	उपमा	f	comparatio	33
उपहार	उपहार	m	oblatio, sacrificium, donum	51
उपाध्याय	उपाध्याय	m	magister	36
उपेक्षा	upekṣā	f	neglectio, aequanimitas	3

ऊ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
ऊह	ऊह	m	consideration, argumentation	24
ऊहापोह	ऊहापोह	m	discussion of the pros and cons	24

ऋ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
ऋध्	ऋध्	—	pro	20
ऋषि	ṛṣi	m	sapiens Vedicus, auctor carminum Vedicorum	10

ए

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
एकत्र	एकत्र	Adv	loco uno	51
एव	eva	—	verbum praecedens emphaticum reddit	13
एव	एव	—	praecedens emphaticum reddit, Germanice saepe accentui respondet, veluti emoticonum <!>, exempli gratia "veritas sola	15

ओ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
ओष्ठ	ओष्ठ	m	Labrum	20

औ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
औपकारिक	औपकारिक	3	- : useful	24

क

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
कदली	कदली	f	bananum (Musa sp.)	52
कन्या	कन्या	f	puella iuvenis, filia, virgo	41
कपि	kapi	m	simia	8
कम्	कम्	10Ā	amare	28
कर	कर	—	faciens, agens, efficiens	20
करुणा	karuṇā	f	misericordia, miseratio	3
कर्गल	कर्गल	n	charta	43
कर्मन्	कर्मन्	n	ad 8U: actio, res gesta, opus; opus sacrum, sacrificium; Karma: actio praeterita, quae postea fructus suos fert (e.g. in	38
कर्मविपाक	कर्मविपाक	m	circulus factorum = bona malaque consequentia factorum in existentiis praecedentibus (ad -)	38
कलत्र	कलत्र	—	uxor, femina	51
कला	कला	f	ars	49
कल्प	कल्प	m	lex, mos, ritus ; Aetas mundana (ad )	50
कल्याण	कल्याण	3	pulchra	50
कवि	kavi	m	Poeta	2
काम	kāma	m	Voluntas, cupiditas, donum optatum, voluptas sensuum, amor; deus amoris Kāma	5
कामम्	कामम्	—	pro arbitrio, pro libidine	22
काल	काल	m	tempus, (rectus) tempus ; fatum, mors ; deus mortis Kāla	15
कालन	कालन	n	silva	51
कियत्	कियत्	3	quam magnus	43
किल्बिष	किल्बिष	n	culpa, iniuria, peccatum	25
कु	कु	—	ut pars prior compositionum: malus	50
कुप् कुप्यति	kup	—	irasci	7
कुप्य	कुप्य	n	forest product, metal (not precious metal)	24
कुमार	कुमार	m	princeps	42
कुमार	कुमार	m	liber, iuvenis, princeps; cognomen / Murugan = முருகன் = മുരുകന്‍ / Subrahmanya = ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ	48
कुमारी	kumārī	f	puella, virgo	8
कुमारी	कुमारी	f	puella, filia	48
कुल	कुल	n	grex, multitudo, genus, origo, familia	15
कुलूहल	कुलूहल	n	curiositas, interest	49
कृ	कृ	—	prostrare, venerari, salutare	24
कृ करोति	kṛ	—	facere, agere	8
कृतम्	कृतम्	—	= "Factum est cum ira = desiste ab ira!"	24
कृत्स्न	कृत्स्न	3	totus, integer	49
केवलम्	केवलम्	Adv	solum, tantummodo, integre	41
कोविद	कोविद	3	peritus in ( )	52
कौमर	कौमर	n	pueritia	48
कौशिक	कौशिक	m	ulula	51
क्रम्	क्रम्	1U	sig[], 4P : gradiuntur, ambulant	35
क्रा	PPP	—	sig[]	35
क्रिया	क्रिया	f	actio, actio sacra, sacrificium, caerimonia (ad 8)	20
क्री	क्री	9U	emere	30
क्रुध् क्रुध्यति	krudh	—	irasci	7
क्रूर	क्रूर	3	rudis, crudelis	51
क्रोध	krodha	m	Ira	5
क्लेश	kleśa	m	Tormentum, poena	5
क्षत्रिय	kṣatriya	m	Kṣatriya (ordo principum et militaris)	2
क्षत्रिया	kṣatriyā	f	Kṣatriya femina	3
क्षत्रियी	kṣatriyī	f	uxor Kṣatriyae	3
क्षमा	क्षमा	f	patientia, longanimitas, clementia	16
क्षिप्	क्षिप्	6P	iacere, fundere	49
क्षेम	क्षेम	n	quies, pax, prosperitas, possessio certa	16

ख

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
खन्	खन्	1U	fodere	51
खाद् खादति	khād	—	mandere, edere	7
खिल	खिल	m	ager desertus, terra inculta	52
ख्या	ख्या	2P	to see, become visible ; to name, explain, communicate	24
ख्या	ख्या	2P	repudiare, spernere	44

ग

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
गज	gaja	m	elephas	8
गम्	गम्	—	occur, reach, attain	20
गम् गच्छति	gam	—	ire (Ad secundum classis praesentis, secundum classificationem verbalem indigenam pertinet, sed revera est formatio cum	7
गर्भ	गर्भ	—	"interius", e.g	19
गर्भगृह	गर्भगृह	—	Volwahsen, A.: India: Aedificationes Hinduorum, Buddhistarum et Iainarum. -- Monachium, 1968)	19
गर्ह्	गर्ह्	1Ā	increpare, reprehendere	51
गुप्त	गुप्त	3	custodit, protegit	29
गुरु	guru	3	gravis, magni momenti, colendus	2
गुर्वी	gurvī	f	fem. ad guru	3
गृह	gṛha	n	domus	10
गृहस्थ	गृहस्थ	3	domi constitutus; m. paterfamilias (qui in 2. constitutus est)	29
गै	गै	1P	cantant, cantico recitant, carmine proferunt	35
गोदान	गोदान	n	datio vacarum / unius vaccae ; secunda ceremonia tonsionis capillorum (est )	25
ग्रस्	ग्रस्	1Ā	edere, devorare	29
ग्रह	ग्रह	m	arripere, araptor, crocodilus, stella errans	46
ग्रहण	ग्रहण	n	grasping	24
ग्रह्	ग्रह्	9U	sig[] (gṛh-ṇā-ti) : arripere, prehendere, capere	46
ग्राम	grāma	m	vicus	10
ग्लै	ग्लै	—	aversationem sentire, evanescere	36

