Lektion 13

13.1. PPP auf -na-

Für die Verteilung der PPPs auf -ta- bzw. -na- lassen sich keine festen Regeln aufstellen. Doch:

Fast alle Wurzeln auf -d bilden das PPP auf -na-. In diesem Fall wird -d-n- durch -n-n- ersetzt, was sonst im Wortsandhi nicht geschieht, sondern eine Nachahmung des Satzsandhi ist.

Beispiel:
pad 4 Ā PPP: panna 3 = पन्न

13.2. Weiteres zum Gebrauch des PPP

1. Das PPP zu Verben der Bedeutung "denken", "wünschen", "kennen", "wissen", "verehren" sowie einiger weiterer Verben, die im Dhātupāṭha, dem Wurzelverzeichnis zu Pāṇini, durch ñi gekennzeichnet sind, hat nicht nur Vergangenheitsbedeutung, sondern kann auch in präsentischer Bedeutung verwendet werden:
z.B.

इष्ट "erwünscht" (d.h. nicht nur in der Vergangenheit gewünscht, sondern auch in der Gegenwart)
त्वरित "eilend, eilig" (PPP zu tvar 1 Ā "eilen"; Dhātupāṭha: ñitvárā)

2. Das PPP kann als Adjektiv attributiv verwendet werden:
z.B.

इष्टं फलम् "die erwünschte Frucht (z.B. der Taten)"

Wenn in diesem Fall अपि nach dem PPP steht, hat अपि die Bedeutung "obwohl":
z.B.

इष्टमपि फलं न लभते = "Obwohl der die Frucht wünscht, erhält er sie nicht."

3. Das Neutrum Singular des PPP von jedem Verb kann auch als Verbalabstraktum verwendet werden:
z.B.

गत n.: "das Gehen, der Gang"
नृत्त n.: "das Tanzen, der Tanz"

13.3. Attributive Bestimmungen von Nomina (Wortstellung)

Attribute (Beifügungen) stehen in Prosa in der normalen Wortfolge vor dem Wort, das sie näher bestimmen. Adjektivische Attribute stimmen mit dem Nomen in Zahl, Fall und Geschlecht überein:

Beispiel:

साधुरिष्टं फलं पश्यति = "Ein Heiliger sieht die erwünschte Frucht (seiner Werke)."

13.4. Bildung von Adjektiven auf -mant und -vant (taddhita)

Mittels der taddhita-Suffixe -mant bzw. -vant werden von Nomina besitzanzeigende Adjektive gebildet. Ihre Bedeutung ist: "das durch das zugrundeliegende Nomen Bezeichnete besitzend".

-vant tritt an Nomina, deren letzter oder vorletzter Laut ein a, ā oder m ist, sowie an Nomina, die auf einen Verschlusslaut auslauten; an andere Nomina tritt meistens -mant.

Beispiele:

पशुमन्त् "Vieh besitzend"

गुणवन्त् "gute Eigenschaften / Tugend besitzend"

13.5. Stammabstufung von Nomina

Die Stämme auf -mant bzw. -vant gehören zu den Nominalstämmen mit Stammabstufung.

Bei Nominalstämmen mit Stammabstufung unterscheidet man zwischen starken und schwachen Kasus (Fällen). In den starken Kasus hat das stammbildende Suffix — bei Wurzelnomina der wurzelhafte Bestandteil — Hochstufe bzw. Dehnstufe, in den schwachen Kasus Tiefstufe.

Starke Kasus sind:

	Singular एकवचन	Dual द्विवचन	Plural बहुवचन
Bei Maskulina und Feminina पुंस्, स्त्री	Nominativ प्रथमा Akkusativ द्वितीया Vokativ सम्बोधनप्रथमा	Nominativ प्रथमा Akkusativ द्वितीया Vokativ सम्बोधनप्रथमा	Nominativ प्रथमा Vokativ सम्बोधनप्रथमा
Bei Neutra नपुंसक	—	—	Nominativ प्रथमा Akkusativ द्वितीया Vokativ सम्बोधनप्रथमा

Alle übrigen Kasus sind schwach.

Als Vorderglied eines Kompositums steht ein Nomen mit Stammabstufung im schwachen Stamm (bei dreistämmigen Nomina im sog. mittleren).

13.6. Zum Wortsandhi

Zum Verständnis der einzelnen Formen der Deklination von Nomina auf -mant und -vant sind folgende Gesetze des Wortsandhi nötig:

1. Anzahl der auslautenden Konsonanten eines Wortes: Von zwei oder mehr Konsonanten, auf die ein Wort schliessen würde, bleibt nur der erste Konsonant erhalten, die übrigen fallen ab. Erlaubt ist die Verbindung -r- + Konsonant.

