Ejercicio 43

A) Forme la segunda persona correspondiente en tiempo, número, modo, etc. de las siguientes formas verbales:

1. persona / 3. persona	2. persona
१. आर्हम्	आर्हः
२. कुप्येम	कुप्येत
३. ऐच्छन्	ऐच्छत
४. ईक्षेरन्	ईक्षेध्वम्
५. कल्पे	कल्पसे
६. क्रामन्ति	क्रामथ
७. क्रेष्यामः	क्रेष्यथ
८. गच्छेयम्	गच्छेः
९. गायति	गायसि
१०. चर्यते	चर्यसे
११. चेष्यन्ति	चेष्यथ
१२. जायेय	जायेथाः
१३. आज्ञापयत्	आज्ञापयः
१४. विजयते	विजयसे
१५. जीव्येय	जीव्येथाः
१६. तुदामः	तुदथ
१७. अतरन्	अतरत
१८. त्यजामि	त्यजसि
१९. दहेयम्	दहेः
२०. आदास्ये	आदास्यसे
२१. दिशति	दिशसि
२२. अदूष्यम्	अदूष्यः
२३. दृश्यामहे	दृश्यध्वे
२४. नश्येयुः	नश्येत
२५. आनीयामहि	आनीयध्वम्
२६. नृत्यामि	नृत्यसि
२७. पचेत्	पचेः
२८. पतिष्यामि	पतिष्यसि
२९. आपाद्यत	आपाद्यथाः
३०. पिबामः	पिबथ
३१. अपृच्छ्ये	अपृच्छ्यथाः
३२. बुध्यामहे	बुध्यध्वे
३३. भजेम	भजेत
३४. प्राभवन्	प्राभवत
३५. भरिष्यन्ते	भरिष्यध्वे
३६. मन्ये	मन्यसे
३७. मुच्येरन्	मुच्येध्वम्
३८. अम्रियन्त	अम्रियध्वम्
३९. यजेत	यजेथाः
४०. युध्येमहि	युध्येध्वम्
४१. अरक्षन्	अरक्षत
४२. लप्स्यन्ते	लप्स्यध्वे
४३. अवदम्	अवदः
४४. औह्ये	औह्यथाः
४५. वसन्ति	वसथ
४६. अवावर्तत	अवावर्तथाः
४७. विशामि	विशसि
४८. शोचामः	शोचथ
४९. वर्धेत	वर्धेथाः
५०. सीदामि	सीदसि
५१. तिष्ठन्ति	तिष्ठथ
५२. आहरत्	आहरः

Fig.: दिशसि
(Fuente de la imagen: Detalles)

:::

Traducciones al sánscrito

B) Traducir al sánscrito:

१. कस्माद्गुरौ तिष्ठति सीदथ । (O: ... आध्वे ।)
¿Por qué estáis sentados, mientras el maestro está de pie?

२. किं विकल्पयसि किं सुकर्मणः सुफलमस्तीति ॥ २ ॥
¿Ponés en duda que una buena acción tenga un buen fruto?

३. कच्चित्पितरं गर्भगृहं दर्शयिष्यथ ॥ ३ ॥ (O: कच्चित्पित्रे ... देक्ष्यथ ॥)
¿Mostraréis al padre el santuario interior del templo?

४. कस्य कवेः स्तोत्रमगायः ॥ ४ ॥
¿El canto de alabanza de qué poeta has cantado?

५. एतानि फलानि विक्रेष्यध्वे ॥ ५ ॥
¿Venderéis estas frutas?

६. किमाज्ञापयः ॥ ६ ॥
¿Qué has ordenado?

७. कदा काश्यामवर्तथाः ॥ ७ ॥
¿Cuándo te has quedado en Benarés?

८. कच्चिद्देवानयजध्वम् ॥ ८ ॥
¿Habéis (como señores del sacrificio) honrado a los dioses con un sacrificio?

९. कस्मिन्नगरे ऽजायथाः ॥ ९ ॥
¿En qué ciudad naciste?

१०. कथं शत्रुं तरसि ॥ १० ॥
¿Cómo te salvas (cruzas el río) del enemigo?

Fig.: कदा काश्यामवर्तथाः
(Fuente de la imagen: Detalles)

---

Conversación (संवादः)