घ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
घात	घात	m	Morsio	17
घृत	घृत	n	Butyrum clarificatum, ghee ( / گھی / ঘী)	33
घ्रा	घ्रा	1P	sig[] : odorem capere	36

च

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
चक्र	चक्र	n	rota	52
चक्ष्	चक्ष्	2Ā	videre	50
चतुर्थ	चतुर्थ	3	quartus	15
चर	चर	m	id mobile = animalia (adversus plantas)	22
चरित्र	चरित्र	n	mos, consuetudo, ius consuetudinarium ; mutatio	48
चर्	चर्	—	votum exercere, praesertim castitas sexualis)	22
चल्	चल्	1P	moveri	42
चाण्डाल	चाण्डाल	—	infimus gradus Dalit	49
चि	चि	5U	congerere, colligere	36
चित्त	चित्त	n	conscientia, cogitatio, mens	16
चिन्तापर	चिन्तापर	3	cogitationibus immersus	42
चिन्त्	चिन्त्	—	cogitare, meditari	51
चुर्	चुर्	—	furari	28
चेत्	चेत्	—	si; dummodo (numquam initium orationis stat)	30
चौल	चौल	n	ceremony () of hair cutting (at the age of 3 years)	24
च्यु	च्यु	1Ā	se movere, progredi, deorsum cadere	52

छ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
छन्न	छन्न	n	tegmen, latebra	49
छिद्	छिद्	7U	secare	31

ज

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
जटा	जटा	f	crinis complexus (crinis ascetae)	51
जन्मन्	जन्मन्	n	nascentia	43
जव	जव	3	celer, festinus	43
जाति	जाति	f	nativitas, species, casta (ad ut casta vide apud Basham, Mirabilia, p. 148ss.)	15
जाया	जाया	f	uxor	48
जि जयति	ji	—	vincere, superare	8
जीव	जीव	m	vita, anima individualis	30
जीव्	जीव्	—	vivere	16
जीव्	जीव्	1P	vivere	30
ज्ञा	ज्ञा	9U	noscere, agnoscere, scire, intellegere	30
ज्ञा	ज्ञा	9U	cognoscere, intelligere	31
ज्ञा	ज्ञा	—	aestimare, promittere; Ā: respondere, confirmare, affirmare, cognoscere	42
ज्ञा	ज्ञा	—	iubere, praecipere	43
ज्ञाति	ज्ञाति	m	consanguineus (consanguinei sunt qui cognoscuntur!)	30
ज्ञान	ज्ञान	n	cognitio, scientia, agnitio (praesertim "superiorum" veritatum in religione et philosophia)	30

त

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
तत्त्व	तत्त्व	n	true nature, truth, reality ( + = this-ness)	24
तनु	तनु	—	gracilis	20
तनूकृ	तनूकृ	—	minuere, infirmare	20
तन् तनोति	tan	—	tendere	8
तन्त्र	तन्त्र	n	Chorda ; Telae, textus; fundamentum, norma, regula; doctrina, opus didacticum; Tantra; formula magica; medium, callidita	48
तरय	तरय	3	tripertitus, ex tribus partibus constans	51
तर्हि	तर्हि	—	tum, tunc ; ideo, ergo	43
तीक्ष्ण	तीक्ष्ण	3	"ferox", acris, acutus, severus, vehemens, mordax	29
तु	tu	—	sed (post primum verbum sententiae contrariae vel partis orationis ponitur)	8
तुल्	तुल्	—	ponderare	43
तुल्य	तुल्य	3	aequalis, comparabilis ()	51
तुष्	तुष्	4P	se contentum praebere, cum (, , , ) placere	46
तृण	तृण	n	culmus herbae	24
त्याग	त्याग	m	abandonment, renunciation, avoidance	25
त्रयी	trayī	f	Numerus trium; praesertim tres Vedae (Ṛgveda, Sāmaveda, Yajurveda)	5
त्रि	त्रि	3	tres	52
त्रिपिष्टप	त्रिपिष्टप	n	caelum Indrae	52
त्रिवर्ग	त्रिवर्ग	m	tris (e.g. , , ; aut: , , ; aut: , , )	52
त्रै	त्रै	1Ā	custodire, servare	52
त्वर्	त्वर्	1Ā	festinare	49

द

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
दण्ड	दण्ड	m	baculus, verbera, poena	18
दण्डनीति	daṇḍanīti	f	Politica (Tatpuruṣa ex daṇḍa m. = "baculum, potestas, dominatio, poena" et nīti f. = "recta ducendi ratio")	5
दरैद्र	दरैद्र	—	brachium	20
दह् दहति दग्ध	dah	—	(aliquid) comburere	12
दा	दा	3U	dare	33
दान	दान	n	datio, donum, largitas	33
दायक	दायक	—	dans, largiens	20
दार	दार	m	uxor	25
दारिद्र्य	दारिद्र्य	n	iubēre, docēre, punīre	25
दास	दास	m	Servus, Seruus, Minister	15
दासी	दासी	f	ancilla, serva, famula	15
दिन	दिन	n	Dies	37
दिन	दिन	n	dies	43
दिवानिशम्	दिवानिशम्	—	die et nocte	48
दिव्य	दिव्य	3	caelestis, divinus	52
दिश्	दिश्	—	monstrare, praecipere, iubere	17
दिष्टि	दिष्टि	f	praeceptio, felix casus	17
दिष्ट्या	दिष्ट्या	—	(verbum: per fortunam felicem) O fortuna felix (exclamatio laetitiae et felicitatis)	17
दिह्	दिह्	2U	unguere, linire	51
दीर्घ	दीर्घ	3	longus, -a, -um	49
दुःख	duḥkha	n	infelicitas, dolor	8
दुहितृ	दुहितृ	f	filia	42
दुह्	दुह्	—	mulgere	17
दूत	दूत	m	nuntius, legatus	42
देव	deva	m	caelestis, deus; princeps, rex	2
देवता	devatā	f	deitas (abstracte et concreta)	3
देवी	devī	f	dea, praecipue Durgā f. = , uxor Śiva's =	3
देवृ	देवृ	m	Frater mariti (socer uxoris)	42
देश	देश	m	locus, spatium, terra, regio	50
द्रव्य	द्रव्य	n	res, facultas, possessio materialis, pecunia	25
द्रु	द्रु	1P	currere, festinare	46
द्रुह्	द्रुह्	4P	laedere	49
द्विज	dvija	m	"Bis natus" (Initiati superiorum trium ordinum: Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya)	2
द्विजाति	dvijāti	3	Bis natus	5
द्विधा	द्विधा	—	bis, binis partibus	42
द्वेष	dveṣa	m	Odium	5
द्वेष	dveṣa	—	Odium	13