2. Stimmloser Verschlusslaut wird vor stimmhaftem Verschlusslaut (nicht Nasal) durch den ihm entsprechenden stimmhaften Verschlusslaut ersetzt:

Beispiele:

-t + bh- » -d-bh- द्भ्

-k + bh- » -g-bh- ग्भ्

-c + bh- » -g-bh- ग्भ्

-c + dh- » -g-dh- ग्ध्

13.7. Kasusendungen konsonantischer Stämme

Bei konsonantisch auslautenden Stämmen:

• ist die Endung des Akkusativ (dvitīyā) Plural Maskulinum und Femininum -as.
• ist bei regelmässig bildenden Stämmen das Neutrum in Nominativ (prathamā) und Akkusativ (dvitīyā) Singular endungslos.
• ist bei regelmässig bildenden Stämmen im Neutrum die Endung des Nominativ und Akkusativ Plural -i.

13.8. Deklination der Stämme auf -mant und -vant

• starker Stamm: Nomen + -mant- / -vant-
• schwacher Stamm: Nomen + -mat- / -vat- (aus: *-mnt- / *-vnt-)

		Maskulinum		Neutrum
Singular एकवचन	Nominativ प्रथमा	paśu-mān पशुमान्	guṇa-vān गुणवान्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Akkusativ द्वितीया	paśu-mant-am पशुमन्तम्	guṇa-vant-am गुणवन्तम्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Instrumentalis तृतीया	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता
Plural बहुवचन	Nominativ प्रथमा	paśu-mant-as पशुमन्तस्	guṇa-vant-as गुणवन्तस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Akkusativ द्वितीया	paśu-mat-as पशुमतस्	guṇa-vat-as गुणवतस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Instrumentalis तृतीया	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्

Femininum:

Der Femininstamm der Stämme auf -mant- und -vant- lautet auf -mat-ī bzw. -vat-ī. Die Deklination geht wie bei devī, d.h. es gibt keine Stammabstufung.

Beispiel:

• paśumatī, guṇavatī पशुमती गुणवती

13.9. Wortliste

Lernen Sie folgende Wörter:

• eva एव : betont vorhergehendes Wort
• asura m. असुर : Dämon

ASURA. 'Spiritual, divine.'

In the oldest parts of the Ṛgveda this term is used for the supreme spirit, and is the same as the Ahura of the Zoroastrians. In the sense of 'god' it was applied to several of the chief deities, as to Indra, Agni, and Varuṇa. It afterwards acquired an entirely opposite meaning, and came to signify, as now, a demon or enemy of the gods.

The word is found with this signification in the later parts of the Ṛgveda, particularly in the last book, and also in the Atharvaveda. The Brāhmaṇas attach the same meaning to it, and record many contests between the Asuras and the gods. According to the Taittirīya Brāhmaṇa, the breath (asu) of Prajapati became alive, and "with that breath he created me Asuras." In another part of the same work it is said that Prajāpati "became pregnant. He created Asuras from his abdomen." The Śatapatha Brāhmaṇa accords with the former statement, and states that "he created Asuras from his lower breath." The Taittirīya Āraṇyaka represents that Prajāpati created gods, men, fathers, Gandharvas, and Apsarases from water, and that the Asuras, Rakṣasas, and piśācas sprang from the drops which were spilt. Manu's statement is that they were created by the Prajāpatis.

According to the Viṣṇu Purāṇa, they were produced from the groin of Brahma (prajāpati). The account of the Vāyu Purāṇa is: "Asuras were first produced as sons from his (Prajāpati's) groin. Asu is declared by Brāhmaṇa to mean breath. From it these beings were produced; hence they are Asuras." The word has long been used as a general name for the enemies of the gods, including the Daityas and Danavas and other descendants of Kaśyapa, but not including the Rakṣasas descended from Pulastya.

In this sense a different derivation has been found for it: the source is no longer asu, 'breath,' but the initial a is taken as the negative prefix, and asura signifies 'not a god;' hence, according to some, arose the word sura, commonly used for 'a god.'"

[Quelle: Dowson, John <1820-1881>: A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. -- London, Trübner, 1879. -- s.v. ]

Abb.: महिषासुरः
(Bildquelle: Details)

• guṇa m. गुण : Faden, Schnur; Eigenschaft, gute Eigenschaft
• pad 4 Ā (padyate), Pass.: padyate, PPP panna पद् पद्यते पद्यते पन्न : gehen, geraten in
• as 2 P (asti) अस् अस्ति : sein, da sein
• as 4 P (asyati), Pass.: asyate, PPP asta अस् अस्यति अस्यते अस्त : schleudern, (weg-)werfen
• i 2 P (eti), Pass.: īyate, PPP ita इ एति ईयते इत : gehen
• pā 2 P (pāti), Pass. pāyate, PPP pāta पा पाति पायते पात : schützen, behüten

pā 1 P (pibati), Pass. pīyate, PPP pīta पा पिबति पीयते पीत : trinken (traditionell zur 1. Klasse gerechnet)