पात्रम् / संवादः	Traducción
सुरेशः : अशोक क्व गच्छसीदानीम् ॥	Sureśa: Aśoka, ¿a dónde vas ahora?
अशोकः : आपणे गच्छामि । सत्वरमेव कानिचित्पण्यानि क्रीत्वा निवर्तिष्ये ॥	Aśoka: Voy al mercado. Compraré rápidamente algunas mercancías y luego regresaré.
सुरेशः : किं कश्चिदुत्सवो ऽद्य तव गृहे ॥	Sureśa: ¿Hay alguna fiesta en tu casa hoy?
अशोकः : आम् । अद्य पितृपादानां जन्मदिनोत्सवः ॥	Aśoka: Sí, hoy es el cumpleaños de mi venerado padre.
सुरेशः : किं वयस्तव पितृचरणानाम् ॥	Sureśa: ¿Cuántos años tiene tu venerado padre?
अशोकः : पञ्चषष्टिसमायुतं मम पितुर्वयः । अद्य मम गृहे बहवः संबन्धिनो मित्राणि चागमिष्यन्ति । त्वयाप्यागन्तव्यम् ॥	Aśoka: Mi padre tiene 65 años. Hoy vienen muchos parientes y amigos a mi casa; ¡tú también debes venir!
सुरेशः : भद्र कतिवादने आगमिष्यन्ति जनाः ॥	Sureśa: Mi bueno, ¿a qué hora llegan las personas?
अशोकः : समयं किं पृच्छसि । षड्वादनं यावदागच्छ ॥	Aśoka: ¿Por qué preguntas por la hora? ¡Ven a más tardar a las seis!
सुरेशः : सार्धषड्वादनं यावदागच्छामि चेत् ॥	Sureśa: ¿Y si llego a las seis y media?
अशोकः : नैव षड्वादन एव निश्चितरूपेणागन्तव्यं त्वया ॥	Aśoka: ¡De ninguna manera! Debes llegar puntual a las seis.
सुरेशः : अस्तु । तर्हि गच्छ त्वं । नोचेद्विलम्बो भविष्यति ॥	Sureśa: De acuerdo. Entonces ve ahora, de lo contrario te retrasarás.
(विपण्यां प्रविशति वणिजमुपसृत्य वदति च)	(Entra en la tienda, se acerca al comerciante y habla:)
अशोकः : अयि वणिग्वर कानिचित्पण्यानि क्रेतुमागतो ऽहम् । देहि शीघ्रं मह्यम् ॥	Aśoka: ¡Hola, el mejor de todos los comerciantes! He venido a comprar mercancías. ¡Dámelas rápidamente!
वणिक् : वत्स त्वं किंकिं क्रेतुमिच्छसि । मम विपणौ बहून्युत्तमोत्तमानि पण्यानि सन्ति तानि च स्वल्पमूल्यानि । वद कियत्परिमाणं किं क्रेतुमिच्छसि ॥	Comerciante: Mi niño, ¿qué deseas comprar? En mi tienda hay muchas mercancías excelentes a precios bajos. Dime qué y cuánto deseas.
अशोकः : सेरभारा शर्करा कियता मूल्येन विक्रीयते ॥	Aśoka: ¿Cuánto cuesta un sear de azúcar?
वणिक् : नाधिक्यं मूल्यम् । केवलमष्टाणकेन दास्यामि सेरभारां शर्कराम् ॥	Comerciante: No mucho. Te doy un sear de azúcar por solo ocho anas.
अशोकः : तर्हि तोलयित्वा शीघ्रं सेरपरिमितां शर्करां देहि ॥	Aśoka: ¡Entonces pesa rápidamente un sear para mí y dámelo!
वणिक् : (शर्करां कर्गले संपुटीकृत्य) बाल गृहाण शर्कराम् । देहि च मह्यमाणकाष्टकम् । सत्वरं देहि ॥	Comerciante: (envuelve el azúcar en papel): Niño, ¡toma el azúcar! Y dame ocho anas por ello, ¡pero rápido!
अशोकः : (आदाय हस्ते तस्य भारं चाल्पं विलोक्य) भो वणिक् । नैषा सेरभारा शर्करा दृश्यते । पुनः सम्यक्तोलयित्वा देहि ॥	Aśoka: (lo toma en la mano y nota el peso ligero): ¡Ey, comerciante! Esto parece no ser un sear completo de azúcar. ¡Pésalo de nuevo correctamente!
वणिक् : (सहासम्) किमनेन । अकिञ्चित्करमेतत् । तव भारवहनक्लेशो ऽल्पो भविष्यति ॥	Comerciante: (riendo): ¿Qué importa? Es insignificante. Así tienes menos esfuerzo al cargar la pesa.
अशोकः : (मनसि किंचिद्विचार्याणकचतुष्टयं च तस्य पुरत उपस्थाप्य) भो श्रेष्ठिन्गृहाण मूल्यम् । मया हि शीघ्रं गृहं गन्तव्यम् ॥	Aśoka: (piensa un momento y le pone cuatro Anna): Señor comerciante, aquí está el precio. Debo ir a casa con prisa.
वणिक् : रे बालक । एह्येहि शृणु तावत् । अल्पमेव मूल्यं दत्त्वा क्व व्रजसि । आणकचतुष्टयमन्यदपि देहि ॥	Comerciante: ¡Oye, chico! ¡Vuelve! ¡Escucha! ¿A dónde vas después de pagar tan poco? ¡Dame los cuatro Anna restantes!
अशोकः : श्रेष्ठिन् । किमनेन । अकिंचित्करमेतत् । नाणकगणनाक्लेशस्ते ऽल्पीयान्भविष्यति ॥	Aśoka: ¡Comerciante! ¿Qué importa? Es insignificante. ¡Así tienes menos trabajo al contar las monedas!
(इत्युक्त्वा ततो जवेन द्रवति)	(Lo dice y se aleja corriendo con prisa.)

(विपणिस्थो वञ्चको वणिक् किमपि कर्तुमशक्नोत्केवलं तस्य मनसि पश्चात्ताप एवासीत् । अशोको गृहमागत्य सर्वमपीतिवृत्तमकथयत् । तत्रस्था सर्वे ऽपि बान्धवा मित्राणि च परमानन्दं प्रापुः । इत्थं जन्मोत्सवः सानन्दं समाप्तिं यातः ॥)

Resumen:
El comerciante estafador en su tienda no pudo hacer nada y solo sintió remordimiento en su corazón. Aśoka llegó a casa y contó todo lo ocurrido. Todos los parientes y amigos se divirtieron enormemente. Así, la fiesta de cumpleaños tuvo un final feliz.