ध

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
धर्म	धर्म	m	quod firmum est et firmiter tenet = Dharma	25
धा	धा	3U	sig[]: ponere, constituere, dividere	33
धातुम्	Inf.	—	sig[]	33
धान्य	धान्य	n	frumentum contusum	25
धापयति	Kaus.	—	sig[]	33
धास्यति	Fut.	—	sig[]	33
धीयते	Pass.	—	sig[]	33
धीर	धीर	3	firmus, constans, continuus, pertinax	52
धृ	धृ	1U	tenere, firmiter tenēre	25
धेनु	dhenu	f	(vacca) lacuum	3
ध्यै	ध्यै	1P	imaginārī, cogitāre	49
ध्रुव	ध्रुव	3	firmus, immutabilis	50

न

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
नगर	nagara	n	urbs	10
ननान्दृ	ननान्दृ	f	Soror viri	42
नन्दिन्	नन्दिन्	3	gaudio (peculiari) notatus, laetus; m. nomen vehiculi () (taurus)	44
नन्द्	नन्द्	1P	gaudere in ()	44
नप्तृ	नप्तृ	m	nepos	42
नमस्	नमस्	n	prostratio, veneratio, salutationem (declinatio postea). Formula salutis	24
नम्	नम्	—	flectere	20
नम्	नम्	1P	se flectere, se inclināre, se curvare, se prostrāre	46
नरक	naraka	m	inferna (secundum opinionem Hinduisticam, mundus formam ovī habet (Brahmāṇḍa m.n. = = "Ovum Brahmae"): supra terram sunt	7
नवग्रह	नवग्रह	m	novem stellae errantes (non planetae!) (s. Basham, Mirabilia p. 493)	46
नश्	नश्	4P	perire, interire, evanescere	35
नाग	nāga	m	nudus, elephas, serpens (elephas et serpes sine pelle sunt, sicut homo "nudus simius")	8
नाभि	नाभि	f	umbilicus	20
नामन्	नामन्	n	nomen	38
नि	नि	—	deorsum, sursum, introrsum, retrorsum	20
नि	नि	—	deorsum, inferius, intro, retrorsum	24
नि	नि	—	deorsum, inferius, introrsum, retrorsum	46
निखिल	निखिल	3	cunctus, omnis	52
नित्य ३	नित्य ३	—	constans, perpetuus, aeternus	25
नित्यम्	नित्यम्	Adv	semper, constanter, perpetuo	25
निरोध	निरोध	m	Stare, Ad-stare	16
निर्वाण	निर्वाण	n	exstinctio, Nirvāṇa	38
निश्चित	निश्चित	3	decisa, constituta	43
निषेक	निषेक	m	aspersio, fertilis, liquor, eiaculatio, caerimonia generationis	50
निस्	निस्	—	foras, deorsum, efferre, proferre, ex, absque - a	52
नी	नी	—	ducere, docere, educare	25
नी नयति	nī	—	ducere	6
नृत् नृत्यति	nṛt	—	saltare	6
नृत्य	nṛtya	n	saltus	7
नृप	नृप	m	"defensor virorum" = rex	20
नृशंस्य	नृशंस्य	n	malitia, nequitia	16
न्याय	न्याय	m	regula, principium, methodus, iūdicium (iur.), logica (ex ni + i + a)	25
न्याय	न्याय	m	norma, regula, recta via et ratio; methodus, logica (a + )	29