• dviṣ 2 U (dveṣṭi), Pass. dviṣyate, PPP dviṣṭa द्विष् द्वेष्टि द्विष्यते द्विष्ट : hassen, anfeinden
• ad 2 P (atti), Pass. adyate, PPP anna अद् अत्ति अद्यते अन्न : essen, verzehren
• anna n. अन्न : Speise (aus PPP: *ad-na: das Gegessene)

Abb.: अन्नम्
(Bildquelle: Details)

Wortbildung:

pad 4 Ā:

pada n. पद : Schritt, Standort, Stätte

pāda m. पाद : Fuss, ein Viertel, Verszeile

Abb.: चत्वारः पादाः : गजः
(Bildquelle: Details)

dviṣ 2 U:

dveṣa द्वेष : Hass

13.10. Übung

A) Übersetzen Sie und verwandeln Sie in aktive Präsenssätze:

१. अग्निना गृहं दग्धम् ।
२. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् ।
३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।

Abb.: अत्र गौतमो बुद्धो बोध्या मुक्तः
(Bildquelle: Details)

४. शूद्रा मूढाः । (2 Möglichkeiten)
५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः ।
६. रामेण पुण्यं कृतम् ।
७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् ।
८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् ।
९. साधुनाधर्मो न कृतम् ।
१०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः ।
११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥

B) Übersetzen Sie und verwandeln Sie in Passivsätze der Vergangenheit:

१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते ।
२. योद्धा न मुञ्चति ।
३. साधवो देवान्स्मरन्ति ।
४. पुण्यवान्पुत्रो देवान् यजते ।
५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति ।
७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति ।
८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं पृच्छन्ति ।
९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति ।
१०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति ।
११. कयर्ग्वेदं शृण्वन्ति ।
१२. किमीश्वरः सृजति ।
१३. साधुः कृतं पापं सहते ।
१४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते ।
१५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति ।
१६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥

13.11. Wiederholungsübung

A) Übersetzen Sie folgende Sätze:

१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति ।
२. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति ।
३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते ।
४. देवो लोकान्सृजति ।
५. बाला जलं पिबति ।
६. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति ।
८. गुणवान् द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते ।
९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति ।
१०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति ।
११. बुद्धिमन्तः सत्येन मोक्षं लभन्ते ।
१२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते ।
१३. कां देवतामृषिः पश्यति ।
१४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।

B) Setzen Sie die Sätze Übung A) ins Passiv.

C) Bilden Sie zu den Sätzen Übung A) eine PPP-Konstruktion.

Abb.: सत्यमेव जयते
(Bildquelle: Details)

D) Aus welchen Lautverbindungen können folgende Sandhiformen entstanden sein? Geben Sie alle Möglichkeiten an:

1. -a vor Vokal (ausser a-)
2. -ā-
3. -ā vor Vokal
4. -ā vor stimmhaften Konsonanten
5. -ī-
6. -ū-
7. -ṝ-
8. -e-
9. -e vor Avagraha
10. -o-
11. -o vor Avagraha
12. -o vor stimmhaften Konsonanten
13. -ai-
14. -au-
15. -y vor Vokal
16. -v vor Vokal
17. -r vor Vokal
18. -ay vor Vokal
19. -av vor Vokal
20. -ar-
21. -ir vor Vokal oder stimmhaftem Konsonanten
22. -īr vor Vokal oder stimmhaftem Konsonanten
23. -ur vor Vokal oder stimmhaftem Konsonanten
24. -ūr vor Vokal oder stimmhaftem Konsonanten
25. -er vor Vokal oder stimmhaftem Konsonanten
26. -or vor Vokal oder stimmhaftem Konsonanten
27. -air vor Vokal oder stimmhaftem Konsonanten
28. -aur vor Vokal oder stimmhaftem Konsonanten
29. -ñj-
30. -ñś-
31. -ñch-
32. -ṇḍ(h)-
33. -śc-
34. -ṣṭ-
35. -st(h)-
36. Anusvāra vor Konsonant
37. -ṃśc-
38. -ṃṣṭ-
39. -mst-

E) Übersetzen Sie ins Sanskrit:

1. Die Göttin war erzürnt.
2. Śūdras sind in einen Himmel gelangt.
3. Die Bauern sind den Weg gegangen.
4. Durch die Buddhalehre wurden die Leute befreit.
5. Der Sohn tanzte.
6. Das Amulett hat den Lehrer beschützt.
7. Ein Brahmane hat keine Unwahrheit gesagt.
8. Śūdrafrauen haben die Göttin mit Opfern verehrt.
9. Buddha ist zur Wahrheit erwacht = Buddha hat die Wahrheit erkannt.
10. Die vedischen Weisen haben die Śruti gehört.
11. Die Opferpriester haben den Soma gepresst.