प

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
पञ्जर	पञ्जर	n	cavea	49
पण्डित	पण्डित	—	prudens, peritus (in)	19
पण्डित	पण्डित	3	prudens, sapiens, doctus	50
पण्य	पण्य	3	venalis; n.: merx, negotium	43
पत् पतति	pat	—	cadere, volare	8
पत्रिका	patrikā	f	epistula	8
पद	pada	n	gradus, locus, sedes	13
पर	पर	3	(declinatio ut ) proculans, alienus, superior (), extremus, summus ; alius, alienus, inimicus ; m.: peregrinus	52
परम	परम	3	remotissimus, altissimus ; : melior quam, altior quam	49
परम्	परम्	Adv	magna ex parte, super eo, postea, sed tamen	52
परलौकिक	परलौकिक	—	de altero mundo pertinens, transmundanus	20
परि	परि	—	circum, ad (locus, tempus), per	29
परिचय	परिचय	m	cognitio	49
परिचित	परिचित	3	notus, cognitus	51
परिनिर्वाण	परिनिर्वाण	n	perfecta extinctio, perfecta liberatio (ad mortem Buddhae aut Arhantis)	38
परिव्राजक	परिव्राजक	m	vagus, monachus ambulans, peregrinus	29
पशु	paśu	m	animalium domesticorum, pecus (collectivum)	3
पश् पश्यति	paś	—	videre, aspicere (pro radicis dṛś 0 "videre, aspicere" praesenti stemmate utitur)	8
पश्चात्ताप	पश्चात्ताप	m	paenitentia	43
पा	pā	—	bibere (traditione ad primam classem relatum)	13
पाद	pāda	m	pes, pars, versus	13
पाप	pāpa	n	scelus, malum (contrarium ad puṇya)	10
पालयति	पालयति	—	etiam synonymum cum	29
पितामह	पितामह	m	avus paternus	42
पितामही	पितामही	f	amita patris (avus mater)	42
पितृ	पितृ	m	Pater	42
पितृव्य	पितृव्य	m	patruus (pater frater)	42
पिशित	पिशित	n	(paratum) caro	51
पीड्	पीड्	10P	premere, torquere ; urgerent, obsidere, fatigare	52
पुण्य	puṇya	n	opus bonum, meritum	10
पुत्र	पुत्र	m	filius	42
पुनर्	पुनर्	—	iterum, rursus, retro, sed	24
पुनर्	पुनर्	—	iterum, saepe, retro, rursus; contra, autem (ante sonos sonoros praeter r-: )	29
पुनर्	पुनर्	—	iterum, saepe, retro, iterum, contra, sed	30
पुनर्भव	पुनर्भव	m	Reincarnatio	30
पुरतस्	पुरतस्	—	ante, in praesentia	43
पुरा	पुरा	Adv	olim, ante	42
पुरुष	पुरुष	m	homo, vir, servus	15
पुष्कल	पुष्कल	3	pulcher, splendidus, copiosus	15
पू	पू	9U	purgare	30
पूजा	पूजा	f	honorificus, honorificus adventus, religiosa veneratio (Pūjā)	15
पूज्	पूज्	10P	colere, venerari	29
पृथिवी	पृथिवी	f	terra	36
पृथु	पृथु	—	lātus, amplus, magnus	20
पृष्ठ	पृष्ठ	n	dorsum, posterior pars	36
पृष्ठम्	पृष्ठम्	—	post	36
पॄ	पॄ	3P	implere, perficere	33
प्रकृति	प्रकृति	f	(ad + ) forma fundamentalis, status naturalis, natura; materia prima, substantia primaria	42
प्रच्छ् पृच्छति	prach	—	interrogare (aliquem: Acc.; de re: Acc.)	10
प्रजा	प्रजा	f	generatio, natus, progenies	29
प्रजापति	प्रजापति	m	Dominus creaturarum, Deus creator	36
प्रज्ञा	प्रज्ञा	f	sapientia, cognitio	25
प्रणिधान	प्रणिधान	n	usus, industria, intentio erga, officium, meditatio, votum	20
प्रति	प्रति	—	retro, contra, adversus - versus	44
प्रति	प्रति	—	ad - versus, post, respectu	52
प्रतिमा	प्रतिमा	f	effigies, similitudo	24
प्रतिमा	प्रतिमा	f	effigies	33
प्रदान	प्रदान	n	dandō, largitio ; donum, largitio	25
प्रधान	प्रधान	3	principalis, optimus ; n.: maximum momenti	52
प्रभृति	प्रभृति	f	initium	18
प्रव्रज्या	प्रव्रज्या	f	e domo exeundum est ad inopiam ; sollemne, quo Buddhisticus novitius fit (Pali: )	44
प्रसङ्ग	प्रसङ्ग	m	adhaesio, inclinatio ; occasio	48
प्रसूति	प्रसूति	f	natio, progenies	48
प्राणान्तिक	प्राणान्तिक	3	letalis, mortiferum afferens, ad vitam carceris	51
प्रिय	प्रिय	—	amans, amicus	30
प्री	प्री	9U	delectare, iuvare; amare, benevolus esse	36

फ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
फल	phala	n	fructus (etiam in sensu metaphorico: fructus (karmicus) actus)	7

ब

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
बन्दी	बन्दी	f	captiva, praeda	51
बन्ध्	बन्ध्	9P	ligare, alligare	31
बलि	बलि	m	tributum, donum, vectigal	51
बाण	बाण	m	sagitta, meta	42
बाधना	बाधना	f	angustia, calamitas, poena	20
बाह्य	बाह्य	3	extra, foris positus, externus	51
बुद्धि	buddhi	f	cognitio, organum cognitionis	12
बुध् बुध्यते बोधति बुद्ध	budh	—	evigilare, ad cognitionem evigilare, cognoscere; PPP buddha 3 evigilatus, unde Buddha = "evigilatus" (non: illuminatus)	12
बोधि	budh	—	bodhi m./f. : evigilatio (qua Buddha vel Jina ad insightum redimentem pervenit)	12
ब्रह्मचर्य	ब्रह्मचर्य	—	castitas sexualis, vita celibatus	22
ब्रह्मन्	ब्रह्मन्	n	id absolutum, Veda (secundum Thieme originem: verbum verum, unde "verba veritatis")	38
ब्राह्मण	brāhmaṇa	m	Brahmanus (ordo spiritualis)	2
ब्राह्मणी	brāhmaṇī	f	Brahmanin	3
ब्रू	ब्रू	—	loqui, dicere (alicui: accusativus duplicatus)	17

भ

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
भक्ति	भक्ति	—	amor et reverentia erga deum personalem. de qua re vide Basham, Mirabilia pag. 332sqq.)	21
भञ्ज्	भञ्ज्	7P	(aliquid) frangere	31
भद्र	भद्र	3	bonum, felix; vocativus: o mi amice!	43
भय	भय	n	metus, timor; periculum (sides subjectiva et objectiva)	33
भर्तृ	भर्तृ	m	Sustentator, Nutritor, Maritus	42
भार	भार	m	onus	28
भार	भार	m	onus	33
भार्या	भार्या	f	"quae servanda est" = uxor	20
भार्या	भार्या	f	Uxor ( = Gerundivum ad : quae ferenda est, quae sustinenda est, ius habens sustentationis)	42
भावना	भावना	f	meditativa expansio (ad causativum)	20
भिक्षा	भिक्षा	f	elemosina mendicata, cibus mendicus	51
भिक्ष्	भिक्ष्	—	deprecari	21
भिद्	भिद्	—	findere	31
भी	भी	3P	metuere (Abl., Gen.)	33
भुजंग	भुजंग	m	serpens	51
भुज्	भुज्	—	frui (e.g. cibum; "frui terra" = terram dominari)	31
भू	भू	—	(circum fieri = circumdare =) superare, vincere ; negligere, contemnere	29
भू	भू	1P	oriri, existere	31
भू	भू	—	circumire, superare, vincere	46
भू	भू	—	cognoscere, sentire, percipere, experiri	52
भू भवति	bhū	—	fieri, oriri, esse	6
भृ	भृ	3U	portare, ferre; conservare, alere	33
भृत्य	भृत्य	m	Subordinatus, servus	28
भोस्	भोस्	—	exclamatio adhortationis, e.g.: heu, heda, o, ei, salve, hi! saepe non traducendum. Haec particula habet Sandhi speciale	46
भ्रंश	भ्रंश	m	decessus	46
भ्रम्	भ्रम्	1P	sig[] : errare, vagari	46
भ्रातृ	भ्रातृ	m	frater	42

म

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
मणि	मणि	m	gemma	51
मत्स्य	मत्स्य	m	piscis	29
मद	मद	m	ebrietas, ebrietas sensuum = voluptas sensualis	25
मद	मद	m	etiam "sucus libidinis" elephanti (in Musth))	51
मद्	मद्	—	gaudēre, in aliquā re (Instr., Gen., Lok.) ebrius esse	25
मधु	मधु	n	Mel, liquor dulcis, hydromel (vinum melis)	51
मध्य	मध्य	—	medius; n. medium	20
मनु	मनु	m	homo, vir; nomen patris generis humani (ad 4Ā)	38
मनुष्य	मनुष्य	m	homo	38
मन्	मन्	—	contemnere, spernere	50
मन् मन्यते	man	—	cogitare	6
मन्त्रिन्	मन्त्रिन्	3	consiliarius ; m.: consiliarius, senator, minister	50
मरण	मरण	n	mors, letum	15
मल	मल	m	sordes, macula	52
मही	मही	f	terra, fundamentum et solum	20
मही	मही	—	Magna)	32
मा	मा	3Ā	mensurare	33
मांस	मांस	n	Caro	51
मातामह	मातामह	m	avus maternus	42
मातामही	मातामही	f	avus (materna parte)	42
मातुल	मातुल	m	frater matris (avunculus)	42
मातुलानी	मातुलानी	f	uxor fratris matris (uxor avunculi)	42
मात्रा	मात्रा	f	mensura, terminatio	18
मात्स्य	मात्स्य	3	ad pisces (ad pisces) pertinens	29
मान	मान	m	aestimatio, fama, gloria, honor, superbia, vanitas ; (se cum aliis metitur)	25
मार	मार	m	malum personificatum, seductio vel manipulatio personificata, diabolus	52
मार्ग	mārga	m	via (viae saepe erant semitae ferarum)	12
मार्यादा	मार्यादा	f	finis	51
मिह्	मिह्	1P	urinare, micare, eiaculari	38
मुख	मुख	n	os, facies, pars anterior, initium	37
मुच् मुञ्चति मुक्त	muc	—	solvere, dimittere, liberare; a circulo rebus renatis (saṃsāra m.) liberare = redimere	12
मुदिता	muditā	f	laetitia, praecipue laetitia alterius (contrarium invidiae)	3
मुनि	मुनि	m	sapiens, (silentii) asceta	37
मुहूर्त	मुहूर्त	m	momentum, tempus opportūnum	49
मुह् मुह्यति	muh	—	confusum esse	6
मूर्ख	मूर्ख	3	stolidus, fatuus, stultus m. stultus	37
मूर्ख	मूर्ख	m	Serpens	41
मूल	मूल	n	radix	25
मूल्य	मूल्य	n	pretium	43
मृ	मृ	—	mori (secundum grammaticos Indos: 6 Ā)	15
मृग	mṛga	m	fera	12
मृगया	मृगया	f	Venatio	51
मृति	मृति	f	Mors	15
मृत्यु	मृत्यु	m	Mors ; personificata: Deus Mortis	15
मृदु	मृदु	3	mitis, blanda, tenera; lenta, debilis	29
मेघ	मेघ	m	Nubes ("pluvius")	38
मैत्री	maitrī	f	Amicitia, benignitas, benevolentia amica	5
मोक्ष	muc	—	mokṣa m. : solutio, liberatio, redemptio	12

य

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
यज् यजति	yaj	—	sacrificium offerre, colere	6
यज्ञ	yajña	m	sacrificium	10
यत्	यत्	1Ā	appetere (, , )	44
यत्न	यत्न	m	conatus, labor	44
यथा	यथा	Adv	ut, quasi	29
यदि	यदि	—	si	25
यदि	यदि	—	nisi	30
यदि	यदि	—	si	46
यद्यपि	यद्यपि	—	quamvis, etiam si, quamquam	30
यद्येवम्	यद्येवम्	—	si ita est, his de causis	30
यम्	यम्	1P	sig[] : tenere, portare ; praebere, concedere ; continere, frenare, domare	44
या	या	2P	ire, vehi	44
यातृ	यातृ	m	Uxor fratris mariti	42
यावत्	यावत्	Adv	diu, per tempus	42
युज्	युज्	7U	adligare, iungere, intendere, firmare; Ā quoque: intendere (= se exercere), coniungere cum, intendere (Locativo, )	31
युध् युध्यते	yudh	—	pugnare	6
योग	योग	m	adiungo, connectio, unio, acquisitio; Yoga	16
योग	योग	m	"ligatura, intentio", labor, coniunctio, Yoga (vide ad hoc Basham, Mirabilia pag. 327ss.)	31
योषित्	योषित्	f	iuvenis, puella	51
यौवन	यौवन	n	iuventus	48

र

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
रक्त	रक्त	—	pictus, rubeus	20
रक्ष् रक्षति	rakṣ	—	custodire	8
रभ्	रभ्	1Ā	capere	44
रम्	रम्	1Ā	statim stare, quiescere, morari ; placere, delectari	29
रहस्	रहस्	n	arcanum, solitudo	50
राग	rāga	m	Color (ruber), cupiditas, amor	5
राग	राग	m	etiam: color, ruber color	51
राजन्	राजन्	m	rex (de regno in India vide Basham, Mirabilia pp. 82-94). Ut membrum finale compositi (praesertim ) saepe: - m. (s	38
राज्ञी	राज्ञी	f	regina, uxor regis	38
राज्य	राज्य	3	regium; n. regnum, regnatum, imperium	38
रिष्	रिष्	1P	laedi, frustrari, deteriorari	50
रुत	रुत	n	clamor	51
रुद्	रुद्	—	plorare, ululare	17
रुद्र	रुद्र	m	(qui ululat =) deus tempestatis Rudra	17
रुधिर	रुधिर	n	sanguis	51
रुध्	रुध्	7U	sistere, ad quietem reducere, retinere = includere, obtegere	31
रुह्	रुह्	1P	ascendere, conscendere	46
रे	रे	—	He! Tu illic!	43

ल

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
लक्षण	लक्षण	n	signum, indicium, attributum	20
लघु	लघु	3	easy (not heavy, not difficult), quick, short (in expression)	48
लभ् लभते	labh	—	capere, accipere, adipisci	8
लम्ब्	लम्ब्	1Ā	pendere ab (), haerere ad ()	46
लिख् लिखति	likh	—	incidere, scribere (primum stilum in folio palmae, deinde generaliter)	8
लिप्	लिप्	6U	unguere, linire	25
लिप्ति	लिप्ति	f	unctio, scriptura, littera	25
लीला	लीला	f	iocus, lusio	42
लुप्	लुप्	6U	sig[] : frangere, destruere	50
लोभ	lobha	m	Avaritia, cupiditas	5
लौल्य	लौल्य	n	cupiditas, libidinis	52

व

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
वञ्चक	वञ्चक	m	fallax	43
वणिज्	वणिज्	m	mercator	43
वत्स	वत्स	m	vitulus, fetus, puer ; Voc.: mi carissime	43
वत्स्यति	Futurum:	—	br Passivum: PPP: Infinitivus	27
वद्	वद्	—	formaliter salutare, alloqui	36
वद्	वद्	1P	retrodicere = respondere	44
वद् वदति	vad	—	dicere, loqui	10
वन	वन	n	silva	51
वपुस्	वपुस्	n	pulchritūdō, forma corporis (declinātiō vidētur postea)	20
वर	वर	3	optimus	43
वर	वर	m	voluntas	49
वर	वर	3	optimus	52
वर्ग	वर्ग	m	pars, turma, grex	52
वर्ण	varṇa	m	color, birth-status (aspiration)	2
वर्ण	varṇa	m	Color, genus, ordo socialis	5
वर्ष	वर्ष	n	pluvia, tempus pluviosum, annus	25
वश्	वश्	2P	sig[], Imper. 2.sg.: : velle, iubere, desiderare	52
वसन्त	वसन्त	m	("splendens" =) ver (Martius ad Maium)	27
वसिष्यते	Fut.:	—	br PPP: Inf	27
वसु	वसु	n	divitiae, thesaurus, facultates, possessio	27
वस्	वस्	1P	morari, habitare (cum locativo personae, apud quam habitat)	27
वस्तु	वस्तु	n	sedes, locus; res realis, res vera, realitas, objectum	27
वस्तुतस्	वस्तुतस्	—	in re, vere	27
वस्त्र	वस्त्र	n	medium, quo induatur = vestis, uestimentum, textus	27
वह्	वह्	1U	ducere, vehi, spirare (ventus)	25
वह्नि	वह्नि	m	cognitio	18
वा	वा	—	aut (postpositum)	15
वा	वा	—	aut	20
वा	वा	2P	spirare, flatu movere	38
वा	वा	—	sive ... sive	45
वा	वा	2P	spirare, flatu movere	52
वाच्य	वाच्य	3	etiam: reprehensibilis	48
वात	वात	m	ventus	38
वात	वात	m	ventus	52
वानप्रस्थ	वानप्रस्थ	m	eremita silvae (qui in tertio आश्रम versatur)	29
वार्त्ता	vārttā	f	Quaestus, oeconomia (res economica)	5
विचित्र	विचित्र	—	varius, diversus, pulcher, mirabilis, singularis	20
विजिज्ञासु	विजिज्ञासु	3	qui perfecte cognoscere vult	52
विज्ञान	विज्ञान	n	cognitio, scientia	25
विद्	विद्	2P	scire, noscere	28
विद्या	vidyā	f	Scientia, doctrina	5
विधि	विधि	m	dispositio, lex, praeceptum; creatura, fatum	20
विधि	विधि	m	etiam: fatum (ad )	50
विनय	विनय	m	amotio, educatio, disciplina, buddhistice: disciplina monastica, ius monasticum	25
विना	विना	—	sine, praeter (cum Acc., Instr., Abl.)	25
विपणि	विपणि	f	taberna	43
विप्र	विप्र	m	"Tremens" = Poeta, Cantor, Sacerdos, Brahmana	20
विभ्रम	विभ्रम	m	iterum atque iterum ambulatio	46
विलम्ब	विलम्ब	n	mora, tarditas	43
विवाह	विवाह	m	ductio, nuptiae feminae (Instr., saha) (de nuptiis vide Basham, Wonder p. 166-171)	25
विशेष	विशेष	m	peculiaritas, specificatio, differentia specifica	23
विशेष	विशेष	m	differentia, peculiaritas	48
विश् विशति	viś	—	intrare	6
विष	विष	n	Venenum	41
विष	विष	n	venenum	51
विषम	विषम	3	inaequalis, iniquus, malus	46
विषय	विषय	m	regio, area, objectum, objectum sensuale	20
विष्टि	विष्टि	f	opera, servitus	25
विहंग	विहंग	m	avis ("in aerem स्⟫traum - विह⟫ - eunt")	49
वृक्ष	वृक्ष	m	Arbor	37
वृज्	वृज्	7P	vertere, circumagere ; propulsare, excludere	52
वृत्	वृत्	—	se vertere, se convertere, (ubi) esse, habitare	16
वृत्	वृत्	—	reverttere, redeas	20
वृत्	वृत्	—	evenire, fieri, oriri	24
वृत्त	वृत्त	n	conducta	24
वृत्ति	वृत्ति	f	conducta, actio, vita	24
वृद्धि	वृद्धि	f	augmentum, incrementum, gradus vṛdh-ti	25
वृध्	वृध्	1Ā	crescere, maius fieri	25
वृष्	वृष्	1P	pluit (saepius cum कर्तृ⟫ -- deus aut nubes)	50
वेष	वेष	m	vestis, aspectus, exterius	49
वै	वै	—	particula, quae verbum praecedens confirmat: sane, vere, sed	50
वैश्य	vaiśya	m	Vaiśya (ordo nutricius et mercatorius)	2
वैश्या	vaiśyā	f	femina Vaiśya	3
व्यवहार	व्यवहार	m	actio, conversatio, commercium, negotium, (iudicium)lis	52
व्याकरण	व्याकरण	n	Grammatica (ad )	48
व्याघ्र	व्याघ्र	m	Tigris (Panthera tigris tigris) (verbum: 'gannitor')	15
व्याधि	व्याधि	m	morbus	18
व्रज्	व्रज्	1P	gradi, ambulo, abeo	36
व्रत	व्रत	—	mater promittit filiam suam tanquam templi meretricem () tradere, si filia sua iterum sanetur. Importantes hodie: ieiuni	22

श

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
शंस्	शंस्	1P	laudare, iubere	42
शकुनि	शकुनि	m	avis	51
शक्ति	शक्ति	f	potentia divina, personificata ut comites feminae praesertim	22
शबर	शबर	—	Nomen proprium non-ariani populi	51
शब्द	शब्द	m	vox, sonus, signum: verbum	18
शयन	शयन	n	lectus, stratum	44
शर	शर	m	sagitta, fuste sagittae	42
शरण	शरण	3	protegens, tuens; n. tutela, refugium, ad refugium confugiendum	41
शर्करा	शर्करा	f	saccharum (nomen Germanicum "Zucker" per Italiam "zucchero", inde per Arabice "sukkar" - سكر et Persice "šäkär" - شکر ad	43
शस्त्र	शस्त्र	—	instrumentum secandum, arma secatoria, gladius, arma	16
शाक्यमुनि	शाक्यमुनि	m	Eremit ex genere (Kṣatriyas e ) = Buddha Gautama	37
शासना	शासना	f	edictum regium, doctrina, religio	41
शास्	शास्	2P	increpare, coercere, imperare, docere	41
शास्त्र	शास्त्र	n	doctrina, opus didacticum	41
शास्त्रिन्	शास्त्रिन्	m	doctus, eruditus	41
शिक्षा	शिक्षा	f	scientia, instructio ; phonetica	25
शिवा	शिवा	f	(fem.) Icus aureus (Icus aureus)	51
शिशु	शिशु	m	Puer, fetus	49
शिष्	शिष्	7P	relinquere, derelinquere	51
शिष्य	शिष्य	3	ad docendum destinatus = discipulus	41
शी	शी	2Ā	iacere. Haec radix in omnibus formis radicis praesentis Gradus altus: 1.sg.Ind.Præs.Ā ⟪शेये (śe + e). Formae sequentes p	44
शीघ्र	शीघ्र	3	celer, prompte	43
शील	शील	n	mos, consuetudo, natura, character, bona consuetudo = moralitas	52
शुक	śuka	m	psittacus	8
शुचि	शुचि	3	lucidus, nitens, tenuis; m.: puritas	29
शुचि	शुचि	3	lucidus, purus, clarus	38
शुच्	शुच्	1P	(flammat, lucet) ; dolet, deplorat	38
शुच् शोचति	śuc	—	lugere	8
शूद्र	śūdra	m	Śūdra (ordo servilis)	2
शूद्रा	śūdrā	f	femina Śūdra	3
शूद्री	śūdrī	f	uxor Śūdrae	3
शून्य	शून्य	3	vacuus, desertus	51
शूर	शूर	3	fortis, heroicus ; m.: heros	18
शोक	शोक	m	Luctus, Dolor	38
शोभन	शोभन	3	nitens, pulcher, magnificus, formosus, bonus	18
शौच	शौच	n	purgatio, puritas	16
श्रम्	श्रम्	4P	sig[] : laborare, fatisci	46
श्रि	श्रि	1U	inniti, se adniteri, firmum stare, ad aliquem accedere (, )	46
श्रु शृणोति	śru	—	audire (aliquid: Accusativum, aliquem: Genetivus vel Accusativum; de: Accusativum; ab aliquo: Genetivus, Ablativus, Inst	7
श्रुति	śruti	f	auditus, aeterna traditio (nomen pro Vedīs et Brāhmaṇīs)	3
श्रेष्ठिन्	श्रेष्ठिन्	m	mercator dives	43
श्रोणि	श्रोणि	—	femur	20
श्वन्	श्वन्	m	canis	51
श्वसुर	श्वसुर	f	socer (tempore antiquo: tantum uxoris)	42
श्वस्	श्वस्	—	tomorrow	48
श्वस्रू	श्वस्रू	f	socrus (declinatio sequitur postea)	42

स

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
संख्या	संख्या	f	counting, enumeration ; n.: one of the six philosophical systems (short: Basham, Wonder p. 326f.)	24
संपुट	संपुट	m	pyxis (hic: fasciculus, rotulum)	43
संयक्	संयक्	Adv	recte, verum, modo debito; omnino, perfecte	50
सकाश	सकाश	m	praesentia, adf	42
सङ्ग	सङ्ग	m	adhaesio, contactus ()	46
सङ्घ	सङ्घ	n	(ad - : simul-percutiens): turba, coetus, communitas (e.g. Buddhistica)	41
सज्ज्	सज्ज्	1P	pendere, adhaerere	48
सञ्ज्	सञ्ज्	1P	sig[] : adhaerere, se adfigere ()	46
सत्य	satya	n	veritas	10
सत्वर	सत्वर	3	celer, festinus	43
सद्	सद्	—	sedere, poni (sensu figurato) = placidus, tranquillus, serenus fieri ; alicui (Genitivus ) gratiam ferre	20
सद्	सद्	—	sig[] : sedere deorsum	46
सनातन	सनातन	—	aeternus, incorruptus, constans	30
सम	सम	3	aequalis, similis (cum Instrumentali)	18
सम	सम	3	aequalis, idem, similis	46
समता	समता	f	aequanimitas	46
समम्	समम्	Adv	pari modo, simul (), aequaliter	46
समय	समय	m	conventio, pactum, terminus, dies, tempus	43
समाधि	समाधि	m	collectio interna, maxima intentio, meditativa "immersio"	20
समाधि	समाधि	m	collectio interna, attentio summa	33
समान	समान	—	aequale	23
समान	समान	3	similis, aequalis; m.: coaevus	51
सर्व	सर्व	3	quisque, omnes	50
सह	saha	—	simul cum, communiter cum (etiam in "pugnare cum" etc.) (Postpositio cum Instrumentali)	10
सहित	सहित	3	coniunctus, ornatus	18
सह्	sah	—	superare, pati, patienter sustinere = ignoscere	12
साधन	साधन	—	ad finem pergens, efficiens	16
साधु	sādhu	3	recte, bene	2
साध्वी	sādhvī	f	fem. ad sādhu	3
सामर्थ्य	सामर्थ्य	n	id quod finem suum adaequat	25
सामान्य	सामान्य	n	aequalitas, consensus	23
सायक	सायक	m	sagitta	51
सार	सार	m	nucleus, medulla, essentia, substantia	52
सारथि	sārathi	m	auriga, plaustrarius	8
सिंह	सिंह	m	Leo (Panthera leo persica)	15
सिच् सिञ्चति सिक्त	sic	—	aspergere	12
सीमन्	सीमन्	f	finis	38
सु सुनोति	su	—	premere, exprimere	7
सुख	sukha	n	felicitas, prosperitas	8
सुत	सुत	m	Filius	38
सुष्टु	सुष्टु	3	laudatus, excellens, bonus	18
सूक्ष्म	सूक्ष्म	3	finus, minutus, subtilis	48
सूर्य	सूर्य	m	sol, deus solis Sūrya	38
सूर्य	सूर्य	m	Sol	52
सृज् सृजति	sṛj	—	dimittere, emittere, emanare	6
सेवा	सेवा	f	officium, aditus	52
सेव्	सेव्	1Ā	alicui servire, ministrare, colere, amare	52
सोम	soma	m	liquor expressus, Soma; Luna (Ex qua planta Soma exprimere consuerint, usque ad hodiernum diem controversum est)	7
स्तन	स्तन	m	pectus	20
स्तु	स्तु	—	laudare, praedicare	15
स्तुति	स्तुति	f	laus, carmen laudis	15
स्तेन	स्तेन	m	fur	25
स्तेय	स्तेय	n	furtum	25
स्तोत्र	स्तोत्र	n	(Medium laudis =) Carmen laudis, hymnus	15
स्त्री	स्त्री	f	femina	20
स्त्री	स्त्री	f	Femina, uxor; genus femininum	48
स्थविर	स्थविर	3	senex, vetulus	48
स्था	स्था	—	abstineret, se abstinere, procul esse, manere, stans	42
स्थाविर	स्थाविर	m	(altum) aetas	48
स्पृश्	स्पृश्	6P	tangere	36
स्मृ स्मरति	smṛ	—	praesentem facere, meminisse	6
स्मृति	smṛti	f	praesens, memoria, meditativa praesentia = attentio, traditio (contrarium ad śruti). Complectit	3
स्व	स्व	3	proprius, esse (meus, tuus etc.) Sicut declinatur. In Abl.Loc.sg.m.n et in Nom.pl.m potest quoque sicut declinari	51
स्वक	स्वक	3	proprius (meus, tuus ...) ; m.: adfīnis	36
स्वभाव	स्वभाव	m	ens, natura, character	25
स्वयम्	स्वयम्	—	ipsē, sponte	49
स्वर्ग	svarga	m	caelum	7
स्वसृ	स्वसृ	f	Soror	42
स्वस्ति	स्वस्ति	f	happiness, salvation (nominal formation from = "it is good")	24
स्वागत	स्वागत	n	bene venias (ex su-ā-gata)	24
स्वाध्याय	स्वाध्याय	m	"studium sui", recitatio (praesertim Vedarum), studium Vedicum	20

ह

Sanscritum	IAST	Genus	Latinum	Lectio
हन्	हन्	—	colere, interficere, necare	17
हन्	हन्	2P	repulsare	44
हर	हर	3	auferens; m.: destructor = epitheton Śivae	27
हरि	हरि	3	flavus, luteus, viridis; m. epitheton Viṣṇu (non pertinet ad radicem 1)	27
हरिष्यति	Fut.:	—	br Pass.: PPP: Inf	27
हरिहर	हरिहर	m	Viṣṇu et Śiva coniuncti ut una divinitas	27
हर्ष	हर्ष	m	(erectio pilorum cutis), laetitia	25
हस्त	हस्त	m	manus	18
हस्तिन्	हस्तिन्	m	elephas (Elephas maximus)	38
हा	हा	3P	derelinquit	33
हित	PPP	—	sig[] (!!)	33
हिरण्य ३	हिरण्य ३	—	aureus ; n.: aurum, pecunia, divitiae	25
हीन	PPP	—	relictus, egens, defectivus	33
हीनयान	हीनयान	n	vehiculum imperfectum (Buddhismi): contumeliosa appellatio a sectatoribus "vehiculi magni", scilicet ; via imperfecta (	33
हु	हु	3P	in ignem effundere (sacrificii gratia, praesertim butyrum fusum)	33
हृ	हृ	1U	tenere, portare; ferre, auferre, rapere	27
हृदय	हृदय	n	cor	42
हृष्	हृष्	4P	rigescere : erigere (capilli), gaudere de (Instrumentalis, Accusativus, Locativus)	36
हेतु	हेतु	m	impetus, occasio, causa, ratio; , , cum Genitivo vel ut pars posterior compositionis = "propter ..., ob"	24
ह्रस्व	ह्रस्व	3	brevis, -e	49
ह्वे	ह्वे	—	vocare, evocare	46